Ličby a prašenje, kak hašeć

pjatk, 10. julija 2020 spisane wot:
Bosćan Nawka

Ličby njełža. Chcemy-li tomule přisłowu wěrić, ja najwjetši problem Němskeje krimi­nalitu nastupajo cyle jasny. Mjez cyłkownje loni zwěsćenymi 31 472 „po­liti­sko-ekstremistisce motiwowanymi de­liktami“ přirjaduje zwjazkowy zarjad za škit wustawy dwě třećinje – abo w ličbje: 21 290 – prawicarskemu miljejej. Lěwi­carskich njeskutkow bě 6 449, a na bronzowym městnje tuteje nješwarneje lisćiny slěduja – runjež něchtó bubnuj – „njepočinki wěstych krajow“. Nažel wčera předstajena rozprawa wustawo­škitarjow njepřeradźa, wo kotre staty konkretnje so jedna.

Přiwšěm je, njeby-li cyłkowna naležnosć na sebi tajka chutna była, wotpowědny kapitl naj­zajimawši. Wšako hodźi so skoro kaž krimi­ ze časa zymneje wójny čitać. Často jako najhórje začuwany strach před islamistiskimi złóstnistwami – rozprawa zjima je pod hesłom „nabožna ideologija“ – so w ličbach njewotbłyšćuje: 362 padow so w aktach jewi.

Nowa kwalita zamołwitosće

pjatk, 03. julija 2020 spisane wot:
Axel Arlt

Połdra lěta po kónčnej rozprawje Komisije za rozrost, strukturnu změnu a dźěło je zwjazkowy sejm dźensa zakoń wo redukowanju a zakónčenju zmilinjenja bru­nicy kaž tež zakoń wo zesylnjenju struktury za wuhlowe regiony wobzamknył. Prašenje pak je, hač bě zwjazkowe knježerstwo kompromisowe poručenja tak mjenowaneje strukturneje komisije přejara złahodniło abo hač nětko wobzamknjene wobsahi nastupajo škit klimy dosahaja. Kritikarjo su w dźensnišej sejmowej debaće samo „zakoń wo 18lětnym zawěsćenju wuhla“ rozjimali. Tež prašenje wodoweho managementa w pohórnistwowej Łužicy, nětko zakótwjene w rezoluciji parlamenta, njeje dorozrisane.

Hriwna spočatk wulkeje změny

srjeda, 01. julija 2020 spisane wot:
Marko Wjeńka

Zawjedźenje němskeje hriwny w bywšej NDR dźensa před 30 lětami drje zwjazuje kóždy, kiž je čas tehdy wědomje dožiwił, z cyle wosobinskimi dopomnjenkami. Mi je so razne dopóznaće do pomjatka zaryło, jako stejach prěni króć ze zapadnymi pjenjezami w zaku we wobchodźe: Nětko dyrbimy za wšitke banalne wěcy kaž chlěb, mloko a butru z wonej zapadnej hriwnu płaćić, kotraž bě runje hišće złoto hódna, hdyž jako dar wowki z poslednjeje jězby do zapada w kamorje ležeše.

Strowy rozum njech knježi

pjatk, 26. junija 2020 spisane wot:
Marian Wjeńka

Někak so minjene dny zdaše, jako by koronowa pandemija w našim kraju nimo była. Z wolóženjemi w mnohich wobłukach smědźa so zaso wjetše swójbne swjedźenje wotměwać, kina a muzeje su zaso přistupne, samo přednoški a koncerty so zaso po nimale zwučenym wašnju poskićuja. Wězo wšitko wotpowědnje hygieniskim a wotstawkowym předpisam. Hišće mału chwilku a potom smy wšo zmištrowali a takrjec z jednym módrym wóčkom wotešli, tak zawěsće hižo tón abo tamny mysleše. Ale nadobo nam jednotliwe tak mjenowane hotspoty bolostnje wuwědomichu, zo hišće ničo nimo­ njeje. Mjaso předźěłacy zawod Tönies je při tym bjezdwěla najzrudniši přikład, kak spěšnje móže so wirus rozšěrić. Porno tomu bě Ischgl mała hwězda.

Nadźija noweho naratiwa

pjatk, 19. junija 2020 spisane wot:
Cordula Ratajczakowa

Přelećawši wobsah runje wušłeje koncepcije „Kulturna strategija Łužica 2025“, myslach sej w prěnim wokomiku: Ničo nowe to njeje. Něšto „serbske“ tam njenadeńdźeš, a „dwurěčnosć“ jewi so pod hesłom „ekskurs“, potajkim zwonka bytostnych prašenjow. Prěni zaćišć: Łužicu tež tule znowa wobjednawaja po starym kolonialistiskim naratiwje w demokratiskim šaće, w kotrymž mjeńšinje wulkomyslnje městno na kromje darja.

Wirus je swět změnił

pjatk, 12. junija 2020 spisane wot:
Bianka Šeferowa

Wěm so hišće derje na 12. měrc dopomnić. Tón dźeń, bě to štwórtk, bě čěske knježerstwo wozjewiło, zo swoju mjezu zawrje. Nawoda Budyskeho Serbskeho gymnazija mje tehdy zawoła, prajo, zo so šulerjo hišće samsny dźeń ze sně­hakowarskeho lěhwa w Čěskej nawróća, dokelž njemóže wón dalši přebytk hižo zamołwić. Wječor sedźeše mój syn wučerpany we jstwě a měnješe, zo tak spěšnje wjac do šule njepóńdźe. Wón měješe prawje. Hižo nazajtra sakske knježerstwo wozjewi, zo wšitke kubłanišća zawrje. Tři dny pozdźišo su Zwjazk a kraje daloko sahace wobmjezowanja wobzamkli.

Čerstwe přidawki do poliwki

pjatk, 05. junija 2020 spisane wot:
Milenka Rječcyna

„Himplašk a Pimplašk“ staj po puću na horu, a „Pjeć małych palčikow“ ma jenož pryzle we hłowje. Bjezdwěla dopomina so wjetšina z nas – starši, wowki a dźě­dojo –, zo smy tajke a wonajke hrónčka swojim dźěćom powědali. Hač smy to za swój čas tež w serbskej rěči činili? Někotři zawěsće, kotřiž su němske basnički za swójsku potrjebu zeserbšćili abo te serbskich awtorow wužiwali. Ćim lěpje tuž, zo předleži nětko kniha Lydije Maćijoweje, kotraž porsćikowe hry za najmjeńšich z wida awtorki-maćerje poskića. Tak móža­­ tež starši, kotřiž serbšćinu hišće dospoł­nje njewobknježa, swojim dźěćom a z nimi hromadźe serbske hrónčka z por­stami hrać. Znatym wjeršam je Maćijowa nowe ze swójskeho pjera přidała. Spodobne ilustracije pjerachow pohnuwaja so dokładnje z knihu zaběrać. Z nowowudaćom je sej LND dalšu stronku kubłanskeho wobłuka wotewrěło, tež hdyž je tajke poskitki dotal zdźěla skerje jako nadawk Rěčneho centruma WITAJ widźało.

Korona: Pokleće abo pomoc?

pjatk, 29. meje 2020 spisane wot:
Pětr Brězan

Štóž bě so nadźijał, zo smy z „powólnjenjemi“ statnych naprawow korony dla nimale zaso w „normaliće“, toho dyrbju přesłapić. Korčmarjo na přikład smědźa drje zaso wulětnikarjow pohosćić, wobrot pak njekazy jeno strachoćiwosć. Dotal je wjele njejasnosćow: Hdy budu zaso swójbne swjedźenje kaž prjedy – nic jenož dowolene, ale tež woprawdźe přewjedźene? Tak mnohich gastronomow wotewrjene prašenje trapi, hač najprjedy mjenje abo bóle sami dale činja abo dadźa swojemu kompletnemu personalej do zawoda na dźěło so nawróćić. Pozitiwny signal z politiki je, zo zniži nadhódnotowy dawk za jědźe w hosćencach na sydom procentow.

Přimńmy wšitcy do kapsy!

pjatk, 22. meje 2020 spisane wot:
Milenka Rječcyna

To sej mysliła njejsym. Lěpje, njedopominam so hižo na to. A to ma něšto rjec!

Dźesać lět dołho njeje Budyski wokrjes jako nošer hudźbneje šule a ludoweje uniwersity popłatki za tam wukonjane poskitki zwyšił. Mějachu wustawki za popłatki, kotrež płaćachu přez cyły čas. Tuž zwostachu tež kóšty za wužiwarjow stabilne, w tym padźe po wjetšinje staršich, kotřiž swoje dźěći do hudźbneje šule sćelu. Nětko pak tak daloko je. Wšitcy, kotřiž chcedźa abo wuknu hižo na instrumenće hrać abo spěwać maja wjace płaćić. Tež kursy na ludowej uniwersiće budu přichodnje dróše. Tam pak popłatk po jednotliwym poskitku postaja.

Nós połny!Kriza fuk?

pjatk, 15. meje 2020 spisane wot:
Bosćan Nawka

Hura, kriza je nimo! Tónle zaćišć znajmjeńša móhł hladajo na to nastać, kak zarjady wobmjezowanja poněčim wuwólnjeja abo wotstronjeja. A bě-li w minjenych tydźenjach towaršnostny tenor nimale jednohłósny, zo po koronje ničo wjace tak njebudźe kaž do toho, směmy na tym dwělować, hač so woprawdźe něšto změni. Haj, chorobne sotry a hladarjo su skónčnje raz připóznaće žnjeli, kotrež je jim poprawom hižo do pandemije přistało. Mjeztym je (w našich kónčinach tak a znak snadny) wšědny wječorny přiklesk chětro womjelknył, wo wyšej mzdy a kmańšim dźěłowym času žana rěč wjace njeje. Skrótka smy wo prekernej personalnej situaciji w chorownjach diskutowali a so prašeli, hač njebě wusměrjenje strowotniskeho systema po hospodarskich kriterijach snadź tola skerje špatna ideja. Samo woprawdźitych wědomostnikow smy hdys a hdys w telewiziji widźeli – a ludźo su jim připosłuchali! Prjedy hač jich zaso na słonowinowu wěžu wućěrimy, njech wšitcy wuši nastajimy: „Njejsmy dawno hišće přez horu!“, tak zdaloka klinči.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND