Druha swětowa wójna bě po kapitulaciji Němskeje 8. meje 1945 w Europje skónčena. W Aziji a na Pacifiku pak su USA, China, Wulka Britaniska a kraje jeje mócnarstwa dale přećiwo japanskemu agresorej wojowali. USA, Wulka Britaniska a China žadachu sej 26. julija 1945 bjezwuměnitu kapitulaciju Japanskeje, ale jeje­ knježerstwo to wotpokaza. Stalin podpisa na to na Podstupimskej konferency tajne dojednanje ze zwjazkarjemi, zo zastupi Sowjetski zwjazk (ZSSR) spočatk awgusta do zhromadneho boja přećiwo Japanskej, z kotrejž měješe hač do nalěća 1945 zrěčenje wo neutraliće. ZSSR je tuž 8. awgusta 1945 Japanskej wójnu připowědźił. Połdra miliona wojakow Čerwjeneje armeje ze 26 000 kanonami, 5 500 tankami a 3 500 lětadłami započachu dźeń pozdźišo přećiwo milionej bojownikow sylnej japanskej Kwantungoweje armeji w Mandźukowje a na se­wjeru Chiny wojować. Zdobom zahajichu bój wo zdobyće južneho Sachalina a bywšich ruskich kupow Kurilow, kotrež bě Japanska po Prěnjej swětowej wójnje wobsadźiła.

Serbsku wuměłču Maju Nagelowu wopytali

pjatk, 07. awgusta 2015 spisane wot:

Skupina čłonow Maćicy Serbskeje, sekcije wuměłstwo a literatura, wopyta minjeny tydźeń Maju Nagelowu w Nossenje. Serbska tworjaca wuměłča witaše hosći na statoku – w swojim dźěłowym a žiwjenskim wobswěće.

Na kachlowej ławce sedźo powědaše wona Maćicarjam w kole wokoło sebje wo swojim tworjenju. Při tym bě stajnje znowa wusłyšeć jeje žiwjenska filozofija: stajić so njepřiměrjenemu wužiwanju přirody a resursow, wužiwać rozum a mudrosć našich prjedownikow a wuwiwać česćownosć před stwórbu a ju tež w najmjeńšej trawičce widźeć chcyć.

Rjany dar šulskim nowačkam

pjatk, 07. awgusta 2015 spisane wot:

Budyšin (SN). Dypkownje k šulskemu zastupej je w Ludowym nakładnistwje Domowina knižna nowostka „Dyrdomdeje na wsy“ wušła. Wuwił je ju Štefan Paška, kiž drje je mnohim, tež młodym čitarjam, ze serbskeho rozhłosa znaty.

Na filmowcow čakaja myta

štwórtk, 06. awgusta 2015 spisane wot:

Choćebuz (SN/CoR). Tež lětsa su serbscy filmowcy znowa namołwjeni, z krótkofilmom na Choćebuskim filmowym festiwalu so wobdźělić. Štwórty raz wupisa Załožba za serbski lud we wobłuku festiwala wosebite myto w hódnoće 1 000 ­eurow. Wobsahowje ma so film ze serbskej abo tematiku dwurěčnosće zaběrać. Zjawnje prezentować chcedźa film na Choćebuskej­ přehladce, wotměwacej so wječor do oficialneho zahajenja festiwala 2. nowembra pod hesłom „Krótke a dobre“. Je to mjeztym 13. raz, zo móža tam amaterojo abo połprofije swoje produkcije pokazać, kotrež njesmědźa dlěše hač 15 mjeńšin być a maja z města Choćebuza, z Berlinsko-braniborskeho regiona abo ze sakskeje Łužicy pochadźeć. Loni­ běchu sej šulerjo Budyskeho Serbskeho gymnazija z animaciskim filmom „Konec světa“ serbske myto wubědźili.

25. Choćebuski filmowy festiwal wotměje so wot 3. do 8. nowembra 2015 a wěnuje so tradicionelnje wuchodo­europskim filmam. Dohromady spožča tam 18 mytow.

Bórkowy swjeća 700lětne wobstaće

štwórtk, 06. awgusta 2015 spisane wot:

Bórkowy (SN/CoR). Ze swjedźenskim tydźenjom „700 lět Bórkowy w Błótach“ spomina delnjołužiske městačko wot soboty 22., do njedźele 30. awgusta, na róčnicu swojeho załoženja. Wobydlerjam a hosćom poskića potom paletu najwšelakorich zarjadowanjow.

Swjedźenski tydźeń zahaji 22. žnjenca Serbski ludowy ansambl z koncertom w tamnišej ewangelskej cyrkwi. Nimo „Štyrjoch počasow“ Antonija Vivaldija zaklinča tež serbske hudźbne twórby, kaž su to uwertira ze spěwohry „Smjertnica“ Jurja Pilka a wurězki z „Dźesać serbskich rejow“ Jana Pawoła Nagela a z Bjarnata Krawcoweje twórby „Ze serbskej‘ hole“ op. 82.

Hiroshima a Nagasaki

štwórtk, 06. awgusta 2015 spisane wot:
Dźensa před 70 lětami rozbuchny we 8.15 hodź. prěnja atomowa bomba, kotruž bě USA na japanske přistawne město Hiroshima wotćisnyło. W běhu štyrjoch lět běchu wědomostnicy USA pod nawodom prof. Roberta­ Oppermanna bombu z hoberskej zaničowanskej mocu wuwili. Ameriski prezident Truman přikaza atomowu bombu spočatk awgusta nad Japanskej zasadźić, zo by „kraj ke kapitula­ciji nuzował a tak dźesaćitysacam ame­riskich wojakow žiwjenje wuchował“. Takle­ je Truman pozdźišo swój rozsud zakitował. Štyri tony ćežka bomba bě ze 64 kilogramami urana pjelnjena a mori jeničce w běhu dweju dnjow 70 000 z dohromady 350 000 wobydlerjow Hiro­shimy. 9. awgusta ćisnychu Američenjo dalšu bombu z plutonijom na přistawne město Nagasaki, a wona je něhdźe 75 000 ludźom žiwjenje rubiła. Jadrowe pruhi běchu­ najstrašniše sćěhi bom­bow a zawinowachu w běhu lět dohromady 260 000 woporow. Zasadźenje atomoweju bombow bě ze stron USA demonstracija wo­jerskeje mocy, ale zdobom złóstnistwo přećiwo čłowjestwu. Manfred Laduš

Rozmołwa z něhdyšim ćěkancom a nětčišim Budyšanom

Dnja 2. awgusta 1945 podpisachu tři dobyćerske mocy – USA, Jendźelska a Sowjetski zwjazk – Podstupimske zrěčenje, postajowace tež změny hranicow. Tak zhubi Němska wuchodnje rěkow Wódry a Nysy swój teritorij, a tysacy Němcow ze Šleskeje dyrbjachu swoju domiznu wopušćić. Mjez nimi bě tež mały hólčec Josef Schwan, dźensa w Serbach znaty jako Józef Šwon, kiž je so­ ze swójbnymi po ćěkańcy we Wu­dworju pola Chrósćic zasydlił. Runja jemu su tež dalše dźěći ćěkancow we Łužicy nowu domiznu našli, samo serbšćinu nawuknyli a pozdźišo ze serbskimi partnerami swójbu załožili. Alfons Wićaz je so z dźensnišim Budyšanom Józefom Šwonom rozmołwjał.

Móžeće so hišće na ćežki čas před 70 lětami dopomnić?

Hrajna doba 2014/2015 je so za NSLDź zaso z dobrym wuslědkom skónčiła. Dohromady 150 000 ludźi wopyta ně­hdźe 880 zarjadowanjow. K wuspěchej je wosebje lětnje dźiwadło přinošowało.

Budyšin (SN/CoR). Powšitkownje štyri tysac wopytowarjow mjenje, za to pak štyri tysac wjace na lětnim dźiwadle, to je statistiski rozdźěl nastupajo minjenu hrajnu dobu Budyskeho NSLDź. Wjace hač 32 500 ludźi je sej „My Fair Lady“ pod hołym njebjom wobhladało, hišće wjace bě so wo to prócowało. Rekord 20 inscenacijow Budyskeho lětnjeho dźiwadła pak ma kruch „Ryćerja Runkelowa wulka hodźina“ z lěta 2003 ze 36 000 přihladowarjemi. Trawersy na Třělnišću – tři lěta wotměwaše so tam natwara Dźiwadła na Hrodźe dla lětnje dźiwadło – su te­hdy wězo 1 400 ludźom městno poskićeli.

Wustajeńca wo stawiznach města

wutora, 04. awgusta 2015 spisane wot:
Składnostnje 65. róčnicy załoženja města Eisenhüttenstadt wotewrěchu w tamnišim dokumentaciskim centrumje wo kulturje wšědneho dnja w NDR fotowu wustajeńcu. Přehladku „Domizna. LOS. Eisenhüttenstadt“ bě dźěłowe zjednoćenstwo štyrjoch fotografow zestajało. Jich motiwy pokazuja nětko w cyłkownje šěsć rum­- nosćach. Fotografojo su Frank Höhler z Drježdźan, Thomas Kläber z Gołkojc pola Choćebuza, Georg Krause z Berlina a Jürgen Maćij z Budyšina. Foto: Thomas Kläber

Memorandum serbskeho ludu

wutora, 04. awgusta 2015 spisane wot:

Před 25 lětami wobroćichu so serbske towaršnostne cyłki z Memorandumom serbskeho naroda k ludowym prawam w Zakładnym zakonju na zjawnosć. „Serbski lud wobroća so na němsku zjawnosć, předewšěm na politikarjow na wuchodźe a zapadźe Němskeje z próstwu, zo bychu so w Zakładnym zakonju jednotneje Němskeje žiwjenske zajimy narodnych mjeńšin a ludowych skupin w přiměrjenym wašnju wobkedźbowali. Serbski lud je jako awtochtony słowjanski narod­ 1 400 lět w němskej statnosći žiwy. Jeho žiwjenske zajimy, ale tež te dalšich ludowych skupin Němskeje, měli so w procesu zjednoćenja wobeju němskeju statow runje tak wobkedźbować kaž te němskeho naroda.“ Takle rěkaše w preambli wozje­wjenja z 2. awgusta 1990, kotrež běchu­ Serbska narodna zhromadźizna, Domowina, Towarstwo­ Cyrila a Metoda, Serbska ewangelsko-lutherska superintendentura, Del­njoserb­ska narodna zhro­ma­dźi­zna, serbska młodźina, Zwjazk serbskich wuměłcow a serbscy katolscy duchowni podpisali.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND