SpeakDating je super format
Radek Čermák skutkuje w Čěskej hižo wosom lět jako lektor rěčnych lekcijow SpeakDating, hdźež zajimcam na komprimowane wašnje wšelakore rěče předstaja. Mjez nimi je tež serbšćina. Lukáš Novosad je so z nim wo tym rozmołwjał.
Kak mamy sej SpeakDating předstajić?
Dźe wo spěšne zeznajomjenje wuzwoleneje rěče w formaće jedyn wučer – jedyn šuler, štož pjeć mjeńšin traje. Předstajam zajimcam zakład a strukturu rěče a kak wona funguje a hladam, što móhło čłowjeka přede mnu zajimować. Kóždy raz sej wjacore rozdźělne scenarije přihotuju, a to za studentow, za dźěći a za lajkow. Lětsa mam za wšitkich serbski připitk, dokelž móžu z nim derje někotre frazy předstajić. Ale móžu z ludźimi tež wo Krabaće rěčeć, jeli tohole kuzłarja znaja. Bohužel pak dźěći jeho dźensa hižo tak njeznaja, kaž prjedy.
Što konkretnje ludźi nawučiš?
Witaj jako postrow etablěrować
Nałožk Janskeho jěchanja w delnjołužiskich Kózłach je minjenu njedźelu tež krajneho radu wokrjesa Sprjewja-Nysa přiwabił. Milenka Rječcyna je so z Martinom Heuslerom (CDU) rozmołwjała.
Kotry wuznam tónle nałožk za Was ma? Kózły su poslednja wjes, w kotrejž jón pěstuja.
Tónle nałožk hraje za mnje wulku rólu. Sym tež hižo do swojeho skutkowanja jako krajny rada husto ze swojej swójbu jako hósć tu był. Kózły wšak su jenička wjes we wokrjesu Sprjewja-Nysa, skerje po cyłej Němskej, kiž Janske jěchanje pěstuje. To mam za wulkotne a chcu to dale podpěrować.
Sće wo tym rěčał, zo chceće rěčny kurs delnjoserbšćiny wopytać. Čehodla je Wam to wažne?
To słuša k tradiciji wokrjesa. Městne mjena su serbske. A chcu-li přichodnje někoho serbsce postrowić, potom chcu to prawje wurjekować. Tuž sym so rozsudźił na kursu w šuli za delnjoserbsku rěč a kulturu delnjoserbsce wuknyć a sym so hnydom za lětni kurs přizjewił. W běhu wólbneho boja sym z Domowinu rěčał a zhonił, zo najwjace jeje čłonow w Błótach, we wokrjesu Sprjewja-Nysa bydli. To mamy wobkedźbować a hódnoćić.
Mało znate rěče podpěrać
Lucie Gramelová lubuje rěče. Čita w 25 a rěči w dwanaće rěčach. Wona wobsedźi nakładnistwo Jazykový koutek (Rěčny kućik), w kotrymž rěčne wuknjenske knihi wudawa. Popularna edicija rěka „Na kofejk“, steji němsce a čěsce k dispoziciji. Lětsa ju dalši zwjazk „Niedersorbisch zum Käffchen“ wobohaći. Kak je tole nastało, wo tym je so Lukáš Novosad z nakładnicu rozmołwjał.
Kak mamy sej ediciju předstajić?
Knihi edicije „Zum Käffchen“ abo serbsce „Na kofejk“ maja nadawk, čitarjow zabawjeć a pohonjować. Kóždy zwjazk wobsahuje sto zwučowanjow, kiž sej jenož minimalnu předznajomosć wuzwoleneje rěče žadaja. W knize su hódančka, kwisy, rěčne dopjelnjowanja abo kreatiwne nadawki, w kotrychž maja wužiwarjo rysować abo něšto wutřihać.
Potajkim njejsu to klasiske wučbnicy?
Ně, skerje su to „přećelki do tyzki abo do nachribjetnika“ po puću na dźěło abo na wulět. Hdyžkuli maš wodnjo někotre swobodne mjeńšiny, móžeš sej krótke zabawjace zwučowanje popřeć a na přikład ličbniki nawuknyć.
Po čim so rozsudźi, kotry zwjazk wuńdźe?
Kolesuje na dobro žonow
Pod hesłom „Brustlos nicht Rad(t)los“ kolesuje Antje Proft po Němskej. Přichodnu póndźelu,15. junija, wočakuja ju w Budyskim hrudźnym centrumje. Antje Proft je na prašenja Milenki Rječcyneje wotmołwiła.
Wot kotreho časa na dobro žonow, kiž maja schorjene nadra, kolesujeće?
Wot lěta 2022 jězdźu z kolesom podłu rěkow w Němskej. W juniju 2022 sym sej Łobjo a w septembrje samsneho lěta Ryn wotkryła, 2023 Dunaj, 2024 Weser a dźěl kolesowanskeje šćežki při Baltiskim morju, 2025 Ruhr a tři etapy podłu Habole. Lětsa kolesuju podłu Sprjewje.
Kotry zaměr Waše jězby maja?
W centrach za schorjenja nadrow předstajam towarstwo Amsob z. t. Skrótšenka steji za Ablatio mammae - Sebjewědome bjez nadrow. Wone so za to zasadźuje, zo so nadra žonow po mastektomiji hižo kumštnje njenatwarja, ale zo wostanu takrjec płone. Při tym wo to dźe, zo ma płone nadro po operaciji estetiski napohlad. Zdobom wujasnjuju rekonstrukciju nadra ze silikonom abo swójskej włokninu.
Što mastektomija poprawom je?
Serbsko-němskapřećelska kniha bórze na předań
Z dwurěčnej delnjoserbsko-němskej přećelskej knihu projekta „Piš, pśijaśel piś! – bilingualne knigły za pśijaśelstwa w zakładnej šuli“ bě Lizka Wimmerowa jedna z dobyćerjow idejoweho wubědźowanja Załožby za serbski lud „Rěč zwjazuje – Rěc zwězujo – Sorbisch verbindet 2025“. Hana Nukec je so z njej rozmołwjała.
Kak je ideja za přećelsku knihu nastała?
Sym sama mać dweju dźěsćow. Před lětomaj sym za swojeho syna za dwurěčnej přećelskej knihu pytała. Nažel njeeksistowaše žana němsko-delnjoserbska warianta, štož mje jara rudźeše. Jako smědźach 2024 we wobłuku delnjoserbskeho rěčneho projekta Zorja mały swójski projekt planować, mějach ideju, tajku knihu za mój tehdyši rěčny kurs wuwiwać. Tam buch na wubědźowanje idejow „Rěč zwjazuje 2025“ Załožby za serbski lud skedźbnjena. Tuž powabich so ze swojej ideju přećelskeje knihi, kotraž měri so na dźěći w zakładnošulskej starobje – wšako so runje mjez nimi tajke knihi rady wupjelnjeja.
Kak je kniha natwarjena?
Nazhonjenje a začuće trěbnej
Betina Wjeselina z Chrósćic skutkuje hižo wjele lět jako hotowarniča serbskeje drasty. Hižo ze 14 lětami započa, so ze zwoblěkanjom drasty rozestajeć. Dźensa słuša wona k nazhonitym mocam na tymle polu a přewozmje při wulkich składnosćach, kaž na přikład kołowokoło Božeho ćěła, centralnu rólu při organizaciji. Lisa-Maria Cyžec chcyše w rozmołwje wědźeć, što hotowarniču wučinja.
Što hotowarniču wučinja?
Poprawom móže kóždy družku woblec, ale to hišće žanu hotowarniču njewučinja. Hotowarniča je něchtó, kiž jenož doma swójsku dźowku njezdrasći, ale tež druhim k dispoziciji steji. Wona je takrjec kaž zjawna wosoba, kotraž swoje kmanosće jako serwis za druhich zasadźuje. Při tym njeńdźe jenož wo techniku, ale tež wo nazhonjenje a začuće za estetiku. Počasu wuwiwaš wóčko za to, što rjenje wupada a kak dyrbi wšitko sedźeć. To je proces, kotryž so wuwiwa – kaž dobre wino, kotrež hakle z časom zrawja.
Kak stanješ so z hotowarniču?
Wuspěšnu seriju zakónčiła
Serbske Nowiny su zašły tydźeń posledni dźěl serije ,,Pokiwy a pomocy z weterinarneje mediciny“ wozjewili. Hana Nukec je so z awtorku Annamariju Zahonowej rozmołwjała.
Čehodla sće so tehdy za studij weterinarneje mediciny rozsudźiła?
Jako dźěćo sym doma w Kopšinje ze skotom wotrostła. Tak sym so stajnje hižo rady ze zwěrjatami zaběrała. W praktikumje, jónu w Budyšinje w chorowni a jónu w skótnolěkarskej praksy, su mje wašnja a móžnosće lěkowanja fascinowali. Na kóncu pak je mje mnohotnosć praktikowanja jako skótny lěkar a wšelakorosć zwěriny přeswědčiła, so za studij weterinarneje mediciny rozsudźić.
Što je was pohnuło prawidłownje kolumnu ,,Pokiwy a pomocy z weterinarneje mediciny“ napisać?
Hymna za koparjow SJC
Skupina Holaski je za Sportowu jednotku Chrósćicy (SJC) hymnu spisała. Hana Nukec je so z čłonom skupiny Tadejom Donatom wo tym rozmołwjała.
Štó měješe ideju za hymnu?
To běše skerje připad. Wšitcy čłonojo našeje skupiny, to su Józef, Michał, Kito, Bosćan a ja, honimy aktiwnje pola SJC za bulom. Mój bratr Józef je před něšto časom tajke něšto kaž testowu wersiju hymny naćisnył a cyłemu mustwu předstajił. Z tuteje ideje je na kóncu projekt ,,spěw SJC“ w kooperaciji ze sportowcami a hudźbnikami nastał. Na to smy hymnu profesionelnje nahrawali. Nimo toho smy sekwencu juskanja, ručež so wrota docpěja, produkowali. Za to smy podpěru Załožby za serbski lud z idejoweho wubědźowanja 2025 wužiwali.
Što chceće z hymnu za SJC docpěć?
Naš cil je, zo pokazamy jako towarstwo jónkrótnosć našeho bohateho serbskeho žiwjenja na trawniku. Hrajemy wšak husto přećiwo mustwam zwonka serbskeho sydlenskeho ruma, kiž zwjetša hišće wjele wo Serbach njewědźa.
Štó je na produkciji sobu skutkował?
„Błóta steja na hračkach!“
Kołowokoło swjatkow wuhotuje Serbski ludowy ansambl prawidłownje Błótowske powěsćowe nocy w Bórkowach, lětsa hižo 17. raz. Premjera inscenacije „Myšyn impossible abo Wanka, Janek a te tśi njemóžnosći“ wotměje so přichodnu sobotu na zwučene wašnje pod hołym njebjom. Bosćan Nawka je so z režiserku Juliju Schmidt rozmołwjał.
Knjeni Schmidt, přeradźće nam prošu skrótka, što lětsa na publikum čaka!
Tónraz steja Błóta na hračkach! Bohaty imobilijowy makler chce tam mjenujcy wulkotwornju natwarić, za čož ma so bjezmała cyły region planěrować. Wobydlerjo so wězo za to zasadźuja, swoju domiznu z jeje rjanej přirodu a bohatej mytologiju zachować – tola podarmo. Poslednja nadźija je chrobła młoda žona, kotraž nastaji so na dyrdomdej do najschowanišich kućikow raja wódneho muža, zo by sławne bajowe bytosće wo pomoc prosyła.
Tele zjimanje njeklinči za pokročowanom. Scenarij je potajkim cyle nowy?
Napjatosć přiběra
Clemens Meyer steji jako jedyn z dweju nawodow mjeztym nimale poł lěta na čole filmoweho festiwala Nysa (NFF). Lětuše, 23. raz wuhotowane zarjadowanje wotměje so wot 26. do 30. meje. Wone je 27lětnemu takrjec z prěnim postajenjom pozicije. Bosćan Nawka je so z nim rozmołwjał.
Knježe Meyero, kak Wam hladajo na oficialny debit w nowej funkciji něhdźe njedźeli do zahajenja festiwala je?
Napjatosć přiběra a sym wězo trochu rozbudźeny. Zdobom sym wćipny a wjeselu so, runja cyłemu festiwalowemu mustwu rjec móc: Tuž chcemy raz!
Nowe wosoby wuskutkuja často změny. Byrnjež wotežki hakle krótki čas w rukomaj měł: Kelko z Wašeje strategije sće hižo zwoprawdźić zamóhł?
