Nastupajo CD optimistiska

štwórtk, 19. decembera 2019 spisane wot:

Adwentny koncert bě zdobom zakónčenje jubilejneho lěta 1. serbskeje kulturneje brigady. Bosćan Nawka je so ze zamołwitej za organizatoriske naležnosće brigady, wučerku stawiznow a serbšćiny Sylwiju Rječcynej, wo wusahowacych wjerškach minjenych měsacow kaž tež wo wuhladach do přichoda rozmołwjał.

Knjeni Rječcyna, cyle powšitkownje: Kajki je Waš wosobinski facit jubilejneho lěta składnostnje 70. narodnin brigady?

Dalša papjerowa mašina rosće

wutora, 17. decembera 2019 spisane wot:

Nimale štyri měsacy hižo twari přede­wzaće Hamburger Rieger tzwr w Čornej Pumpje druhu papjerowu mašinu. Jost Schmidtchen je z nawodu cyłkowneho projekta Uwu Amannom porěčał.

Knježe Amanno, jako kajke wulkotwarnišćo tuchwilu začuwaće?

U. Amann: Smy mjeztym wulka europska twarnišćowa swójba. Jej přisłušeja 400 twarskich dźěłaćerjow, fachowy personal a monterojo z nimale wšěch krajow Europy. Mnozy z nich su z wuchodneje Europy a wobknježa přemysła, w kotrychž chce w Němskej jenož hišće mało ludźi dźěłać. Myslu na přikład na skowarjow z wosebitymi znajomosćemi, plećerjow železa a twarcow wupaženja. Wobdźělenych je něhdźe 160 firmow. Wjeselu so, zo je mjez nimi 65 regionalnych z wokoliny sto kilometrow a zo móžachmy twarski plan dotal dodźeržeć.

Kak twarske wotběhi koordinujeće?

U. Amann: Na wšědnych twarskich a montažowych rozrěčach mamy paralelne dźěła mjez twarskej a procesowej techniku derje koordinować. To žada sej tójšto prócy a je tež tohodla wažne, zo bychmy njezbožam zadźěwali.

W kotrej rěči so na twarnišću dorozu­mjeja?

Zadźěwk licencow dla

póndźela, 16. decembera 2019 spisane wot:

Tema tuchwilneje zjawneje diskusije je di­gitalizacija, wosebje na šulach. Zapři­jeći su ći, kotřiž wučbne srědki zdźěłuja. Milenka Rječcyna je so z nawod­nicu Rěčneho centruma WITAJ dr. Beatu Brězanowej rozmołwjała.

Kak posudźujeće staw Němskeje we wobłuku digitalizacije w kubłanju?

B. Brězanowa: Wěmy, zo su druhe kraje­ hižo wjele dale hač Němska. Mamy mjeztym digitalny pakt. To pak njerěka, zo je to ta wulka rewolucija. Nachwatamy to, štož w druhich krajach hižo je, to pak njedosćehnjemy.

Je RCW lětsa někajke digitalne wučbne srědki wuwił, a što je za klětu planowane?

B. Brězanowa: Tuchwilu mamy hišće wěsty zadźěwk. Tón pokazuje so w tym, zo nam nakładnistwa drje licency za wučbnicy kaž tež za wuwučowanske a wuknjenske srědki přewostajeja, nic pak za wot nich wuwity přidatny digi­talny material. Smy so wo tajki próco­wali, licencu pak dóstali njejsmy.

Maće za to přikład?

B. Brězanowa: Mějachmy před lě­to­maj na přikład wučbnicu stawiznow, kotruž­ chcychu naši serbscy wučerjo za swo­ju wučbu měć. Smy wučbnicu zeserbšćili. Digitalny přidatny material pak dóstali njejsmy.

Druhi dźěl němsce wušoł

pjatk, 13. decembera 2019 spisane wot:

Budyšin (SN). Njedawno w serbskej rěči wušła kniha Benedikta Dyrlicha „Doma we wućekach 2“ nětko tež w němskej rěči předleži. Titul je „Leben im Zwiespalt 2“.

W druhim dźělu swojeje awtobiogra­fiskeje twórby rysuje Benedikt Dyrlich mězniki a etapy žiwjenja po towaršnostnym přewróće. Dokumentuje jeho ži­wje­nje w nowych politiskich wobstej­no­sćach a jeho wid na podawki časa, zdobom je putacy zarys najmłódšich serbskich stawiznow. Knižna premjera budźe 21. januara w Drježdźanach.

Struchły són klimy dla

pjatk, 13. decembera 2019 spisane wot:
Marko Wjeńka

Słyšu-li debaty wo klimje, je mi poněčim zatrach. Dotal běch sej wěsty, zo smy žiwi na kupje klepnjenych, hdźež so njepowalnje na to měrja, hač do lěta 2038 wšitke wuhlowe milinarnje zawrěć. Hdyž potom sami žanu milinarju wjace njezmějemy, budźemy energiju za wjele pjenjez we wukraju kupować, hdźež scyła na to njemysla milinarnje zawěrać. Nawopak! To drje budźe drohe, ale znajmjeńša nje­trjebamy póćmje sedźeć.

Nowe naročne wužadanje

štwórtk, 12. decembera 2019 spisane wot:

Wot klětušeho februara změje wokrjes Hornje Błóta-Łužica nowu, potom hłownohamtsku społnomócnjenu za serb­ske naležnosće. Zastojnstwo wukonja dźiwadźelnica Hanka Rjelcyna. Bosćan Nawka je so z njej rozmołwjał.

Knjeni Rjelcyna, što je Was pohnuło přichodnje na zarjadniskej runinje skutkować?

H. Rjelcyna: To ma wjacore přičiny. Sym rady na Złokomorowskim Nowym jewišću stała, a to mjeztym dźesać lět. Moje zajimy kaž tež žiwjenske ćežišća pak su so prosće změnili. Mjeztym mje dźěło za kulisami bóle wabi. Nimo toho chcych so zaso sylnišo angažować, wo­sebje nastupajo serbskosć tu w nowopřipóznatym sydlenskim rumje. Za to nimaš jako dźiwadźelnica wulce chwile, wšako dźiwadło potom hraješ, hdyž maja publikum wutworjacy ludźo swobodne. Tež swójba rólu hraje – nadźijam so, zo změju potom trochu wjace chwile za swoju třilětnu dźowku.

Kak sće so na nowy nadawk přihotowała, a wo čo chceće so jako prěnje starać?

Tež w Budyskej Smolerjec kniharni je hor­ca faza dohodowneje předanje zabě­žała. Cordula Ratajczakowa je so z nawodnicu kniharnje serbskeho nakładnistwa Annett Šołćic rozmołwjała.

Dobra kniha hodźi so přeco jako hodowny dar – kajka pak steji nětko na čole lisćiny najbóle požadanych?

Předčitanska funkcija tema

póndźela, 09. decembera 2019 spisane wot:

Serbski institut přeprosy pjatk na lětuši Institutny dźeń do Serbskeho domu w Budyšinje. Što tam na zajimcow čaka, wo tym je so Cordula Ratajczakowa ze zastupowacej direktorku instituta dr. Susannu Hozynej rozmołwjała.

Pod kotrym kriterijom sće štyri přednoški na Institutnym dnju wuzwolili?

S. Hozyna: Smy sej projekty wuběrali, hdźež wjacori slědźerjo hromadźe dźě­łaja a wo kotrychž sej myslimy, zo tema publikum zajimuje.

A to je po zdaću wosebje digitalizacija, kotraž­ budźe tónraz ćežišćo.

Politika dotal zapraja

pjatk, 06. decembera 2019 spisane wot:
Bianka Šeferowa

Klimowa změna je tuchwilu tema na klimowej konferency UNO w Madridźe. Na njej předstaji wuwićowa organizacija Germanwatch tak mjenowany klimowy rizikowy indeks. Tón mjenuje kraje, kotrež pod klimowej změnu wosebje ćerpja. Loni steješe Němska prěni raz na třećim městnje. Jenož w Japanskej a na Filipinach běchu wuskutki ekstremneho wjedra dla wjetše. Přiwšěm awtorojo indeksa na to skedźbnjeja, zo je wjele druhich krajow, kotrež maja so ze sćěhami změny bědźić, ale na lisćinje njesteja.

Woćoplenje zemje po cyłym swěće je wosebje na ličbje wichorow a fazow trajneje suchoty spóznajomne. Tomu wšak bě minjenej dwě lěće tež we Łužicy tak. Za zašłe dwaceći lět naličeja fachowcy něhdźe 12 000 wjedrowych ekstremow, kotrež su sej nimale poł miliona smjertnych woporow žadali a 3,5 bilionow do­larow škody zawinowali. Klimoweje krizy dla zdobom ličba pomocy potrěbnych přiběra. Tak trochuja fachowcy, zo 168 milinow ludźi – to je kóždy 45. čłowjek na swěće – pomoc trjeba. A połoženje drje so hišće dale přiwótři.

Moderny wobraz wo nas pokazać

štwórtk, 05. decembera 2019 spisane wot:

Dr. Robert Lorenc wuhotuje prěnju zhromadnu pućowansku wustajeńcu štyrjoch awtochtonych narodnych mjeńšin a rěčnikow delnjoněmčiny. Cordula Ratajczakowa je so z europskim etnologom ze Serbskeho instituta rozmołwjała.

Kajke su wužadanja wustajeńcy?

R. Lorenc: Technisce dyrbiš so w pućowanskej wustajeńcy wjele bóle koncentrować, dokelž je městno jara wobmje­zowane. Wobsahowje chcemy pjeć cyle rozdźělnych skupin předstajić – dansku a frizisku mjeńšinu, Sintow a Romow, Serbow a rěčnikow delnjoněmčiny. Woni njerozeznawaja so jenož mjez sobu, ale tež w swojej skupinje samej kaž Hornjo- a Delnjoserbja. Chcemy stereo­typy a definicije wobeńć. K tomu přińdźe, zo je to prěni raz, zo chcedźa so zhromadnje pre­zen­tować. Tuž je hižo wuspěch, zo smy po cyłym lěće intensiwneje mjezsobneje wuměny a mnohich zetkanjach w Berlinskim mjeńšinowym sekretariaće w zwjaz­kowym minister­stwje nutřkowneho zhromadny koncept wobzamknyli.

Što je zakładna ideja koncepta?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND