Na składnosć čakać

wutora, 23. oktobera 2018 spisane wot:
Runjewon wočiwidne je, kak ćežko sej zapadni politikarjo maja, w padźe pozdatnje morjeneho sawdi-arabskeho žurnalista Khashoggija reagować: Njemóžeš Sawdi-Arabsku kritizować abo samo zasudźić, dołhož njeje wina dopokazana, stajnje zaso słyšiš. A wo sankcijach scyła nichtó njerěči. Kraj je jako dodawar zemskeho wolija a jako kupc bróni přewažny. Cyle hinak to bě, jako móžachu Ruskej a Putinej winu přisuwać. Myslmy na pospytane zajědojćenje bywšeho ruskeho agenta Skripala we Wulkej Britaniskej abo na morjeneho ruskeho žurnalista na Ukrainje, kiž je krótko po tym zaso z rowa stanył. Stajnje na zapadźe jara spěšnje a raznje reaguja. Bjez toho zo by něšto dopokazane było, wobwinowachu Rusku a wukazachu sankcije. Němske medije su so antiruskej šćuwańcy rady přizamkli. To wšak nětko tak prawje njeńdźe. Sym pak sej wěsty, zo so přichodna sładnosć bórze skići. Marko Wjeńka

Čěski wojak w Afghanistanje padnył

wutora, 23. oktobera 2018 spisane wot:

Kabul/Praha (dpa/SN). Při atentaće na zapadźe Afghanistana je čěski wojak žiwjenje přisadźił. Dalšej wojakaj buštaj ranjenaj. Wobeju dowjezechu do wojerskeje chorownje w Bagramje. Mjeztym njejstaj hižo w žiwjenskim straše. K nadpadej dóšło je na wojerskim lětanišću Shindand w zapadnej prowincy Herat. Tam NATO wojakow afghaniskeje armeje wukubłuje. Čěska ma tuchwilu 350 wojakow w Afghanistanje. Parlament w Praze bě w juniju mandat podlěšił a rozšěrjenju jednotki přihłosował.

Po prěnich informacijach jednaše so wo tak mjenowany „insiderowy nadpad“ přez wojaka afghaniskeje armeje. Hakle spočatk oktobra bě wojak USA, kiž bě tohorunja we wobłuku wukubłanskeje misije „Resolute Support“ zasadźeny, tam padnył. Spočatk awgusta běchu nadpadnicy při sebjemordarskim atentaće na wuchodźe kraja třoch čěskich wojakow morili. Misija NATO „Resolute Support“ ma wojakow wukubłać pomhać. Nimo toho operuja tam wojacy USA aktiwnje přećiwo teroristam.

Prawa mjeńšin zaručić

wutora, 23. oktobera 2018 spisane wot:

FUEN kritizuje postupowanje ukrainskeho knježerstwa

Kijew (SN). „Ukrainski stat spyta, prawa mjeńšin na polu kubłanja kaž tež wužiwanje jich maćeršćiny wobmjezować. Na druhim boku wón wužiwanje statneje rěče na wašnje přesadźa, kotrež so negatiwnje na wobstejace prawa narodnych mjeńšin wuskutkuje. To dyr­bimy raznje zasudźić“, rjekny prezident Federalistiskeje unije europskich narodnych mjeńšin (FUEN) Loránt Vincze minjeny tydźeń k zakónčenju zetkanja z wodźacymi zastupnikami narodnych mjeńšin Ukrainy w Kijewje.

To a tamne (23.10.18)

wutora, 23. oktobera 2018 spisane wot:

Dźěl nosa wotkusnył je kopar swojemu přećiwnikej w hrě wokrjesneje ligi w Essenje. Škodowany přisadźi tak dźěl praweje nosoweje połojcy. Kaž Essenske koparske towarstwo SG 99/06 zdźěli, dowjezechu jeho do chorownje. Skućićel dósta čerwjenu kartu a dyrbješe nablaku z hrajnišća. Koparjej běštaj so pozdatneho foula dla zwadźiłoj. Kusaty hrajer bě čłon mustwa SV Preußen Eiberg 11/31.

Direktnje před ćahom Pariskeje spěšnoželeznicy je so kołp na kolijach zadomił a tak dlěši čas železniski wobchad haćił. Tež na nastupišću čakacy ludźo njemóžachu jeho k wotlětej pohnuć. Jako ně­kotři z nich fota kołpja w interneće wozjewichu a jemu tak hišće k wěstej po­pulariće dopomhachu, přijědźechu wo­hnjowi wobornicy a ptaka zaso tam dowjezechu, zwotkelž bě přilećał, na někotre sta metrow zdalenu rěku Seine.

Yoko-Ono-wustajeńca

póndźela, 22. oktobera 2018 spisane wot:

Lipsk (B/SN). Muzej tworjaceho wuměłstwa w Lipsku prezentuje wot 2. de­cembra twórby japansko-ameriskeje wu­měłče Yoko Ono. Pod titulom „Peace is Power“ wustaja tam 60 twórbow 85lětneje. W swojim wuměłstwje wotbły­­šćuje Yoko Ono tradicije na Dalokim wuchodźe runje tak kaž ameriske a reflektuje wliw na wšelake wěrywuznaća. Wuměłča, wudowa hudźbnika Johna Lennona (1940–1980), chce na wotewrjenju wustajeńcy přitomna być.

Pomocne skutki wohrožene

Islamabad (B/SN). Pakistan chce sobudźěłaćerjam 18 mjezynarodnych pomocnych skutkow wupowědźić. Knježerstwo je pomocnym skutkam kazało, swoje dźěło zastajić a kraj wopušćić. Tale kročel stawa so někotre tydźenje po nastupje noweho knježerstwa w Islamabadźe pod premierom Imranom Khanom. Pomocne skutki su so hižo w zašłosći haćenja swojeho skutkowanja dla wobarać dyrbjeli. Hižo w decembru 2017 bě knje­žerstwo 27 mjezynarodnym pomocnym organizacijam wupowědźiło. W januaru 2018 wone přikaza přepytować wšitke lokal­ne a mjezynarodne pomocne organizacije, zo by so zwěsćiło, hač su pje­njezy překřiwili.

Nowy ewangelski farar

Stajeja sejm do prašenja

póndźela, 22. oktobera 2018 spisane wot:

Pančicy-Kukow/Radwor (SN). Na serbskich wjeskach přewjeduje skupina „Kukowske prašaki“ tuchwilu podpismowu akciju. Zaměr je zwěsćić, hač Serbja tak mjenowany Serbski sejm jako swoje zastupnistwo akceptuja.

Akcija je wuspěšnje zaběžała. Po jeničkim kóncu tydźenja je wjace hač 200 ludźi­ mjez druhim w Nuknicy, Kukowje, Jaseńcy, Wotrowje a Radworju swój hłós wotedało. Kaž prašaki wčera wječor zdźěli­chu, wupraja so wjetšina dotalnych podpisarjow kritisce wo tuchwilnym plano­wanym formaće Serbskeho sejma. Jeničce třo su dotal za sejm we wot­myslenej formje hłosowali. Wobdźělnicy maja wotmołwić na prašenje: „Chcu ja tutón Serbski sejm? haj/ně.“

Pozadk zběranja podpismow su dwěle Serbow w jadrowej kónčinje hornjoserbskeho sydlenskeho ruma. Iniciatorojo podpismoweje akcije paruja při wólbach sejma wosebje móžnosć zwuraznić, hač iniciatiwje scyła přihłosuja abo nic. Podpisać móža zajimcy mjez druhim na nazymskich koncertach a na dalšich serbskich zarjadowanjach. Kukowske prašaki tež dale po wsach podpisma zběraja.

90 milionow za manewer

póndźela, 22. oktobera 2018 spisane wot:

Brüssel (dpa/SN). Wobdźělenje Zwjazkoweje wobory na wulkomanewru NATO „Trident Juncture“ płaći němskich dawkipłaćerjow něhdźe 90 milionow eurow. Dobru połojcu sćelu do hosćićelskeho kraja Norwegskeje, hdźež dyrbja wojakow w pólnych lěhwach zastarać. Zbytk su za transport personala a materiala zaplanowali. Na manewru wobdźěli so wot přichodneho štwórtka 50 000 wojakow, mjez nimi 10 000 z Němskeje.

Jadrowe brónje cofnyć

Berlin (dpa/SN). Po připowědźenym wupowědźenju wažneho zrěčenja wo wobmjezowanju atomowych bróni přez USA žadaja sej Zeleni, cofnyć wšitke jadrowe brónje USA z Němskeje. Zwjazkowe knježerstwo dyrbjało swojim apelam na knježerstwo USA skutki slědować dać a němske wobdźělenje skónčić, žadaše sej předsydka Zelenych Annalena Baerbock w rańšim magacinje ZDF. Prezident USA Donald Trump bě připowědźił, zo zrěčenje INF z lěta 1987 z tehdyšim Sowjetskim zwjazkom nětko jednostronsce wupowědźi.

Merkel žada sej wujasnjenje

Wjacore organizacije su sobotu w Choćebuzu pod hesłom „Wutworće wěste přistawy“ k demonstraciji za wuchowanje a škit ćěkancow­ namołwjeli. Něhdźe 200 wobdźělnikow je wot Statneho dźiwadła přišedši po nutřkownym měsće ćahnyło. Wobdźěl­nicy skedźbnjachu na wulke strachi za ćěkancow na Srjedźnym morju a žadachu sej čłowjeske wobchadźenje z nimi w Němskej. Tež Choćebuz měł ćěkancam wěste městno přebywanja być, rěkaše jedne ze žadanjow. Foto: Michael Helbig

PiS z wólbow najsylniša wušła

póndźela, 22. oktobera 2018 spisane wot:

Waršawa (dpa/SN). Najebać swój konfliktny kurs napřećo Europskej uniji je pólska knježaca narodnokonserwatiwna strona Prawo a sprawnosć (PiS) při cyłokrajnych komunalnych wólbach po prěnich trochowanjach najwjace hłosow zdobyła. Po cyłej Pólskej hłosowachu wčera 32,3 procenty ludźi za PiS, kaž je powólbne naprašowanje instituta Ipsos w nadawku sćelaka TVN24 wunjesło. Opoziciska Wobydlerska platforma (PO) a strona Nowoczesna, kotrejž běštej zhromadnje nastupiłoj, dóstaštej 24,7 procentow. Doskónčny wuslědk wólbow po informacijach statneje wólbneje komisije drje hakle srjedu předleži.

Wothłosowanje maja za wažny test powšitkowneje politiskeje nalady, wšako wola tam klětu nowy parlament. Na tak mjenowanych samozarjadniskich wólbach su zastupnikow gmejnow, wokrjesow a regionalnych parlamentow wolili. Komentatorojo politiki su sej wěsći, zo móže PiS, kotraž ma tuchwilu hakle w jednym ze 16 regionalnych parlamentow absolutnu wjetšinu, móc tež w dalšich wojewódstwach přewzać a tak swoju lokalnu móc dale zesylnić.

Chwalba wobornikam

póndźela, 22. oktobera 2018 spisane wot:
Hdyž sirena wuje, poprawom ženje žane dobre začuće nimaš, dokelž njewěš, što je so stało a hač njeje snano samo přiwuzny abo znaty wot někajkeho njezboža potrjecheny. Minjeny pjatk w Chrósćicach tajke začuće scyła njemějach, dokelž wědźach, zo jedna so wo zwučowanje. A sprawnje prajene sym so tam samo někak derje čuł. Wšako móžach so wo tym přeswědčić, zo tamniši wohnjowi wobornicy a ći z wokolnych wsow w nuznym padźe jara spěšnje pomhać přijědu. Zo wšo a wšitko hnydom prawje njefunguje, je čłowjeske. Zmysł tajkeho zwučowanja dźě je, zo móžeš to a tamne nawuknyć. To druhe čehoždla so wosrjedź wobornikow derje čujach, bě, zo bě to takrjec ryzy serbske ­zwučowanje. Tež wohnjowa wobora móže potajkim tajki rěčny rum być, hdźež ­cyle samozrozumliwje mjez sobu serbuja, a byrnjež přez škričkowanski nastroj było. Tež za to słuša wobornikam kompliment! Marian Wjeńka

nawěšk

nowostki LND