Nadawki jeno zhromadnje zmištrujemy

srjeda, 21. oktobera 2020 spisane wot:

W Slepjanskej gmejnje wola 1. nowembra noweho wjesnjanostu, dokelž so dotalny, Reinhard Bork, z 69 lětami ­na wuměnk poda. Jedyn z dweju kandidatow za tele zastojnstwo je 55lětny Jörg Funda (CDU), kiž skutkuje tuchwilu jako hamtski rjadowar. Andreas ­Kirschke je so z nim rozmołwjał.

Čehodla chceće so z wjesnjanostu stać? Što was motiwuje?

J. Funda: Sym přeswědčeny, zo móžu ze swojimi nazhonjenjemi jako přede­wzaćel a w zarjadnistwje kaž tež ze swojej zahoritosću za našu domiznu za ludźi něšto wuskutkować. Mje motiwuje, ludźi hromadźe přinjesć a nic polarizować. Přichodne nadawki móžemy jenož zhromadnje zmištrować.

Kotre nazhonjenja sobu přinjeseće?

Pjenjezy zmysłapołnje zasadźeć

wutora, 20. oktobera 2020 spisane wot:

W Slepjanskej gmejnje wola 1. nowembra noweho wjesnjanostu, dokelž so dotalny, Reinhard Bork, z 69 lětami ­na wuměnk poda. Jedyn z dweju kandidatow za tele zastojnstwo je 44lětny Mathias Lampe (AfD). Wot lěta 2001 bydli wón jako samowukubłacy nan ­ze swojim 17lětnym synom w Slepom. Wón je ćěsliski mišter, nawoda Slepjanskeho hońtwjerskeho drustwa a čłon pruwowanskeje komisije za ćěsliskich mištrow Choćebuskeje rjemjeslniskeje komory. Andreas Kirschke je so z nim rozmołwjał.

Čehodla chceće so z wjesnjanostu stać? Što was motiwuje?

M. Lampe: Mje motiwujetej krute přeswědčenje a sylna wola so aktiwnje za wobydlerjow zasadźować. Posylnił je mje při tym wuběrny wuslědk při komunalnych wólbach w meji 2019. Sym tehdy najwjace přihłosowanja wobydlerjow Slepoho dóstał.

Kotre nazhonjenja sobu přinjeseće?

M. Lampe: Hižo do swojeje kandidatury za gmejnsku radu sym kóždu składnosć wužił a so w prašenjach komunalneje politiki informował. Podpěrował je mje při tym komunalnopolitiski rěčnik frakcije AfD w Sakskim krajnym sejmje Ivo Teichmann.

Zemja budźe zaso serbska

pjatk, 16. oktobera 2020 spisane wot:
Dawid Statnik

Směmy jako Serbja při temje brunica na ně­što druhe myslić hač na wotba­growanje serbskich wsow spominać? Něhdy­ša briketownja w Hórnikecach je nětko­ industrijny pomnik, spominacy na dźěl procesa zmilinjenja brunicy, kotrež je nimale połdra lětstotka stawizny Łu­žicy postajało. A štož běchu tu po zawrjenju briketownje hižo 1993 skónčili, so nětk po cyłej Łužicy nachila: 2038 budźe kónc wudobywanja a zmilinjenja wuhla, tohodla smy hižo dźensa wosrjedź změny strukturow. Tež z tutym wužadanjom nas Hórnikečanski muzej konfrontuje.

Ratarstwu čas žiwjenja swěrny wostał

pjatk, 16. oktobera 2020 spisane wot:

Wjele lět hižo so na Ralbičanskim Čóškec statoku z ludźimi mjerwi, hdyž tam swinjo rězaja. Dźensa pak njejsu ludźo po słódnu domjacu kołbasu přišli, ale zo bychu Benej Čóšce k 80ćinam zbožo a Bože žohnowanje wupřeli.

Jubilar narodźi so 16. winowca 1940. Jeho kolebka steješe w drjewjano-hlinjanym statoku njeposrědnje za wěžu Ralbičanskeje cyrkwje, kotraž bu kónc Druheje swětoweje wójny 27. apryla 1945 zničena. Tež Čóškec statok so tehdy wotpali. Hakle jako so nan jubilara 1948 z wójnskeje jatby wróći, započachu sej Čóškecy na kromje wsy za kěrchowom nowy třistronski statok twarić. Tehdyši farar Jakub Žur so wo to postara, zo na bywšej Čóškec ležownosći kěrchow powjetšichu a tam pozdźišo ćěłownju natwarichu.

Njedawno je CD „Hory módre, ja was znaju“ wušła. Z jeje zestajerjom, z by­wšim hudźbnym redaktorom Serbskeho rozhłosa Šćěpanom Brankačkom, je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.

Što bě Wam najwjetše wužadanje projekta?

Š. Brankačk: Loni w meji dóstach mejlku wot Katrin Čornakec z LND, kotrež chcyše wudać CD z woblubowanymi serbskimi spěwami, a to na zakładźe hudźbnych nahrawanjow z archiwa Serbskeho rozhłosa. Zynkonošak bě wosebje mysleny za srjedźnu a staršu generaciju tež nakromnych kónčin serbskeho te­ritorija a měješe zapřijeć wulki wuběr serbskich chórow, solistow a dalšich hudźbnych cyłkow. Wobroćichu so na mnje, dokelž rozhłosowy archiw ze swojeho powołanskeho časa dosć derje znaju. Nadawk mje zajimowaše, a tak připrajich. Jedne z prěnich wužadanjow běše, zo dyrbjach mejlce připowěsnjenu lisćinu wjac hač 60 popularnych spěwow wo něhdźe połojcu skrótšić. Wšako ma tajka CD jenož wobmjezowane městno.

Pod kotrymi kriterijemi sće CD zestajił?

Domowina zastupjena

póndźela, 12. oktobera 2020 spisane wot:

Prěnja směrnica wo sakskim strukturnym wuwićowym planje w brunicowych rewěrach předwidźi, zo Domowina w přewodźacym wuběrku za łužiski rewěr sobu dźěła. Axel Arlt je z jeje jednaćelom Markom Kowarjom porěčał.

Kajke maće předstawy wo sobu­dźěle Domowiny we wuběrku za łužiski rewěr?

M. Kowar: Domowina měła tam serb­ske naležnosće nastupajo zastupjena być. Za sobudźěło zastupjerja w gremiju to wo­znamjenja, zo zamóže fachowje posudźować zapodate/planowane projekty, je zarjadować, kak daloko słuža wone serbskim naležnosćam a kotre wuskutki změja na serbske žiwjenje. Nimo toho ma zastupjer Domowiny politisce wobhonjeny być, kak tajke projekty tež na cyły region wuprudźeja.

Budźetej Budyski a Zhorjelski wokrjes w jednym wuběrku hromadźe dźěłać?

M. Kowar: W Sakskej wutworja za łu­žiski rewěr prawdźepodobnje jedyn přewodźacy wuběrk za wokrjesaj Zhorjelc a Budyšin. Tak informowaše nas šef sakskeje agentury za strukturne wuwiće Jörg Mühlberg.

Nowe kwasy – tajke a hinaše

pjatk, 09. oktobera 2020 spisane wot:
Božena Braumanowa

Nětko wučerjo ze serbskich do swobodnych šulow ćěkaja – aktualnje z Ralbic kaž tež hižo dwaj z wonych čěskich wu­čerjow, kotřiž běchu přez statnej programaj do Serbow přišli.

Před 19 lětami sej nichtó njeje předstajić móhł, abo smy kaž prewentiwnje na tym dwělowali, zo bychu serbscy wučerjo na swobodnej šuli dźěłali – wěstoty a mzdy dla. Tehdom, po Chróšćan zběžku, su so nam hłowy kurili z rozmyslowanja, kajke serbske šule chcemy měć.

Swobodne serbske šulstwo, wot pě­stowarnje hač do abitury – to bě tehdy wulki són. A ze słowjanskim profilom, wjercholacym w abiturje, kotraž je w Čěskej kaž w Němskej připóznata. Rjady na gym­naziju bychu čěscy šulerjo pjel­nili. Tónle cil zdawaše so mi realny, wša­ko­ je nam čěske knježerstwo hnydom po Chróšćan zběžku jako naprawu solidarity wučerja čěšćiny financowało – mjeztym čini to hižo 18. lěto. Prěnja wučerka w tutym statnym čěskim programje běše Jana Štillerová, jeje naslědnik bě Pavel Šlechta a nětko je to Jan Breindl.

Mjeńšinowu radu štyrjoch awtochtonych mjeńšin w Němskej nawjeduje tuchwilu Dawid Statnik, předsyda Domowiny. Axel Arlt porěča z nim wo wobzamknjenju zjězda Južnoschleswigskeho wolerskeho zwjazka (SSW), klětu k wólbam zwjazkoweho sejma nastupić.

Zwěsćeće w nowinskej zdźělence Domowiny k wobzamknjenju SSW nowe sebjewědomje. W čim so wone pokazuje?

D. Statnik: Za mnje zwuraznja so wone w tym, zo su w stronje SSW wjacore lěta wo­spjet wo tym diskutowali, hač znowa k wólbam zwjazkoweho sejma nastupja abo nic. Wšako bě wona hižo jónu tam zastupjena. A nětko su so zmužili, zo to zaso činja. To je pokazka sebjewědomja SSW, so na tónle puć podać.

Su zastupjerjo SSW w mjeńšinowej radźe swoje předewzaće tematizowali?

D. Statnik: Smy w radźe wo nim zhonili, wšako smy stajnje we wuměnje a informowani. To je bazowodemokratiski rozsud SSW samoho.

Njemóže ideja jenak- abo po­dobnje myslacych druhdy tola zamylić?

Ćišinskeho dźěćom zbližić

póndźela, 05. oktobera 2020 spisane wot:

Wot dźensnišeho hač do štwórtka wotmě­waja so w Pančicach-Kukowje projektne dny za serbske zakładne šule na te­mu „Jakub Bart-Ćišinski“. Milenka Rječcyna je so z Katharinu Jurkowej, regio­nalnej rěčnicu za teritorij župy „Michał Hórnik“, rozmołwjała.

Z kotreje přičiny sće wospjet projekt na no­hi stajili, kotryž wěnuje so Jakubej Bartej-­Ćišinskemu?

K. Jurkowa: Loni smy tajki wuhoto­wali za šulerjow serbskich wyšich šulow, ze a zwonka našeje župy. Pozitiwny wothłós je nas pohnuł mysličku dale plesć a so z projektom požadać za wubědźowanje „Čiń sobu!“. Běchmy mjez mytowanymi, štož nas jara zwjesela. Tak móžemy na přikład zaručić šulerjam trěbny transport do Pančic-Kukowa a zaso wróćo.

Na koho so projekt lětsa měri?

K. Jurkowa: Mysleny je wón za wu­knjacych 4. lětnika kubłanišćow, kotrež su na terenje našeje župy zasydlene. Dźensa bě tu 13 šulerjow z Chrósćic, jutře­ při­jědźe 36 z Worklec a srjedu 27 z Ralbic. Štwórtk přewjedźe 20 šulerjow z Pančic-Kukowa projekt.

Z čim so šulerjo zaběraja?

Spokojić so scyła njepomha

pjatk, 02. oktobera 2020 spisane wot:
Axel Arlt

30 lět jednoty Němskeje wotbłyšćuje zdobom tři lětdźesatki prócowanja wo sobupostajowanje a zawěsćenje zajimow serbskeho ludu. Štož wobhladowachmy jónu jako rozrisanje w poslednim wokomiku, je mjeztym připóznaty zakład wšeho dalšeho wuwića nastupajo za­konske zakótwjenje serbskich prawow. A protokolowa notica k artiklej 35 zjednoćenskeho zrěčenja mjez bywšimaj němskimaj statomaj dale płaći.

Měznik mjeńšinopolitiskeho wuwi­ća w zjednoćenej Němskej bě braniborski Serbski zakoń 1994, swój čas jedyn z najmodernišich w Europje. W Sakskej njejsu tak chětře zwólniwi byli wzdać so dawno zestarjeneho Serbskeho zakonja, wobzamknjeneho wot Sakskeho kraj­neho sejma 1948. Ale 1999, lěto po jeho 50. róčnicy, je so tež to poradźiło. Frakcija PDS bě naćisk zakonja zapodała, wužadanaj běštaj nětko tehdyši minister Hans-Joachim Meyer a jeho ministerstwo.

Ale hižo dwě lěće pozdźišo zwrěšći Chróšćan zběžk, statnje postajenemu zawrjenju tamnišeje srjedźneje šule zadźěwać. Serbski zakoń a artikl 6 sakskeje wustawy njeběštej so docyła jako škit wopokazałoj.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND