Thunbergšwika medije

srjeda, 08. meje 2019 spisane wot:

Stockholm (dpa/SN). Šwedska klimowa aktiwistka Greta Thunberg ma rozprawnistwo medijow wo najnowšej studiji UNO k zahubnemu połoženju mnohotnosće družin za dospołnje njedosahace. Byrnjež w studiji zwěsćili, zo je čłowjeskich aktiwitow dla něhdźe milion družin zwěrjatow a rostlin wot wotemrěća wohroženy a zničenje přirody čłowjestwo wohroža, njebě to medijam najwažniša powěsć dnja, piše Thunberg na Twitteru.

W Šwedskej je jenička nowina powěsć na prěnjej stronje wozjewiła, a to jeničce z móličkim přinoškom. „Dołhož to tak dale dźe a medije na tym zwrěšća zamołwitosć přewzać, nimamy žaneje šansy“, Thunberg přesłapjena měni.

W póndźelu předstajenej rozprawje UNO wo stawje mnohotnosće družin na swěće rěka, zo je wot tuchwilu něhdźe wosom milionow družin zwěrjatow a rostlin nimale milion wot wotemrěća wohroženy. Rozměr mrěća nima w stawiznach čłowjestwa dotal swojeho runjeća. 16lětna Greta Thunberg, kotraž je klimowe protesty šulerjow nastorčiła, na Twitteru pisa, zo medije přemało wo klimje a wobswěće rozprawjeja.

To a tamne (08.05.19)

srjeda, 08. meje 2019 spisane wot:

Škleńčka jabłučnicy je na lětanišću Erfurt-Weimar alarm zawinowała, dokelž tukachu w njej na rozbuchlinu. Detektor, kiž měješe zastojnikam njeznatu maći­znu pruwować, wospjet z alarmom reagowaše. Staršej pak móžeštaj jich přeswědčić, zo jedna so wo samočinjenu jabłučnicu z waniljowej jušku za dźěćo. Na zbožo smědźeše swójba dale pućować. Po wšěm zdaću bě sensibelny detektor na cokor we waniljowej jušce reagował.

Wotpadki na dróze su zamołwitych w Berlinskim měšćanskim dźělu Spandau k swojoraznej akciji pohnuli: Woni namołwjeja wobydlerjow, z neonowym krydowym sprayjom wotpadki woznamjenić: kónčki cigaretow, kofejowe nopaški a podobny njerjad. Dźensa zahajena akcija ma hač do 16. meje trać. Z „prowokantnej akciju pryskanja“ chcedźa wědomje­ ludźi za wobchadźenje ze wšědnymi wotpadkami krućić.

Kritizuja zběhnjenje wólbow

wutora, 07. meje 2019 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Zapósłancy němskich frakcijow w zwjazkowym sejmje su anulowanje komunalnych wólbow w turkowskej metropoli Istanbulu kritizowali. Rěčnik frakcije unije Michael Brand (CDU) rjekny: „Štóž da tak dołho wolić, doniž njeje jemu wuslědk hódź, je ryzy antidemokrat.“ Podobnje wuprajichu so zastupnicy druhich stron. Wólbna komisija je wčera, měsac po wólbach, wuslědk wólbow zběhnyła. Podležana strona AKP prezidenta Erdoğana bě sej to žadała.

Zapisnik mašiny namakany

Moskwa (dpa/SN). Přepytowanja na městnje Moskowskeho lětanišća Šerjemjetjewo, na kotrymž bě pasažěrska mašina znjezbožiła, su wotzamknjene. Zdźěla wupaleny Suchoj Superjet-100 su na wotležane městno lětanišća wotwlekli, zamołwići zdźěleja. Mašina bě so njedźelu techniskeho defekta dla zawróćić dyrbjała. Při přizemjenju so wona zapali. 41 ludźi w płomjenjach zahiny. Mjeztym su zapisowak našli. Wón drje je chětro wobškodźeny, ale wužiwajomny.

Pompeo wopyt wotprajił

Sakski minister za nutřkowne naležnosće prof. dr. Roland Wöller (CDU, srjedźa) přebywaše wčera we wobłuku dźěłoweho wopyta we wólbnym wokrjesu zapósłanca Marka Šimana (CDU, 2. wotprawa). Zhromadnje wopytaštaj wonaj koparski trening dźěći a Wulkodubrawskeho sportoweho towarstwa a pobyštaj na wobydlerskim forumje we Wósporku. Foto: SN/Maćij Bulank

Brüssel (dpa/SN). Wuchodoněmske brunicowe kraje Braniborska, Sakska a Saksko-Anhaltska žadaja sej pomoc Europskeje unije při planowanej strukturnej změnje. Mjenowane zwjazkowe kraje wukonjeja z dobrowólnym kóncom zmilinjenja brunicy wažny přinošk za Němsku a Europu, rjekny sakski ministerski prezident Michael Kretschmer (CDU) wčera na nowinarskej konferency w Brüsselu. „Nětko dyrbimy regionam šansu dać, zo tam něšto noweho na­stanje, a to dźe jeničce z Brüsselom“, Kretschmer podšmórny. Škit klimy je wažny, druhe zaměry pak njesměli so tomu podrjadować.

We wuchodoněmskich kónčinach móhł wšoeuropski model nastać, kotryž pokazuje, kak hodźało so zmilinjenje brunicy skónčić, bjeztoho zo industriji njelěpšiny nastanu, zwurazni braniborski ministerski prezident Dietmar Woidke (SPD). „Trjebamy tute dźěłowe městna, kotrež měli tež derje płaćene być.“ Namjet Europskeho parlamenta, wot lěta 2021 pomocny fonds z nimale pjeć miliardami eurow załožić, mjenowaše Woidke dobry započatk. Zdobom warnowaše wón před dalšimi skrótšenjemi spěchowanskich srědkow EU na wuchodźe.

Přećiwo Babišej demonstrowali

wutora, 07. meje 2019 spisane wot:

Praha (dpa/SN). W Čěskej su wčera wječor znowa tysacy ludźi přećiwo ministerskemu prezidentej Andrejej Babišej demonstrowali. Na Staroměšćanskim kole žadachu sej njewotwisnu justicu a wotstup 64lětneho. Na transparentach steješe mjez druhim „Njejsmy slepi“. Załožerjej populistiskeje strony ANO hrozy skóržba podhlada wobšudnistwa w zwisku ze subwencijemi Europskeje unije dla. Ličba wobdźělnikow bě wjetša hač tydźenja. Tež w Brnje, druhim najwjetšim měsće kraja, su tysacy demonstrowali.

Hněw mjez kritikarjemi knježerstwa zbudźiło bě powołanje 71lětneje Marije Benešoveje za nowu justicnu ministerku. Ludźo so boja, zo móhła wona, dowěrnica prezidenta Miloša Zemana, přepytowanja přećiwo Babišej haćić. W rozmołwje z nowinarjemi bě Benešová daloko sahace změny w zarjadnistwach namjetowała, kotrež chłostajomne njeskutki přepytuja, mjez druhim zawrjenje wyšeju statneju rěčnistwow w Praze a Olomoucu. Demonstracije organizuje syć „Miliony wokomikow za demokratiju“.

Alarmowacy signal cyrkwi

wutora, 07. meje 2019 spisane wot:

Studija wěšći dramatiske wuwiće přisłušnistwa hač do lěta 2060

Frankfurt n. M. (dpa/SN). Ludowe cyrkwinske hibanje „My smy cyrkej“ ma najnowše prognozy wuwića přisłušnistwa cyrkwje a mnóstwa cyrkwinskeho dawka za nimoměry alarmowace za katolsku kaž tež za ewangelsku cyrkej w Němskej. Město toho zo by změny jenož dołhodobnje planowało, dyrbjało nawodnistwo cyrkwje wšitko w swojej mocy stejace činić, zo by so poněčimnemu woteběranju ličby přisłušnikow nanajspěšnišo aktiwnje a pozitiwnje spjećowało, kaž ze zdźělenki organizacije wuchadźa. Studija Slědźenskeho centruma za zrěčenja mjez generacijemi Alberta Ludwigoweje uniwersity w breisgauskim Freiburgu pokazuje, zo wotwisuje wuwiće čłonstwa cyrkwje předewšěm wot křćeńcow, wustupow a přistupow a nic tak jara wot njewob­wli­wujomnych demografiskich faktorow, kaž bě so dotal stajnje twjerdźiło.

Tusk přećiwo nadknjejstwu

wutora, 07. meje 2019 spisane wot:

Waršawa (dpa/SN). Prezident Rady EU Donald Tusk ma prócowanja sylnišich čłonow EU wo nadknjejstwo za strach Europskej uniji. To je wón minjeny pjatk w narěči na Waršawskej uniwersiće rjekł. Z Gdańska pochadźacy politikar poćahowaše so na tež w Pólskej daloko rozšěrjeny strach před nadknjejstwom Francoskeje a wosebje Němskeje. Europa drje trjeba nawodnistwo, Tusk potwjerdźi. Mjeńše kraje pak njesměli zaćišć měć, zo na nje njesłuchaja.

Zdobom Donald Tusk namołwješe, za srědkami přećiwo dźeń a wjetšej agresiwiće w pólskej nutřkownej politice pytać. Nimo toho kritizowaše „wumocowanje wustawy“. „Njemóže być, zo knježerstwo kóžde lěto dźeń wustawy swjeći, tola wšědnje wustawu wobeńdźe“, bywši premier w swojej napjeće wočakowanej narěči wuzběhny. Jako dźeń wustawy je tam 3. meja wot lěta 1791 narodny swjatk. Dwělomneje justicneje reformy dla kritikarjo pólskemu knježerstwu wumjetuja, zo wustawu rani. Nimo toho ma z teje přičiny konflikt z komisiju EU. Tusk je mnohim jedyn z kandidatow za prezidentske wólby 2020 w Pólskej.

To a tamne (07.05.19)

wutora, 07. meje 2019 spisane wot:

Šěrjenje bladow chce měšćanosta filippinskeho prowincneho města Binalonan z oficialnym wukazom zakazać. We wšelakich štwórćach města ze 54 000 woby­dlerjemi 170 kilometrow sewjernje stolicy Manile tajke rjadowanja hižo maja. Nětko chcedźa je na cyłe město rozšěrić. Hłownje dźe wo blady nastupajo zadołženje druhich ludźi abo jich zwonkamandźelske afery. „Budźmy dobri susodźa“, měšćanosta namołwja.

Po cyłym tydźenju na běžatym pasu je Brita Jamie McDonald nowy swětowy rekord nastajił. Pod wyskanjom stow fanow bě 32lětny 827,54 kilometrow běžał a tak dotalny rekord Brazilčana Marcija Villara z lěta 2015 wo 39 metrow přetrjechił. Za to bě cyły tydźeń wšědnje wjace hač 117 kilometrow běžał. Pječa je kóždy dźeń dlěje hač 20 hodźin na pasu stał a jeno tři hodźiny spał.

Swjaty dźeń Božeho spěća

póndźela, 06. meje 2019 spisane wot:

Vatikan (B/SN). Po cyłej Němskej a we wjetšinje europskich krajow, kaž w Danskej, Awstriskej, Šwicarskej, Nižozemskej a Francoskej je swjedźeń Božeho spěća křesćanski swjaty dźeń, lětsa 30. meje. Datum je stajnje 40 dnjow po jutrach a dźesać dnjow do swjatkow. Wot lěta 383/384 wopomina so Jězusowe wěšćenje: „Ja sym wot Wótca wušoł a na swět přišoł; znowa wopušću swět a du k Wótcej.“ (Jan 16,28)

Přećiwo krejnym testam

Marburg (B/SN). Dźěłowa skupina křesćanskich medicinarjow we wobłuku studentskeje misije Němskeje wupraja so w stejišću přećiwo planowanemu přewzaću kóštow dwělomneho krejneho testa za samodruhich přez chorobnu kasu. „Zběrać genetiske wuslědki, najhusćišo nastupajo trizomiju 21, je za potrjechene dźěćo principielnje bjez medicinskeho wužitka“, rěka w stejišću. Spóznata tri­zomija wjedźe w 90 procentach padow k přetorhnjenju samodruhosće. Wot konwencije Zjednoćenych narodow žadana runosć šansow za zbrašenych płaći potom jeno za tych, „kiž su proces se­lekcije – hač do poroda – přetrali.“

Stwórbu Božu zachować

nawěšk

nowostki LND