Najjužniša wěža steji na Kaponicy

srjeda, 31. meje 2017 spisane wot:

Po wysokich temperaturach minjeneho tydźenja ma Thomas Sobczyk, zamołwity w Budyskim krajnoradnym zarjedźe za škit před lěsnymi wohenjemi, połoženje nastupajo strach lěsnych wohenjow za kritiske. Axel Arlt je so z nim rozmołwjał.

Bě suchota do wčerawšich a nócnych spadkow dźensa wohrožaca za lěsy?

T. Sobczyk: W Budyskim wokrjesu mějachmy minjeny tydźeń šěsć lěsnych wohenjow. To žno mam za kritiske.

Su lěsy stajnje wobstražowane?

T. Sobczyk: Najwjetši strach, zo so lěs pali, je wot 1. měrca hač do 30. septembra. W tym času wokrjes nad lěsami prawidłownje­ stražuje. Hižo w měrcu a apry­lu běchu wohnjostražne wěže wo­spjet wobsadźene, minjenej tydźenjej pak wšědnje. Póndźelu na přikład mějachmy poměrnje wulki strach lěsneho wohenja ze schodźenkom IV.

Kak su škitne naprawy strukturowane?

Hakle njedawno dožiwichmy oratorij „Serbske jutry“, nětko čaka hižo dalši na serbsku zjawnosć. Tak přednjese pod nawodom Friedemanna Böhmy chór 1. serbskeje kulturneje brigady – podpěrany wot orchestra Serbskeho ludoweho ansambla a solistow – „Podlěćo“ Korle Awgusta Kocora 11. junija w Róžeńčanskej putniskej cyrkwi. Cordula Ratajczakowa je so z Budyskim tachantskim kantorom rozmołwjała.

Štó je mysličku koncerta zrodźił?

F. Böhme: Před někotrymi lětami bě Würzburgski­ dirigent a cyrkwinski hudźbnik Christian Kabitz oratorij „Podlěćo“ znowa instrumentował. Instrumentacija je wusměrjena na mału wobsadku orchestra a zaklinči nětko prěni raz. Kocorowy original ma přewod z klawěrom. Dotal smy přeco wersiju Jana Bulanka za wulki romantiski orchester słyšeli. W samsnym času wobroći so SLA tehdy na brigadu z prašenjom, hač nochcemy oratorij předstajić. Sym so zwólniwy wuprajił, jón z młodymi spěwarjemi nazwučować.

Fotografujće swoju wokolinuo!

póndźela, 29. meje 2017 spisane wot:

Swoje masterske dźěło chce studentka sociologije Judith Fischer z Wiena wo přesydlenju we łužiskim brunicowym rewěrje pisać. Za to trjeba wona aktiwne sobudźěło wobydlerjow. Cordula Ratajczakowa­ je so z młodej slědźerku rozmołwjała.

Što bě Wam nastork, so z přesydlenjom we Łužicy rozestajeć?

J. Fischer: Mój nan bě docent slawistiki na Wienskej uniwersiće. Jako organizowaše jeho kolegina w lěće 2013 slědźersku jězbu pod hesłom „Na slědach Serbow we Łužicy“, je so wón prašał, hač nochcu sobu­, a sym składnosć wužiła. Wosebje jedne dožiwjenje je hłuboki zaćišć we mni zawostajiło. Štož widźach z wuhladnišća na Wochožansku jamu, skutkowaše na mnje kaž měsačkowa krajina. Napohlad bě šerjacy, zdobom realny a surealny. W tym wokomiku bě mi jasne, zo chcu so z tematiku dale zaběrać. Dokładne slědźenje pak by za bachelorske dźěło přewjele było, tuž sym sej temu za masterske dźěło wobchowała.

Što chceće wuslědźić?

Zhromadnješěsć lět wuknyć

srjeda, 24. meje 2017 spisane wot:

Sakska šulerska rada zahaji spočatk tohole­ tydźenja iniciatiwu, podlěšić zakładnošulski­ čas wot štyrjoch na šěsć lět. Milenka Rječcyna je so z rěčnikom rady Leonardom Kühlewindom­ rozmołwjała.­

Čehodla je tale tema Sakskej šulerskej radźe wažna?

L. Kühlewind: Zasadnje nimamy k tejle problematice poziciju. W zańdźenych měsacach pak zwěsćichmy, zo wobsteji potrjeba diskusije. Dokelž su mnohe znapřećiwjace so měnjenja, hač měli zakładni šulerjo štyri lěta abo dlěje zhromadnje wuknyć, smy so rozsudźili so šulerjow samych prašeć. Nětko smy wćipni na wuslědk.

Nowelěrowany šulski zakoń je wobzamknjeny. Čehodla so hakle nětko z tejle temu rozestajeće?

L. Kühlewind: Naš wid na to, hač měli zakładni šulerjo štyri abo šěsć lět zhromadnje wuknyć, je generaciske prašenje. Rozsudźimy-li so w Sakskej přichodnje za dlěše zhromadne wuknjenje na zakładnej šuli, budu hišće mnohe diskusije trěbne a wjele detailow ma so wotwažować a rozjasnić. Mamy to za dołhotrajny proces. Zdobom pak myslimy, zo je runje nětko prawy čas za diskusiju.

Spočatk lěta su Choćebuscy kulturnicy nowe towarstwo Studnja załožili. Cordula­ Ratajczakowa je so z městopředsydu towarstwa Michaelom Apelom rozmołwjała.

Čehodla sće nowe towarstwo załožili?

M. Apel: Myslimy sej, zo je trjeba serbskim towarstwam a kulturnikam z podpěru a dobrej radu poboku być. Chcemy jich podpěrać próstwy stajeć, projekty přewjedować a mjez sobu styki nawjazać. Naš poskitk wusměrja so na wšelakorych ludźi, na serbske towarstwa, šule a horty, na staršich, kotřiž chcedźa něšto na nohi stajić, na wuměłcow a kulturnikow. Smy tež wotewrjeni Němcam, kotřiž so za serbsku kulturu zajimuja. Chcemy so stać ze zjawnym partnerom wšěm Delnjołužičanam, kiž maja prašenja nastupajo serbskosć a sami dale njepřińdu. A snano tež sami projekty přewjedźemy.

Mjeztym dźělitaj sej předsyda Robert Engel a Frank Kosyk městno kulturneho managera. Wo čo staj so hižo starałoj?

Serbske nalěćo w Lipsku

wutora, 16. meje 2017 spisane wot:

Serbske nalěćo w Lipsku wabi na přednoški. Milenka Rječcyna je so z wědomostnej sobudźěłaćerku Instituta za sorabistiku na Lipšćanskej uniwersiće Jelizawjetu Waltherowej rozmołwjała.

Štó je iniciator Serbskeho nalěća w Lipsku?

J. Waltherowa: Wědomostny rjad přednoškow za Serbske nalěćo w Lipsku organizuje Institut za sorabistiku zhromadnje z towarstwom k spěchowanju mjeńšinowych rěčow w Lipsku. Su pak hišće dalši partnerojo, kaž Europski dom z.t. Lipsk, kotřiž projekt podpěruja. Spočatki tohole programa wuchadźachu z priwatneho zajima­ wšelakich ludźi z instituta.

Kotry zaměr ze Serbskim nalěćom maće? Koho chceće z přednoškami narěćeć?

J. Waltherowa: Naš zaměr je z poskitkom přidatnu platformu za zetkanja Lipšćanskich Serbow tworić. Zdobom chcemy dalšich ludźi zajimować, kaž němskich a wukrajnych studentow na uniwersiće, kotřiž na polu mjeńšinowych a druhich rěčow studuja. Nimo toho skića přednoški nimo zetkanjow informacije wo stawiznach a kulturje Serbow.

Je tróšku sobu wo plistu šło ...

štwórtk, 11. meje 2017 spisane wot:

Prezident jewišćoweho towarstwa Ulrich Khuon bě hósć dźiwadłoweho festiwala „Witajće druhdźe III“ minjeny tydźeń w Budyšinje. Pódla bě wón tež na překwapjacym wukóncu njedźelneje podijoweje diskusije. Axel Arlt je so z nim rozmołwjał.

Kak sće Akcionist*ki dožiwił?

U. Khuon: Wustup skupiny z Maxima Gorkoweho dźiwadła dopominaše mje na nadawk, kak rozestajamy so my wšitcy ze wšědnym rasizmom. Festiwal sam je to zdokonjał wotmołwić na prašenje, kak swět z ćěkancami wuhotuješ. Bych diskusiju z koleginami a kolegami z dźiwadła Gorkeho za lěpšu měł hač jich monologowy wustup.

Su woni nowe dopóznaća sposrědkowali?

U. Khuon: To, štož su tematizowali, njeje žane potajnstwo, ani za Budyšin ani za druhe města w Němskej. Mamy so rozestajeć z AfD, z nowej Prawicu a z jeju zwólniwosću k namocy.

Su Akcionisća zwólniwi byli diskutować?

Kónc tydźenja ma w Ludowym nakładnistwje Domowina nowa němskorěčna kniha serbskich bajkow „Das goldene Gut“ wuńć. Cordula Ratajczakowa je so z awtorku Róžu Domašcynej rozmołwjała.

Njeje to prěni raz, zo zaběraće so z bajkami. Što Was na nich wabi?

R. Domašcyna: Bajki přewodźeja mje hižo wot dźěćatstwa, wšako je mi wowka, Hana Chěžcyna z Hórkow, hižo bajki bała, prjedy hač móžach čitać. Je z hłosom a rukomaj bała, na to so najlěpje dopominam. Pozdźišo sama bajki čitach; tež w telewiziji pokazuja bajkowe filmy. Mam wjele tačelow a CDjow z bajkami. Najradšo pak dopominam so na bajki wowki a tak zdobom na nju. A bajki kradnu so tež do basnjow, wšako maja ze žiwjenjom činić. W zběrce „Štož ći wětřik z ruki wěje“ (2012) je to na přikład bajka „Mótka a kmótra“. Tuchwilu zaběram so z bajkami wo wjelku. Hdyž čitam, zo wjelk tykanc kradnje, kotryž na dworje wustudnje, abo zo eksistuje někajke chorobne awto za wjelka, sej praju: Bajki su mudriše, wobsahuja wědu lětstotkow.

Kak swobodnje sće za nowu knihu bajki wuzwolić a wobdźěłać móhła?

Zašłosća přichod zwjazanej

póndźela, 08. meje 2017 spisane wot:

Dźens před 25 lětami bě Braniborska wukaz wutworjenja (Einrichtungserlass) Dźěłanišća za serbske kubłanske wuwiwanje (ABC) w Choćebuzu wudała. Milenka Rječcyna je so z nawodnicu dźěłanišća dr. Christianu Piniekowej rozmołwjała.

Što je něhdźe 50 zajimcow na 25. róčnicu załoženja ABC přiwabiło?

Ch. Piniekowa: Bjezdwěla běštej to swjedźenske zarjadowanje a wustajeńca wo ABC, w kotrejž je mjez druhim originalny dokument wo zarjadowanju dźěłanišća přez kraj Braniborsku widźeć. Mějachmy přednoškaj něhdyšeju nawodow Pětša Janaša a dr. Fryca Liba wo času załoženja a natwara. Sama porěčach wo dźensnišej situaciji.

Mjeztym nawjedujeće dlěje hač tři lěta Choćebuski ABC. Što běchu najwažniše změny w tym času?

Sokołam nowe wužadanje

srjeda, 03. meje 2017 spisane wot:

Dźěło ze serbskimi wubrankami je Serbskemu Sokołej wažne. Axel Arlt je so wo tym ze starostu towarstwa ­Milanom Funku rozmołwjał.

Kak su wubranki strukturowane?

M. Funka: Wubrance mamy w kopańcy. Wonej stej so loni na europeadźe wobdźěliłoj. Tajke cyłki su tež w dorostowych klasach C, D a E. Nětko je so dalša z Delnjeje Łužicy přidružiła.

Je wotpohladane tež w dalšich sportowych družinach wubranki wutworić?

M. Funka: Smy z jednaćelom Domowiny Markom Kowarjom hižo wo tajkej we volleyballu rozmyslowali. Chcemy volleyballistow zdobyć, kotřiž aktiwnje hraja. Marko Suchy, bywši załožbowy direktor, by so na přikład rady za tajki cyłk angažował. Byrnjež z njej tójšto prócy zwjazane było, ideja je zrodźena.

Sće na hłownej zhromadźiznje Domowiny we Wojerecach připowědźił, zo chceće w meji spěchowanske towarstwo za serbske wubranki załožić. Kak z tym wupada?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND