Njedźelu pokaza Němsko-Serbske ludowe­ dźiwadło prěnju hornjoserbsku premjeru hrajneje doby 2018/2019. Bosćan­ Nawka je so z Olafom Haisom, kotryž hru Jurja Kocha „Sergej“ inscenuje, rozmołwjał.

Knježe Haiso, sće dyrbjał schorjenja dla krótkodobnje hłownu rólu přewobsadźić. Kak so to na inscenaciju wuskutkuje?

O. Hais: Bohudźak smy sčasom zhonili, zo njemóže Měrko Brankačk titulneho rjeka sćělesnić. Běchmy runje we fazy přetworjenja delnjo- na hornjoserbsku wersiju. Po połdra lětach přestawki wšak bych tak a tak skerje wo nowoinscenaciji rěčał. Mam Jurja Šimana za kmaneho młodeho dźiwadźelnika, kotremuž róla leži. Nimo toho dyrbjachmy dalšu rólu nowo wobsadźić. Anju Zacharijasojc naměstni elewka našeho domu Katharina Pöpelec. Wězo njeje krótkodobna změna wobsadki runjewon optimalna, sym pak dobreje nalady, zo so wšitko zešlachći.

Najprjedy delnjo-, nětko hornjoserbsce: Kak sće jako režiser z tym wobchadźał?

Nałožk naročnje pokazać

póndźela, 17. septembera 2018 spisane wot:

Nowy program „Naša Hanka w’ wěncu steji“, kotryž wobsahuje prapremjeru „Dumpańca“, chce Serbski ludowy ansambl 29. septembra prěni raz předstajić. Bosćan Nawka je so z choreografom Jánom Kozelnickim rozmołwjał.

Knježe Kozelnický, kak sće so tematice „Dumpańca“ zbližił?

J. Kozelnický: Nałožk je mi znaty z dźěła ze Serbskim folklornym ansamblom Wudwor, hdźež skutkuju jako wuměłski nawoda. Tydźeń abo tydźenjej do kwasa rozžohnuješ so ze statusom nježenjenca. Kaž słyšach, njeje to ryzy serbska tradicija, ale pochadźa z němskeje kultury. Tajke něšto mam za dobre, za znamjo praktikowaneje integracije.

Kak sće scenu do programa zapletł?

J. Kozelnický: Dumpańca dźě steji na spočatku kwasa. Wotpowědnje pokazamy ju po uwertirje a do předstajenja wšelakorych wariacijow łužiskeho zmandźelenja. Wažne mi bě, wutworić adekwatny cyłk reje a hudźby, kotryž folkloru a tradiciju naročnje wotbłyšćuje.

Dźěl programa wobsteji z hižo znatych rejow, kotrež SLA jako wobstatk repertoira předstaji. Je Was rukopis druhich choreografow wobwliwował?

Serbstwo Łužicu zwjazuje

wutora, 11. septembera 2018 spisane wot:

„Łužica – Europski kompetencny region za rěče narodnych mjeńšin w digitalnej dobje“ rěka hesło jedneje z cyłkownje šěsć dźěłarničkow na konferency wo strukturnej změnje we Łužicy. Z Mětom Nowakom, kiž z dr. Fabianom Jacobsom dźěłarničku pjatk w Złym Komorowje moderěruje, je Axel Arlt rěčał.

Wo čim chceće z wobdźělnikami dźěłarnički scyła diskutować?

M. Nowak: Jako moderatoraj budźemoj z nimi rozjimać, kotre wočakowanja na „kompetencny region“ maja a kotre wužadanja woni za serbsku rěč w digitalnej dobje widźa. To chcemoj zwjazać, zo bychmy wužadanja za dalše rěčne wuwiće zwěsćili. Z tym zwisuja tež – zo bychmy to zmištrowali – móžne serbske strategije a trěbne kompetency. Prašamy so, kotry wužitk móhł druhim krajam abo mjeńšinam z toho wurosć.

Što predestinuje Łužicu, zo by so z tajkim kompetencym regionom stała?

Trenujetej šěsć króć wob tydźeń

wutora, 11. septembera 2018 spisane wot:

Wonej chodźitej do samsneje rjadownje, matej samsne swójbne mjeno, swjećitej zhromadnje narodniny a jej zwjazuje samsny hobby – přezpólne ­jěchanje. Přichodny kónc tydźenja ­wojujetej dwanaćelětnej Bobkec dwójnikaj Franciska a Felicitas ze swojimaj ponyjomaj Sweetijom a Diddlom w Hórkach wo titul najlěpšeje sakskeje jěcharki w starobnej klasy U16 w přezpólnym jěchanju. Betina Wenderothowa je so z Miłočankomaj rozmołwjała.

Prěni raz we wobłuku jěchanskeho turněra konjaceho sportoweho towarstwa Při Klóšterskej wodźe wotměja so kónc toho tydźenja sakske mišterstwa juniorow z ponyjemi. Kak stej so na wubědźowanje přihotowałoj?

Franciska: Trenujemoj ze swojimi konjemi a ponyjemi šěsć króć wob tydźeń, potajkim wšědnje nimo póndźele. To mamoj mjenujcy hudźbnu šulu. Naš ­nan z namaj dresuru a skakanje přez zadźěwki zwučuje. Minjene tydźenje smój tež direktnje w Hórkach na čarje zwučowałoj.

Nětko póńdźe runje před domjacym publikumom za waju wo titul sakskeje mišterki. Je to wosebite wužadanje?

„Kak jednore to poprawom je“

póndźela, 10. septembera 2018 spisane wot:

Z předsydku frakcije Zwjazka 90/Ze­lenych w zwjazkowym sejmje Katrin Göring-Eckardt je na jeje njedawnym wopyće w Budyšinje Axel Arlt rěčał.

Kak wažne su Wam štyri awtochtone narodne mjeńšiny w Němskej za Europu?

K. Göring-Eckardt: Wone su mały kosmos za něšto wulke, štož w Europje mamy. Móžemy zhromadnje žiwi być, tež hdyž smy rozdźělni a z rozdźělnymi rěčemi. Widźo w Serbskim muzeju historiske wuwiće, pytnych, zo běchu přeco zaso pospyty to znjewužiwać. Je bohatstwo, zo ludźo dwurěčnje wotrostuja, zo woni swójsku tradiciju a kulturu pěstuja.

Što je Was wosebje zajimowało?

K. Göring-Eckardt: Sym so často za pěstowarnjemi a šulemi wobhonjała, za dźiwadłom. Jako zwjazkowa politikarka znaju prašenje, kak so scyła što spěchuje. Bohatstwo serbskeje kultury a rěče mamy zachować a ludźom za to dźakowni być, zo jej dale dawaja. A zo tež młodźi ludźo so nětko rozsudźeja wjace k tomu přinošować. Měli sej wuwědomić, zo nas tajke prócowanja wobohaćeja.

Mjeńšinowa rada frakcijam w zwjazkowym sejmje poruča, powołać rěčnika za naležnosće mjeńšin. Štó je to pola Was?

Na twarstwje so wjele změniło

štwórtk, 30. awgusta 2018 spisane wot:

Twarski zawod Šćěpana Deja z Radworja zhladuje tele dny na 20lětne wob­staće. Bianka Šeferowa je so z přede­wzaćelom wo wužadanjach a dobrotach samostatnosće rozmołwjała.

Čehodla sće so zesamostatnił?

Š. Dej: Znaty bě twarsku firmu wote­wrěł a pytaše dalšeho, kiž chcył z nim hromadźe dźěłać. Dźesać lět smój zhromadnje twarske nadawki wukonjałoj, doniž­ wón hinašich zamołwitosćow dla předewzaće njewopušći. Tak je přistajeny jeho městno přewzał. Firmu smój před 20 lětami we woprawdźe jara ćežkim času­ załožiłoj. Wot toho časa je so mnoho změniło. Prěnje lěta dźěłachmoj jenož w Drježdźanach. Hakle minjene lěta a nětko mamoj nadawki w bjezposrědnjej bliskosći.

Kajke nadawki to su a kotre su Wam wose­bje w pomjatku?

Š. Dej: Twarimoj cyłe domy, wot zakład­neho kamjenja hač k wutwarej. Zapo­čałoj smój w suchotwarje. Jedne z najrjeńšich nadawkow bě, wuhotować cyrkej Našeje knjenje w Drježdźanach. Dalšej zajimawej twarnišći běštej Zeleny wjelb Drježdźanskeho hrodu a Muzejowa kupa w Berlinje. Tam dóstachmoj wose­bite twarske dźěła jako podpředewzaćelej.

Rjane, ale tež struchłe podawki

póndźela, 27. awgusta 2018 spisane wot:

Tele dny je prěni zwjazk dopomnjenkow spisowaćela Benedikta Dyrlicha „Doma we wućekach“ wušoł. Bosćan Nawka je so z awtorom rozmołwjał.

Knježe Dyrlicho, čehodla je runje nětko

prawy wokomik, memoiry wozjewić?

B. Dyrlich: Hač je to prawy wokomik, njewěm. Sym pak swědk časa, kiž je na swoje wašnje pod poměrami diktatury a demokratije swoje žiwjenje měł, ze a za Serbow tworił a dźěłał a při tym wjele nazhonił. Spomnjeća móhli snadź pomhać sobu wuswětlić čwaki našich stawiznow, mnohich jeje akterow, wězo z mojeho wida. A čłowjek so tež młódši njestanje. Nětko mam hišće duchowne a ćělne mocy, zo móžu w njeličomnych listach, zapiskach a aktach ryć, kiž doma mam abo kotrež chowaja so w archiwach w Budyšinje a Berlinje. A mam móc, je we wujimkach zestajeć a redigować.

Kak sće teksty wuzwolił? A kelko časa sće za to nałožował?

Wubědźować so w třoch disciplinach

pjatk, 24. awgusta 2018 spisane wot:

Jutře a njedźelu startuje na mjeztym 30. triatlonje KnappenMan při Třižonjanskim jězoru pola Łaza dohromady 1 189 triatletow z tu- a wukraja, mjez nimi někotři Serbja. Sportowcy wubědźuja so w płuwanju, kolesowanju a běhanju na pjeć wšelakich distancach. Z jednaćelku sportoweho zwjazka Łužiska jězorina z.t. Mareiku Jokusch je so Bernadet Langec rozmołwjała.

Triatlon je lětsa 30. raz. Kotre nowosće maće spřihotowane?

M. Jokusch: Z wotpohladom budźe wubědźowanje tajke kaž tež hižo loni. Wotběhi, čary a hišće dalše wosebitostki su mjeztym etablěrowane. Tohodla telko njezměnimy. Nowinku pak přiwšěm mamy, a to tak mjenowany triatlon za wšitkich. Sobu činić smě kóždy, kiž chce so w triatlonje raz wuspytać – w płuwanju na 300 m, kolesowanju na 20 km a běhanju na 3 km.

KnappenMan organizować je wšak z wulkimi wužadanjemi zwjazane. Kotre to su?

Znaty, ale nic we wědomju ludźi

štwórtk, 23. awgusta 2018 spisane wot:

Korla Bohuwěr Šěca (1858–1938) bě serbski wučer w Rachlowje a jedyn z najwuznamnišich hornjołužiskich přirodospytnikow swojeho časa. Składnostnje jeho 80. posmjertnin Šěcu nětko počesća. Na wosebitym zarjadowanju chcedźa tež wopomnjensku taflu připrawić. Bosćan Nawka je so z dr. Ludwigom Elu, jednym z hłownych organizatorow počesćenja, rozmołwjał.

Knježe Ela, što maće planowane?

L. Ela: Sobotu w 14 hodź. wotkryjemy w Rachlowje pod Čornobohom při ně­hdyšej šuli taflu na błudźenku. Na zarjadowanju porěči prof. dr. dr. hc. Bernhard Klausnitzer z Drježdźan. Wón słuša k najwuznamnišim entomologam našeho časa a chce nam jakny zarys žiwjenskeho skutka Šěcy podać. Zdobom je Klausnitzer hłowny awtor brošurki, kotruž smy składnostnje počesćenja zdźěłali. Nimo toho zaspěwa chór Budyšin a hudźi pozawnowy chór Bukečanskeje wosady. W sydarni wohnjoweje wobory pokazamy sobotu tež mólby Włodźiměra Šěcy. Wobrazy su wšitke w priwatnym wobsydstwje a tuž skerje zrědka na jednym městnje widźeć. Wječor wotměje wohnjowa wobora wjesny swjedźeń.

W Budyskim Serbskim muzeju su wotnět­ka widźeć skulptury wuměłče Reginy Herrmann. Milenka Rječcyna je so­ ze zamołwitej za zjawnostne a medijo­pedagogiske dźěło muzeja Móni­ku Ošikowej rozmołwjała.

Wustajeńca „Dźěl wote mnje – Skulptury a klanki Reginy Herrmann“ traje njecyłej měsacaj. Je to dosć krótki čas. Změjeće přiwšěm program za dźěći a młodostnych?

M. Ošikowa: Haj, smy tajki přihoto­wali. Wuměłča zaběra so nimo zwo­braz­njenja žónskich bohowkow wosebje z łužiskimi mytiskimi postawami. Tež hdyž naši šulerjo praja, zo wšitke serbske bajko­we a bajowe postawy hižo znaja, móžu rjec, zo tomu zawěsće tak njeje. Runje postawy z Delnjeje a srjedźneje Łuži­cy njejsu pola nas jara znate. To skići składnosć, za čiłu a zdźěla nowu zaběru ze serbskimi bajkami a powěsćemi.

Kak sej to předstajiće?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

  • Serbski komponist, hudźbnik a spěwar Měrćin Weclich je minjenu sobotu a njedźelu w Budyskim Kamjentnym domje přewšo wuspěšnje koncertował. Přeprosył bě sej za to mnohimi hosći kaž tež młodych talentow, kotřiž z nim zhromadnje na jewišću publikum zaho
  • Měrćin Weclich a Serbski młodźinski oktet - Martin Wetzlich und das Sorbische Jugendoktett
  • Měrćin Weclich a dźěćaca spěwna skupina Šumlabrum - Martin Wetzlich und die sorbischer Kindergesangsgruppe Schumlabrumm
  • Šumlabrum - Schumlabrumm
  • Šumlabrum - Schumlabrumm
  • Měrćin Weclich a młody hudźbnik Chrystof Mikławšk (wotprawa) – Martin Wetzlich und Christoph Mikwauschk (von rechts)
  • Jamila Hórnikec - Jamila Hornig
  • Matteo Hórnik - Matteo Hornig
  • Rejwarki a rejwarjo Serbskeho folklorneho ansambla Wudwor – Tänzerinnen und Tänzer des Sorbischen Folkloreensembles Wudwor
  • Live-hudźba je najlěpša - Live-Musik ist die allerbeste
  • Walentin Bjedrich při pianje - Valentin Bedrich am Piano
  • Kapała pod nawodom Malty Rogackeho (2. wotprawa) je live hudźiła - Malte Rogacki (2. von rechts) und Band spielten live
  • Měrćin Weclich a Měrko Brankačk (wotlěwa) – Martin Wetzlich und Mirko Brankatschk (von links)
  • Poradźenej kocnertaj - Zwei wirklich gelungene Konzerte

nowostki LND