Mjez 895 zarjadnišćemi je jedne serbske

srjeda, 16. oktobera 2019 spisane wot:

Delnjoserbska rěčna šula w swětle jubilejow 175 lět ludowa uniwersita a sto lět zakonskeho rjadowanja za Němsku

Lětsa spominaše Šula za delnjoserbsku rěč a kulturu kónc swojeho nalětnjeho tydźenskeho kursa delnjoserbšćiny ze swjedźenskim zarjadowanjom na wotewrjenje delnjoserbskeje ludoweje wysokeje šule 20. žnjenca 1954.

Zapřijeće „Volkshochschule“ (VHS) je po hornjoserbskim słowniku ludowa uniwersita. Znajemy 1949 w Chrósće załoženu Serbsku ludowu uniwersitu a z lěta 1951 pospyt załožić delnjoserbsku ludowu uniwersitu. Delnjoserbske słowniki wužiwaja wopřijeće ludowa wysoka šula. Prěnje kubłanišća za dorosćenych pak nastachu wo wjele prjedy.

Danska mysl

Stoćiny ludowych uniwersitow su němske, ale česć přisteji Danam ze staršim jubilejom: Woni wunamakachu tajke kubłanišća za dorosćenych před 175 lětami. Pohladnjemy na tamny započatk. W lěće 1844 załožena Heim-Volkshochschule bu zarjadowana za wjesny lud a bě wužitna naprawa w času hišće njerjadowaneho šulstwa. Předewzaće je wuspěšne: Hižo 1867 maja tajke kubłanišća za dorosćenych po cyłym kraju.

Frankfurt nad Wódru/Słubice. Na uniwersitach w Braniborskej, kotrež su wot Berlina zdalene, so dźeń a mjenje studentow zapisuje.

Ličba studentow je z 2 100 na Wysokej šuli za naslědne wuwiće w Eberswaldźe (bywša lěsnistwowa akademija) hižo někotre lěta znajmjeńša konstantna, jeje rěčnica Annika Bischof njedawno na zahajenju zymskeho semestra 2019/ 2020 wozjewi. Porno tomu dyrbješe Europa-uniwersita Viadrina w Frankfurće nad Wódru prěni raz dramatiski spad ličby studowacych zwěsćić. Tak zapisa so za prěni fachowy semester 1 285 studowacych, 180 mjenje hač loni. To pak njeje hišće wšo: Běše-li ličba wšitkich studowacych před dwanaće měsacami hišće 6 461, je wona aktualnje na 5 883 wote­běrała, kaž je prezidentka Viadriny prof. Julia von Blumenthal minjeny štwórtk ze samsneje přičiny informowała.

Ličba studentow konstantna

wutora, 15. oktobera 2019 spisane wot:

Na uniwersitach a wysokich šulach je zymski semester zaběžał

Drježdźany/Lipsk (SN/bn). Zymski semester na sakskich kaž tež braniborskich uniwersitach resp. wysokich šulach je zaběžał. W Drježdźanach, Lipsku a Choćebuzu su nowi studenća zazběh minjeny pjatk ze swjatočnymaj zarjadowanjomaj woswjećili.

Na Lipšćanskej uniwersiće bu do­hro­mady něhdźe 7 000 zajimcow prěni raz imatrikulowanych, štož wotpowěduje ličbje minjenych lět. Wjetšina nowačkow pochadźa z tak mjenowanych nowych zwjazkowych krajow, podźěl wukrajnikow wučinja nimale pjećinu.

Dalekubłanje za serbske kubłarki

wutora, 15. oktobera 2019 spisane wot:

„Rěč ćěła a wuraz rěče při serbskorěčnym kubłanju“ bě tema dalekubłanja, na kotrež bě Rěčny centrum WITAJ 9. oktobra 2019 serbske kubłarki přeprosył. Referentka bě Anna Taraszkiewicz, klankodźiwadźelnica Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła w Budyšinje. Wona bě spřihotowała sep praktiskich zwučowanjow, kotrychž zaměr bě, sej skutkownosć a móžnosće nonwerbalneje rěče wuwědomić. Dźěćom, kotrež sej w pěstowarni serbšćinu přiswojeja, su pomocne srědki kaž wědomje nałožowana gestika a mimika a adekwatnje k wuprajenjam zasadźeny charakter hłosa njeparujomne zepěry při zrozumjenju serbsce rěčaceje kubłarki.

Wobdźělnicy dalekubłanja, kotrež běchu z wosom kubłanišćow do Budyšina dojěli, njezwučowachu so jenož w gestiskim předstajenju předpodatych wobsahow, ale runje tak tež w „čitanju“ nonwerbalnych wuprajenjow. Jadwiga Kaulfürstowa

Ralbičanscy šulerjo w Słowakskej

pjatk, 11. oktobera 2019 spisane wot:
Skupina dźesać šulerjow Serbskeje wyšeje šule Ralbicy přebywa tuchwilu we wobłuku třidźělneho projekta Erasmus plus w słowakskim měsće Zvolen. Tam přewjedu wone zhromadnje ze šulerjemi ze susodneje Čěskeje kaž tež Słowakskeje wšelake eksperimenty. Tema jich slědźenja je woda. Tak sej spřistupnjeja, hač móže čłowjek wodu w přirodźe najwšelakorišo wužiwa. Wobdźělnicy projekta su mjez druhim wopytali žórło rěki Hron, wapnowu prózdnjeńcu a słowaksku stolicu Bratislavu, hdźež su so nadrobnišo z rěku Dunaj zaběrali. Po zhromadnym zakónčenju projektoweho tydźenja wróća so woni jutře zaso do domizny. Klětu w meji wotměje so třeći a posledni dźěl projekta w Ralbicach. Foto: Julija Serbinec

Rekordne wobdźělenje w Praze

štwórtk, 10. oktobera 2019 spisane wot:
Po dwanaće lětach je so tele dny rěčny kurs serbšćiny na Instituće za srjedźoeuropske studije (KSES) Praskeje Karloweje uniwersity zahajił, a to z rekordnej ličbu 26 zajimcow. Tohodla wutworja dwě wučbnej skupinje. Lektorka kursa dr. Katja Brankačkec, direktor KSES dr. Jiří Januška, kiž bě nawrót sorabistiki na Prasku uniwersitu zmóžnił, a předsyda Towarstwa přećelow Serbow (SPL) Lukáš Novosad – wón je ideju zwoprawdźił – su to ze studentami spontanje dorěčeli. Wudawki za druhi kurs přewozmje­ SPL, kotrež je zdobom wučbnicy za kursaj kupiło a je KSES dariło. Hižo tydźeń­ prjedy započa so kurs wo stawiznach a kulturje Serbow, kotryž podawa prof. dr. Petr Kaleta. Tu je nimale dwaceći studentow, štož je tohorunja rekordne wobdźělenje. W minjenych lětach bě maksimalnje sydom zajimcow. Foto: Lukáš Novosad

Přeća dźěći wobkedźbować

srjeda, 09. oktobera 2019 spisane wot:

Najmjeńšich sobu zapřijeć je do zakonjow UNO zakótwjene prawo

Što matej swójbny dowol a participacija, to rěka wobdźělenje, ze sobu činić? Prašenje to, kotrež su sej čłonojo a přistajeni Serbskeho šulskeho towarstwa w běhu lětušeje fachoweje konferency kónc septembra wuwědomili. Dokal sej swójbni na dowol dojědu, wo tym woni na wše­lake wašnje rozsudźeja. Runje tak je to ze začućom po dowolu, hač bě poradźeny.

Dale wuwučować

srjeda, 09. oktobera 2019 spisane wot:

Budyšin (SN/MiR). Na šulach w zamołwitosći Budyskeje regionalneje wotnožki Sakskeho krajneho zarjada za šule a kubłanje (LaSuB) skutkuje šwarna ličba bywšich wučerjow. Sakske kultusowe ministerstwo k tomu pohonja narěčeć pedagogow, kotřiž do renty abo předrenty du, w šuli dale wuwučować. „Angažement šulskich nawodow je mjenje abo bóle wuspěšny“, rozłožuje nowinski rěčnik LaSuB dr. Jens Drummer. „Ći jedni su hnydom zwólniwi na swojej abo hinašej šuli tež jako wuměnkarjo dale wučbu podawać. Dalši wučerjo, kotřiž do renty abo předrenty du, nochcedźa najprjedy jónu swójskich zajimow dla dale dźěłać. Wšako su so dołho na wotpočink wjeselili. Někotři pak po něšto času tola zaso někotre hodźiny wuwučuja.“

Přesćěhanych wopominać

srjeda, 09. oktobera 2019 spisane wot:

Wojerowscy šulerjo dalši projekt rjadu „Přećiwo zabyću“ zahajili

Wojerecy (AK/SN). We wobłuku projekta „Přećiwo zabyću“ so šulerjo we Wojerecach wot lěta 1995 wobstajnje, wjelestronsce a dokładnje z časom nacionalsocializma rozestajeja. Mjeztym je so něhdźe 2 500 šulerjow na nim wobdźěliło. To podšmórny wyši měšćanosta Stefan Skora (CDU) składnostnje njedawneho zahajenja mjeztym 24. projekta toho rjadu. Lětuši projekt steji pod hesłom „Rasizm we Wojerecach – wčera a dźensa“. Na wosebitym zarjadowanju su wobdźělnikam 9. a 10. lětnika wyšeju šulow „Při planetariju“, „Na kromje města“, Léona­ Foucaultoweho gymnazija, Lessingoweho gymnazija kaž tež Johanneuma slědźerske nadawki přepodali.

Cyła šula nětko cirkus hraje

srjeda, 09. oktobera 2019 spisane wot:

Pančicy-Kukow (ŠP/SN). „Hač hołbje, kozy, ponyje – haj, wšudźom słyšu šćowkanje“. Tak tele dny mócnje na Šuli Ćišinskeho w Pančicach-Kukowje spěwaja. Šulerjo maja tam mjenujcy njewšědnych hosći – cirkusowych ludźi, kotřiž z nimi zhromadnje program nazwučuja. Tak móža so holcy a hólcy porjadneho cirkusoweho powětra nasrěbać. Hižo do toho su wjele za to činili. Mjez druhim wuhotowachu a ćišćachu plakaty, pisachu přeprošenja, a praktikant Józef Donat je z nimi spěw spisał.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND