Łoskoćiwa naležnosć

pjatk, 24. awgusta 2018 spisane wot:
Marko Wjeńka

Je sakska policija woprawdźe reprezentatiwny wobraz sakskeje towaršnosće? Tajke prašenje so mi chcyjo nochcyjo nanuzowa, jako słyšach wo wonym podawku wčera tydźenja w Drježdźanach. Na demonstraciji Pegidy běchu zastojnicy na žadanje wobdźělnika pochoda kamerowy team sćelaka ZDF kontrolowali a jemu najebać protest dlěje hač poł hodźiny dźěło znjemóžnili. Nětko so samo wukopa, zo je muž, kiž bě policistow na žurnalistow šćuwał, sobudźěłaćer sakskeho kriminalneho zarjada, kiž so w swojim wólnym času na demonstraciji wobdźěli. Podawk je mjeztym hižo w Berlinje ­wulku kedźbnosć zbudźił. Tež nutřkowny wuběrk Sakskeho krajneho sejma w Drježdźanach je so z nim zaběrał.

Wubědźować so w třoch disciplinach

pjatk, 24. awgusta 2018 spisane wot:

Jutře a njedźelu startuje na mjeztym 30. triatlonje KnappenMan při Třižonjanskim jězoru pola Łaza dohromady 1 189 triatletow z tu- a wukraja, mjez nimi někotři Serbja. Sportowcy wubědźuja so w płuwanju, kolesowanju a běhanju na pjeć wšelakich distancach. Z jednaćelku sportoweho zwjazka Łužiska jězorina z.t. Mareiku Jokusch je so Bernadet Langec rozmołwjała.

Triatlon je lětsa 30. raz. Kotre nowosće maće spřihotowane?

M. Jokusch: Z wotpohladom budźe wubědźowanje tajke kaž tež hižo loni. Wotběhi, čary a hišće dalše wosebitostki su mjeztym etablěrowane. Tohodla telko njezměnimy. Nowinku pak přiwšěm mamy, a to tak mjenowany triatlon za wšitkich. Sobu činić smě kóždy, kiž chce so w triatlonje raz wuspytać – w płuwanju na 300 m, kolesowanju na 20 km a běhanju na 3 km.

KnappenMan organizować je wšak z wulkimi wužadanjemi zwjazane. Kotre to su?

Znaty, ale nic we wědomju ludźi

štwórtk, 23. awgusta 2018 spisane wot:

Korla Bohuwěr Šěca (1858–1938) bě serbski wučer w Rachlowje a jedyn z najwuznamnišich hornjołužiskich přirodospytnikow swojeho časa. Składnostnje jeho 80. posmjertnin Šěcu nětko počesća. Na wosebitym zarjadowanju chcedźa tež wopomnjensku taflu připrawić. Bosćan Nawka je so z dr. Ludwigom Elu, jednym z hłownych organizatorow počesćenja, rozmołwjał.

Knježe Ela, što maće planowane?

L. Ela: Sobotu w 14 hodź. wotkryjemy w Rachlowje pod Čornobohom při ně­hdyšej šuli taflu na błudźenku. Na zarjadowanju porěči prof. dr. dr. hc. Bernhard Klausnitzer z Drježdźan. Wón słuša k najwuznamnišim entomologam našeho časa a chce nam jakny zarys žiwjenskeho skutka Šěcy podać. Zdobom je Klausnitzer hłowny awtor brošurki, kotruž smy składnostnje počesćenja zdźěłali. Nimo toho zaspěwa chór Budyšin a hudźi pozawnowy chór Bukečanskeje wosady. W sydarni wohnjoweje wobory pokazamy sobotu tež mólby Włodźiměra Šěcy. Wobrazy su wšitke w priwatnym wobsydstwje a tuž skerje zrědka na jednym městnje widźeć. Wječor wotměje wohnjowa wobora wjesny swjedźeń.

W Budyskim Serbskim muzeju su wotnět­ka widźeć skulptury wuměłče Reginy Herrmann. Milenka Rječcyna je so­ ze zamołwitej za zjawnostne a medijo­pedagogiske dźěło muzeja Móni­ku Ošikowej rozmołwjała.

Wustajeńca „Dźěl wote mnje – Skulptury a klanki Reginy Herrmann“ traje njecyłej měsacaj. Je to dosć krótki čas. Změjeće přiwšěm program za dźěći a młodostnych?

M. Ošikowa: Haj, smy tajki přihoto­wali. Wuměłča zaběra so nimo zwo­braz­njenja žónskich bohowkow wosebje z łužiskimi mytiskimi postawami. Tež hdyž naši šulerjo praja, zo wšitke serbske bajko­we a bajowe postawy hižo znaja, móžu rjec, zo tomu zawěsće tak njeje. Runje postawy z Delnjeje a srjedźneje Łuži­cy njejsu pola nas jara znate. To skići składnosć, za čiłu a zdźěla nowu zaběru ze serbskimi bajkami a powěsćemi.

Kak sej to předstajiće?

Potrjeba wody zaručena

póndźela, 20. awgusta 2018 spisane wot:

Zdźěrjanska wodarnja swoju syć pitneje wody tuchwilu wobšěrnje ponowja. Hač so ponowjenje kaž tež wobstajna suchota na zastaranje z pitnej wodu wuskutkujetej, wo tym je so Heinz Noack z produkciskim nawodu wodarnje ­Willfriedom Warechom rozmołwjał.

Knježe Warecho, kajki je tuchwilny staw wokoło twarskich dźěłow?

W. Warech: Někotre wotrězki wodowoda kaž tež techniske připrawy ponowić bě trěbne, dokelž běchu wone dodźeržane. Na prěnim wotrězku mjez Zdźěrju a Křiwej Boršću su dźěła mjeztym wotzamknjene. Dobra zhromadnosć sobudźěłaćerjow zaměroweho zwjazka za pitnu wodu, twarskeho zawoda Steinle Bau a planowanskeho běrowa je zaručiła, zo bě zastaranje wobydlerjow z wodu bjez přetorhnjenja zaručene. Woni takrjec wot twarskich dźěłow scyła ničo pytnyli njejsu. Nětko hotujemy so na přichodny, 5,6 kilometrow dołhi wotrězk wodowoda wot Křiweje Boršće hač k připrawje zběrnikow w Słonej Boršći.

Kak je zastaranje z wodu při tuchwilnych temperaturach a při suchoće zaručene?

Bych to ratarjam a buram popřał

pjatk, 17. awgusta 2018 spisane wot:
Janek Wowčer

Horcota a suchota nas chětro poćežu­jetej. A kónc njeje wotwidźeć. Za přichodny tydźeń wěšća meteorologojo znowa wysoke temperatury a wězo suchotu. Spadki zašłych dnjow a tydźenjow běchu woprawdźe jenož často citowana „kapka ­na horcy kamjeń“.

Najbóle pod tuchwilnej situaciju pak ćerpja ratarjo a burja. Mnozy skorža škodow­ suchoty dla. Hišće bóle strachuja so plahowarjo skotu wo swój přichod. Wjacori hižo rozmysluja dźěl skotu z nuzy zarězać, dokelž nimaja picy dosć. W Hornjej Łužicy situacija ani najhórša njeje. W kónčinach, na přikład w Saksko-Anhaltskej wokoło Magdeburga, maja so hišće ćešo. Wšudźe pak pobrachuje woda, předewšěm njedosahaceho dešća dla, zo by so žiwjenje dale wjerćało.

Rědke reje na huslach a křidle

wutora, 14. awgusta 2018 spisane wot:

Kónc awgusta zaběži lětuši rjad serbskich ENA-koncertow. Pod hesłom „Saiten­sprünge/Trunowe skoki“ předstajitej Drježdźanska wiolinistka Anett Baumann a pianistka a komponistka Liana Bertók – zdobom zarjadowarka rjadu – rědke twórby rozdźělnych žanrow. Bosćan Nawka je so z Budyskej hudźbnicu rozmołwjał.

Knjeni Bertók, što mamy sej pod markantnym hesłom předstajić?

L. Bertók: W srjedźišću programa steja reje – serbske ludowe a wuměłske runje tak kaž mjezynarodne. Anett Baumann je na huslach předstaji. Njeskakamy takrjec jenož na trunach wioliny, ale zdobom wot kraja ke krajej a tež mjez žanrami. W programje jewja so mjez druhim tradicionalne twórby, jazz a tango na přikład Korle Awgusta Kocora, Antonína Dvořáka a Astora Piazzolle. Wosebitostka budźe Jana Rawpowy fokstrot, z kotrymž chcu lětuše 90ćiny komponista wuzběhnyć a runočasnje na štwórty koncert rjadu skedźbnić. Na nim wěnuju so cyle jeho kom­pozicijam, kotrež budu hudźbnicy wot wosom do 64 lět interpretować – wjace pak nětko hišće njepřeradźu.

Kelko koncertow maće planowanych?

Europske myto europskej ideji

póndźela, 13. awgusta 2018 spisane wot:

Składnostnje lětušeje 1000. róčnicy Budy­skeho měra su měšćanske zarjadnistwo, towarstwo Kamjentny dom, ewangelska wosada swj. Pětra, krajnoradny zarjad, Budyski turistiski zwjazk, Domowina a Serbski institut hižo tójšto­ zarjadowanjow přewjedli. Nětko wupisa město europske spěchowanske myto DIE/KUNST/EUROPA. Bosćan Nawka­ je so z Andréjom Wuchtom rozmoł­wjał, kiž projekt koordinuje.

Knježe Wuchto, što za mytom tči?

A. Wucht: Mysl, tajke myto we wo­błuku lětušich zarjadowanjow kołowokoło Budyskeho měra wupisać, mějachmy hižo na prěnich planowanskich zhromadźiznach. W běhu lěta smy ju skonkre­tizowali. Zaměr myta je spěchować ideju Europy a mjezy překročace mjezsobne žiwje­nje. Hesło woznamjenja, zo dźe na jednym boku wo wuměłstwo mjezsob­ne­ho wobchadźenja w zmysle wustojnosće, na tamnym boku wo woprawdźite wuměłstwo w zmysle kulturneho tworjenja.

Na koho so z mytom wusměrjeće?

Měli zlutniwišo žiwi być, abo?

pjatk, 10. awgusta 2018 spisane wot:
Měrćin Weclich

Njedawno pobych pola šewca. W horšći mějach lětni črij, začinjak bě so torhnył. W połnych regalach widźach nimo dźěćacych, žónskich a muskich črijow a kožanych škórnjow wjetše a mjeńše toboły a samo anorak ze skóncowanym zasmykom. Za mnu stejachu třo dalši kupcy z črijom w ruce, wjetšej wudźenskej tobołu a žónska chcyše sej něšto wotewzać. Rjemjeslnik, kiž so na wuměnk hotuje, mi powědaše, zo ludźo zaso wjace wěcow k wuporjedźenju noša. Samo wšelake płachty a dźěraty płat słónčnikow. Ducy domoj sej w awće prajach: Widźiš!

Projekt měł dale wostać

wutora, 07. awgusta 2018 spisane wot:

W Małowjelkowskich sotrownjach wotmě­wa so tuchwilu mjeztym třeće kulturne lěćo. Milenka Rječcyna je so z organizatorom Mikeom Salomonom rozmołwjała.

Z kotreje přičiny zapřijeće kulturne kubłanje do swojeho kulturneho lěća?

M. Salomon: Wěm, zo bu tema kulturne kubłanje w Sakskej wot wšeho spočatka zanjechana. Tuž je mi wažne po­kazać, zo je trjeba z kwalitatiwnje naročnym wuměłstwom w małych formach ludźom swět wotewrěć.

Lětsa maće prěni króć tež přednoški we wobłuku kulturneho lěća pod hesłom „Tajke zbožo“. Čehodla?

M. Salomon: Mam zaćišć, zo tudyši wobydlerjo husto njewědźa, što jich kulturne namrěwstwo je. Njeje jim znate, kotru hódnotu měješe Ochranowska wosada za wuwiće regiona. Tak koncentruju so lětsa na rjad přednoškow, zaběracy so ze skutkowanjom tohole wěrywuznaća, kotrež bě wosebje we 18. lětstotku po cyłej Łužicy wusahowacu rólu hrało.

Maće tež kubłanske poskitki za dźěći?

nawěšk

nowostki LND