Maćica Serbska přeproša přichodnu sobotu na hłownu zhromadźiznu, kotruž přewjedźe w Budyskim Serbskim muzeju. Cordula Ratajczakowa je so z předsydu Jurjom Łušćanskim rozmołwjała.

Nimo tradicionalnych rozprawow wšelakorych sekcijow sće tónraz tři přednoški zaplanowali – je to wobdźělnikam zhromadźizny přicpějomne?

J. Łušćanski: To sej myslu. Přičina je wulki jubilej 500 lět reformacije, a składnostnje toho su a budu tež najwšelakore zarjadowanja w Serbach – wulka wustajeńca, zajimawa kniha, wědomostna konferenca. Smy sej tuž nadawk stajili, w tym zwisku dźensnišu situaciju ewangelskich Serbow Hornjeje a Delnjeje Łu­žicy wobswětlić. Tak budźe bywši předsyda Serbskeho ewangelskeho towarstwa Měrćin Wirth wo połoženju ewangelskich Hornjoserbow po lěće 1945 přednošować. Druhi referent, předsyda Spěchowanskeho towarstwa za serbsku rěč w cyrkwi dr. Hartmut Leipner, rysuje nam aktualnu situaciju ewangelskich Serbow w Delnjej Łužicy.

Problem zapad a wuchod

srjeda, 01. měrca 2017 spisane wot:

W nowej serbskorěčnej inscenaciji Budyskeho Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła „Za brězami“ je jako hósć Majka Kowarjec rólu maćerje Ruth Micheloweje přewzała. Alfons Wićaz je so z dźiwadźelnicu rozmołwjał.

Dołho njejsmy Was na jewišću NSLDź wuhladali. Nětko sće so rozsudźiła, so zaso serbskemu publikumej pokazać. Čehodla?

M. Kowarjec: Intendant Lutz Hillmann, kiž w inscenaciji režiju wjedźe, je so mje prašał, hač chcyła zaso raz rólu přewzać. Připrajich tuž, wšako mje serbski publikum dotal jenož hišće w rozhłosu słyši. Tak podam so znowa na dźiwa­dłowe deski.

Što Was na hrě Olivera Bukowskeho „Za brězami“ wosebje zajimuje?

M. Kowarjec: Je to problem zapad a wuchod. W našim času so ludźo, kotřiž běchu za čas NDR do zapada šli, často zaso nawróćeja. Ale kajke ćeže to nastawaja, hra derje pokazuje. Měnju pak, zo njezaleži jenož na wuchodźe a zapadźe, ale tež na čłowjeskich problemach.

Što sej mysliće, kak budźe serbski publikum na inscenaciju reagować?

Pod hesłom „Z połnej paru do Lubija“ wotměje so 1. do 3. septembra w Lubiju 26. dźeń Saksow. Hač do wčerawšeho móžachu so towarstwa, kotrež chcychu spěchowanje dóstać, přizjewić. Cordula Ratajczakowa je so z rěčnicu projektoweho běrowa Dnja Saksow Evu Mentele wo stawje přizjewjenjow rozmołwjała.

Kelko – tež serbskich – towarstwow je so dotal přizjewiło?

E. Mentele: Po najaktualnišim stawje mamy 305 přizjewjenjow. Wosebje w minjenym času bě jich dźeń a wjace. Bě pytnyć, zo chcychu towarstwa hišće posledni termin wotedaća za spěchowanje 1. měrca wužiwać. Njeje wězo na prěni pohlad spóznać, hač jedna so wo serbske towarstwo. Tři smy hnydom jake tajke identifikować móhli, móže jich wězo wjace być. Mjenować je nochcu, smy tola nětko při tym, próstwy wobdźěłać. Nimo toho móža so zajimcy hišće hač do 31. měrca přizjewić. A hdyž potom zwěsćimy, kelkow cyłkow chce so na najwjetšim swjedźenju sakskich towarstwow lětsa­ pola nas w Lubiju definitiwnje wobdźělić, započnjemy je na městna rozdźěleć. Najwjetša mila po cyłym měsće budźe ta towarstwow a chłóšćenja.

Kelko dalšich temowych ćežišćow budźe?

Dekanatne dušepastyrstwo za młodźinu we Worklecach přeproša na serbske songwriting-wubědźowanje. Cordula Ratajczakowa je so z referentku za dušepastyrstwo młodźiny w serbskich wosadach biskopstwa Drježdźany-Mišno Luciju Škodźinej rozmołwjała.

Kak je so ideja wubědźowanja zrodźiła?

L. Škodźina: Jara dołho njebu hižo žadyn nowy młodźinski spěwnik wudaty. Stary spěwnik z lěta 2004 hižo njedawa. Nowa młodźina potajkim scyła žadyn dekanatny spěwnik nima. Bě tuž jasne, zo ma so nowy zdźěłać, a chcemy jón hišće lětsa wudać. Někotre nowe pěsnje hižo předleža, ale su to zwjetša přełožki z druhich rěčow. Sym pak pytnyła, zo je naša młodźina hudźbnje jara nadarjena a ma wulki zajim na hudźbje. Čehodla tuž njezapřijeć jich talent do projekta a njepospytać, hač njemóža młodostni sami ze swojimi tekstami a melodijemi k nowemu spěwnikej přinošować?

Z kelko spěwami ličiće?

Staršisku wolu wobkedźbować

póndźela, 27. februara 2017 spisane wot:

Domowina je do diskusije wo nowe stejnišćo Wojerowskeje Handrija Zejlerjoweje zakładneje šule zapřijata. Milenka Rječcyna je so w tym zwisku z předsydu třěšneho zwjazka Dawidom Statnikom rozmołwjała.

Kak posudźuje Domowina situaciju přeměstnjenja šulskeho stejnišća?

D. Statnik: Wot lěta 2015 prócuje so Domowina zhromadnje ze staršiskej radu, ze spěchowanskim towarstwom kaž tež z wjednistwom šule a wosebje ze serbskim wučerskim kolegijom zjawnje wo to, stejnišćo šule zachować. We wjacorych rozmołwach, tež z twarskim měšćanostu Thomasom Dellingom, jewještej so dwě poziciji. Na jednej stronje starši tučasne stejnišćo faworizuja. Z jich wida wosebje jeho wjesny charakter, bliskosć k Domowinskemu domej, hort w šuli, dobre přizamknjenje na zjawne wobchadne srědki kaž tež wuspěšny a přiwabny koncept 2plus na šuli za stejnišćo rěča.

Město pak argumentuje, zo sej zachowanje tuchwilneho stejnišća tójšto pjenjez žada.

Sedźi-li tekst, maš swobodnej ruce za jednanje

štwórtk, 23. februara 2017 spisane wot:

Kruty stołp dźiwadłoweje skupiny Bratrowstwa je Michał Korch. Hižo w prěnich scenach před 25 lětami je sobu hrał, počasu wukmani so na dobreho a spušćomneho dźiwadźelnika. Bjez jeho lóštneho a přeswědčiweho wašnja drje njeby někotražkuli inscenacija skutkowała. Što dźiwadźelenje jemu woznamjenja, je Jan Kral zhonił.

25 lět dźiwadłowej skupinje swěru dźeržiće. Wěsće so hišće na spočatki dopomnić?

M. Korch: Prěnje sceny smy na primicy nowoměšnika Pětra Krala hrali. Te bě tehdy Beno Budar napisał. Při tym pytnych, zo mi to leži, a tak sym dale hrał. Njejsym najskerje we wšěch inscenacijach pódla był, ale we wjetšinje.

Lubowarjo lajskeho dźiwadła znaja Was ze žortnych a šibałych rólow. Tajke drje Wam wosebje derje leža?

M. Korch: To je so tak wudało. Zwjetša režiser róle přidźěla. Při prěnich dźěše snano tež kusk po zwonkownym. Tehdy běch hišće młody a dosć šibały. Zo sym typiske žortne róle dóstał, zaleži drje kusk na tym, zo sym optimistiski a wjesoły čłowjek. Bych tež chutne róle hrał. To je hišće wjetše wužadanje za dźiwadźelnika, tež za mnje.

Toleranca tež za dudy trěbna

wutora, 21. februara 2017 spisane wot:

W Hornjej Łužicy chcedźa nowe towarstwo za dudy załožić. Cordula Ratajczakowa je so wo tym z nawodu Slepjanskeho folklorneho ansambla a iniciatorom tamnišeho festiwala dudakow Wolfgangom Kotisekom rozmołwjała.

Što měniće k nowej iniciatiwje za dudy?

W. Kotisek: Sym indirektnje wo tym zhonił, tež přez artikl w SN, zo chce Handrij Henčl towarstwo za dudy załožić. W prěnim wokomiku běch zahorjeny, zo so něchtó za dudy angažuje. Je rjenje, hdyž so tale tema w zjawnosći jewi. Wšudźe, hdźež so z dudami stupju, so ludźo za nje zahorjeja – wothłós je přeco jara dobry. Na tamnej stronje sym so tróšku na tym postorčił, zo chce so Henčl z tymi ludźimi zjednoćić, kotřiž zawrjene wašnje hraća na dudach preferuja. Witał bych radšo zhromadźenstwo zajima w rozšěrjenym zmysle – za wšitkich, kotřiž na dudach hraja. Moji šulerjo abo šulerjo Korle Tilicha njemóža tola ničo za to, zo wotewrjene wašnje hraća praktikuja.

Pači wašnje hraća – zawrjene abo wote­wrjene – woprawdźe (serbski) swět dudow?

Kompliment šulskemu chórej

štwórtk, 16. februara 2017 spisane wot:

Spěwytwórc Unmada Manfred Kindel wuhotowa koncert „Dźěći spěwaja w třoch rěčach“ w Budyskim Serbskim šulskim a zetkawanskim centrumje tež hromadźe z chórom Serbskeje zakładneje šule Budyšin. Cordula Ratajczakowa je so wuměłcom a diplomowym pedagogu­ z Hannovera rozmołwjała, kiž po cyłej Němskej seminary dawa.

Kak so Wam Hornjołužiski festiwal dźěćaceje hudźby lubi?

Unmada: Je wulkotne widźeć, kelko kolegow so w tajkej wšelakorosći a w telko rozdźělnych žanrach dźěćom wěnuje a jim wotrosć pomha.

Wužiwaće w spěwach gestikulacisku rěč – čehodla?

Unmada: Skutkuju tež jako dirigent chóra spěchowanskeje šule za duchownje zbrašenych. Dźěći su spočatnje na mnje swarjeli, dokelž wužiwach gestiku, kotruž běch sej sam wumyslił. Sym tuž prawu gestikulacisku rěč nawuknył, hódnoćejo tak zdobom te dźěći, kotrež su na nju pokazane. Nimo toho stej pohibowanje a rěč w mozach zwjazanej, a tak móža sej dźěći teksty spěwow lěpje spomjatkować – gestikulaciska rěč spěchuje tuž rěčnu kmanosć runje tak kaž dwurěčnosć.

Prěni raz přeproša Serbski institut wot 9. do 11. junija wědomostny dorost na zetkanje „Syć młodych akademikarjow-sorabistow“ do Budyšina. Cordula Ratajczakowa­ je so z organizatorku dr. Theresu Jacobsowej rozmołwjała.

Kak je ideja konferency nastała?

T. Jacobsowa: Ze swojeho časa na Lipšćanskej uniwersiće wěm, kak wažne je, ludźi, kotřiž so wědomostnje ze wšelakorymi temami zaběraja, mjez sobu zwjazać. Štó hdźe wo čim slědźi, to hustodosć jeno připadnje zhoniš, a to je prosće přemało. Tak zrodźichmy ideju, w lěće, hdyž so lětni kurs za serbsku rěč a kulturu w Serbskim instituće njewotměwa, na wuměnu hinašeho razu přeprosyć. Chcemy młodym akademikarjam šansu dać so zeznać, sej nazhonjenja wuměnjeć a aktualne temy rozjimować. Poskitk njewusměrja so tuž jenož na Serbow, ale je wotewrjeny wšitkim, kotřiž so ze serbskej maćiznu rozestajeja. Na zetkanju móža hornjo- a delnjoserbšćinu, němčinu, ale tež jendźelšćinu nałožować.

Koho chceće konkretnje narěčeć?

Franziska Kiedaisch z Lipska ma swoje doktorske dźěło wo předstajenju serbskeje mjeńšiny w němskorěčnej telewiziji zjawnoprawniskich sćelakow nimale dopisane. Cordula Ratajczakowa je so z kulturnej wědomostnicu wo wuslědkach rozmołwjała.

Kelko materiala sće analyzowała?

F. Kiedaisch: Sym sej něhdźe 1 200 přinoškow wot lěta 1992 do 2012 wobhladała. Běchu to krótke informacije, ale tež featury, w kotrychž Serbow na kromje tematizuja, na přikład, dźe-li wo Błóta abo wo město Budyšin.

Što sće wuslědźiła?

F. Kiedaisch: Wothladajo wot rozprawnistwa direktnje po přewróće wu­syłataj předewšěm sćelakaj MDR a RBB přinoški wo Serbach, štož zwisuje z jich sydlenskim rumom. Wonej negatiwne temy skerje zanjechatej – kaž su to hida na cuzych abo zakaz rěče. Hdys a hdys drje wo tym rozprawjatej, ale poprawom so wo problemach zrědka rěči.

Kak wuskutkuje so serbska telewizija na němsku?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND