Dobry přećel Serbow był

štwórtk, 28. julija 2016 spisane wot:

K dźensnišim 95. posmjertnym narodninam Jiříja Mudry

Jako so Mudrec mandźelskimaj Zděnce a Františekej 28. julija 1921 synk Jiří narodźi, steješe we hwězdach, zo so z njeho raz stanje jedyn z najwuznamnišich čěskich sorabistow. Staršej běštaj wobaj aktiwnaj Sokołaj byłoj a přikubłaštaj tež Jiříjej sport, wótčinske ideale a prosłowjansku zmyslenosć.

Wuchodźiwši w Praze-Bubnach Hólču powšitkownu šulu wuknješe Jiři Mudra dale na Statnej čěskosłowakskej realnej šuli Praha-Letná, hdźež złoži nalěto 1939 maturitu. Samsne lěto w septembru zahaji studij w Praze na Čěskej wysokej techniskej šuli, kotryž pak zawrjenja wysokich kubłanišćow přez nacijow 11. nowembra 1939 dla njedokónči. Ale runje nacistiska okupacija Čěskeje bě jemu pohon, hłubšo za słowjanstwo so zajimować. Za čitanje knihi wo Łužicy je Gestapo jeho přesłyšowała. Wysokošulsku zdźěłanosć docpě Mudra hakle po wójnje na Karlowej uniwersiće w předmjetomaj čěska a ruska rěč.

Njewšědny wuměłski trojozynk móžeš tuchwilu w galeriji Budyskeho wuměłstwoweho towarstwa na Hrodowskej hasy čo. 19 dožiwić. Wšako pokazuja tam Hans-Volker Mixsa skulptury z metala, Luise Kallweit keramiske objekty a Elisabeth Richter rysowanki. Publikumej su so zajimawe poćahi mjez wšelakorymi technikami na wotewrjenju minjeny pjatk spodobali. Hač do 20. awgusta je přehladka přistupna. Foto: Carmen Schumann

„Krabat“ w Žitawskim dźiwadle a na čapornišću w Drježdźanach

Podawizna Krabata je a wostanje wobkuzłaca, fascinuje młodych a starych a zaběra wuměłcow, spisowaćelow, dramaturgow, filmowcow a wjele druhich. Z jednoreje powědki ze 17. lětstotka pletu so hač do dźensnišich dnjow wšě móžne wuměłske žanry na najwšelakoriše wašnje w tu- a wukraju. W zašłej hrajnej dobje su hru Krabata tež w Gerharta Hauptmannowym dźiwadle w Žitawje pokazowali. Wobsah je nam dawno znaty. Wosebitosć Žitawskeje inscenacije bě, zo tu profije dźiwadła z młodostnymi, lajkami hromadźe hrajachu, štož pak njebě na škodu předstajenja. A někotři hrajerjo z Krabatowych młynskich hólcow kaž tež hrajerki z kantorkow a młodych žonow na hermanku běchu samo z Libereca. Tak dósta kruch wo chorwatsko-serbskim Krabaće chcyjo nochcyjo wěsty (słyšomny) słowjanski akcent. Čěscy młodostni su z Němskeje šule w Liberecu, Žitawscy młodostni přisłušeja tamnišemu dźiwa­dłowemu klubej.

Mjeztym kultowy status

Nowostka w LND

srjeda, 27. julija 2016 spisane wot:
Budyšin (SN). „Lizka wjaza kózlika“ rěka nowa dźěćaca kniha, kotraž je wčera w Ludowym nakłdanistwje Domowina wušła. Měrka Mětowa wěnuje so we wobrazowej knižce temje, z kotrejž su tež dźěći dźeń a časćišo konfrontowane – swoje zwučene městno w mjezyčło­wjeskich poćahach spušćić a nowe namakać. Po tym zo je awtorka knize za starše dźěći spisała, wěnuje so wona nětko dźěćom prěnjeje čitanskeje staroby a młódšim. Ilustracije je Cleo-Petra Kurze zhotowiła. Nowostka hodźi so tež jako darik šulskim nowačkam.

Přirodowe zynki w hudźbje

srjeda, 27. julija 2016 spisane wot:

Smochćicy (CRM/SN). Do lětušeho Łužiskeho hudźbneho lěća je tež Smochčanski Dom biskopa Bena ze swojim parkom zapřijaty. Tak wodźeše njedawno zahrodniski inženjer Rudolf Schröder z Drježdźan jako wustojny znajer tohole w stilu baroka zapołoženeho parka po nim. Wón po­twjerdźi, zo wobsedźi runje tónle historiski areal tohorunja wšitke wosebitosće zahrodniskeje kultury 18. do 20. lětstotka, a skedźbni na mnohotnosć žadnych štomow a rostlin, pokaza pak zdobom na wuznam skulpturow a pomnikow a na wažnu funkciju wodźiznow. „Elementy zemja, woda a powětr tworja jednotu“, wón wuzběhny. Zajimcy sej tak wujasnichu, zo wobsedźi Dom biskopa Bena a tak tež cyła wokolina z parkom woprawdźity juwel.

W Budyskim kaž tež w Choćebuskim Serbskim muzeju bě wona hižo widźeć, nětko pokazuja wustajeńcu „Satkula abo (s)twor(jen)a krajina“ Karla Vouka w Lěšćanskej (Lieske) cyrkwi. Wotewrjenje minjeny pjatk bě zdobom oficialne přepodaće dźělneje nakupje twórbow přez Załožbu za serbski lud.

Lessingowe město w hudźbnych stawiznach

póndźela, 25. julija 2016 spisane wot:

Wo pišćeletwarcu Johannu Lanzy z Kamjenca referowaše wčera wječor nawodnica Kamjenskich měšćanskich zběrkow dr. Sylke Kaufmann w sakralnym muzeju w něhdyšej Serbskej cyrkwi swj. Hany. Z přednoškom spřistupni wona mnohim zajimcam zbliska a zda­loka wosebitu wustajeńcu, kotraž traje tam hač do 25. septembra.

Hišće ženje telko zajimcow njeměli

pjatk, 22. julija 2016 spisane wot:

Za lětušu jubilejnu 10. mjezynarodnu wuměłsku dźěłarničku „Při Krabatowym kamjenju“ w Miłočanskej skale je so telko wuměłcow kaž hišće ženje přizjewiło. Zarjadowanje wotměje so wot 22. awgusta do 4. septembra.

Stawizny na městnje dožiwili

srjeda, 20. julija 2016 spisane wot:

Na slědach skutkowanja serbskich basnikow-wuměłcow

Wukrajnym wobdźělnikam Swjedźenjow serbskeje poezije je stajnje wulke dožiwjenje, njezeznajomić so jeno z twórbami serbskich poetow, ale zdobom z jich městnosćemi žiwjenja a skutkowanja. Na 38. mjezynarodnym swjatku serbskeje lyriki wobdźělichu so z Ukrainy tež mandźelskaj-basnikaj Tatja­na a Sergej Dzjuba a ze Serbiskeje Mićo Cvijetić. Dokelž su so hakle dwaj dnjej pozdźišo domoj wróćili, podachu so na slědy serbskich wosobinow-­wu­měłcow. „Před 30 lětami wopytach Měrćina Nowaka-Njechorńskeho (1900– 1990)“, powěda Mićo Cvijetić po puću do Njechornja.

Chcetaj wo Serbach rozprawjeć

Pod hesłom „Vielfalt. Das Beste gegen Einfalt“ wotměje so wot 25. septembra w Němskej lětuši interkulturny tydźeń. W Budyskim wokrjesu zaběži rjad zarjadowanjow na dobro dorozumjenja mjez kulturami hižo tydźeń do toho, 16. septembra, a traje cyły měsac.

Budyšin (SN/CoR). Telewizijny sćelak MDR bě dźensa pódla, jako je skupina młodostnych mějićela Budyskeho sportoweho wobchoda, z Pólskeje pochadźowaceho Jerzyja Timma, z kameru interviewowała. Akcija je dźěl filmoweho a fotoweho projekta „Z cyłeho swěta do Budyšina­“, kiž bě społnomócnjena za wukrajnikow wokrjesa Budyšin Anna Piętak-Malinowska nastorčiła a kotryž so w kooperaciji ze Sakskim wukubłanskim a wupruwanskim kanalom zwoprawdźi. Tema projekta su „migranća tule – dźensa a w zašłosći“. „Chcemy pokazać, kak připućowarjo žiwjenje a kulturu na městnje wobohaćeja“, praji tohorunja z Pólskeje pochadźaca, kotraž je ze swójbu w Budyšinje domiznu namakała.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND