Cordula Ratajczakowa

Jutře přeprošuje Budyski Kamjentny dom na premjeru němsko-pólsko-serbskeho wuměłstwoweho projekta z młodostnymi, zhromadny projekt to z Ludowym nakładnistwom Domowina. Njeje to prěni raz, zo pyta sej sociokulturny centrum serbsku instituciju jako partnera. „Za nas je to w bikulturnym měsće a regionje (...) žiwa normalita“, je jednaćel Kamjentneho domu Torsten Wiegel před třomi lě­tami našemu wječornikej w interviewje rjekł. Minjenu wot europskeho kooperaciskeho programa Interreg Pólska-Sakska spěchowanu modowu-hudźbnu dźěłarničku su zhromadnje ze Serbskim muzejom a wustajeńcu „Sorbian Street Style“ přewjedli. Tónraz su sej zwěrili jako zakład projekta „Muzyka sceniczna – Sce­ni­ska hudźba“ serbskorěčnu knihu wu­zwo­lić. Ze spartu literatura su tak dalšu wažnu mjezu překročili. Wšako płaći serbska rěč přeco hišće w tudyšej, wot němčiny dominowanej zjawnosći jako mylacy faktor. Ludźo dźiwnje na tebje hladaja, hdyž so serbsce z někim rozmołwješ, kaž sym hakle wčera w poprawom tež dwurěčnje wuhotowanym Budyskim wobchodźe dožiwiła.

Tam-a-sem slědy zawostajiło

pjatk, 23. julija 2021 spisane wot:
Bianka Šeferowa

Wužadace šulske lěto 2020/2021 je so dźensa skónčiło. To je šulerjam, wučerjam a předewšěm tež staršim zawěsće wulke wolóženje. Přestawku su sej wšitcy wjace hač zasłužili. Štó drje by loni w awgusće na to myslił, zo budu šule měsacy dołho koronawirusa dla zawrjene.

Loni 14. decembra poda so Němska do druheho kruteho lockdowna, a šulska wučba je so zaso doma wotměwała. Tak su so hodowne prózdniny hižo 18. decembra započeli a nic kaž předwidźane 23. decembra. Poprawom dyrbjachu šule 11. januara zaso wotewrjene być, z čehož pak ničo njebu. Zakónčace rjadownje smědźachu tydźeń po tym zaso do šule. Wot 15. februara běchu tež zakładne šule zaso přistupne, měsac pozdźišo tež wšitke zbywace kubłanišća na wuchodźe Sakskeje. Wot 23. apryla pak běchu zwjazkoweho nuzoweho borzdźidła wšitke šule w Budyskim a Zhorjelskim wokrjesu znowa zawrjene. Skónčnje wot 19. meje smědźachu so šulerjo krok po kroku zaso do nich nawróćeć.

Zmužitym dźakowni być

pjatk, 16. julija 2021 spisane wot:
Milenka Rječcyna

Što je swójba a štó do njeje słuša? Po definiciji je to cyle jednore. Swójba je najmjeńša forma žiwjenskeho zhromadźenstwa. Štó pak do swójby słuša? Mnozy bychu­ rjekli, zo su to staršej a jeju dźěći. Je pak tomu přeco tak? Wotmołwu na tele prašenje dawaja dźěći a starši w ra­miku wustajeńcy, kotruž tuchwilu w Budyskim krajnoradnym zarjedźe pokazuja. Wobhladujo sej wobrazy, na kotrychž su widźeć wšitcy ći, kotřiž čuja so do swójby přiwzaći, dyrbju so smějkotać. Namolowane su tam swójba pinguina, słónčna róža z mnohimi kćenjowymi łopješkami, kotrež nana, mać a syłu dźěći zwjeseleja, abo su to nan a syn z gitaru na klinje a z maćerju pobokuo. Ze wšitkich wobrazow rěči wulka lubosć dźěći staršim a nawopak. Při tym njeje konste­lacija swójbow scyła jednora. Dźěći dźě su jeno zdźěla přiwuzne ze swójbu, w kotrejž bydla. A njejsu tež syn abo dźowka zwobraznjeneje maćerje, kotraž so sama wo holcu abo hólca stara. Ně, je to, zo bych definiciju dalši króć trjebała, žiwjenske zhromadźenstwo jednotliwcow ze wšelakich domjacnosćow.

Mi je ćežko optimist być

pjatk, 09. julija 2021 spisane wot:
Marian Wjeńka

Dokelž přebywach minjene štyri tydźenje zwonka Łužicy, njetrjebach so cyły čas na přikład wo žane płaćizny za bencin starać. Wšako njeběch na awto po­kazany. Nawróćiwši so spočatk tydźenja ćim bóle woči wuwalach, jako při tankownjach płaćizny wuhladach. Zdźěla nětko za liter ćěriwa wjace płaćiš, hač do pan­demije. Podobne nazhonich z tepjenskim płunom. W zašłych dwaceći lětach­ dóstawach stajnje w pózdnim nalěću zdźělenku, zo móžu sej za někak přijom­nu, abo lěpje prajene znjesliwu płaćiznu tank napjelnić. Jako so nětko swojeho dodawarja płuna za tym prašach, wón jenož wotkiwny a měnješe, hač drje njejsym při tankownjach pła­ćizny za bencin widźał a kak dyrbjał wón mi potom hišće wosebitu akciju poskićeć. A to třeće, štož mi napadny, bě započaty hruby twar jednoswójbneho domu w Prěčecach. Wonkowne a nutřkowne sćěny su drje hotowe, ale třěcha přeco hišće­ žana natwarjena njeje. To wona hižo spočatk junija, jako tam posledni raz nimo jědźech, njebě. Njewěrju, zo twarski knjez mjeztym žadyn lóšt na swój dom nima.

Potrjechenych zboka njewostajić

pjatk, 02. julija 2021 spisane wot:
Axel Arlt

„Strukturna změna w našej domiznje móže so jenož radźić, hdyž wšitcy za jedyn postronk ćahnu.“ Tule sadu njeje ­jeno předsydka přewodźaceho wuběrka za łužiski rewěr Birgit Weber njedawno wužiwała. Sada zdawa so tak spowšitkow­njena być, zo maja ju někotři hižo za přetrjebanu a wulce njepohonjacu.

Hižo w tydźenjach do wozjewjenja wulkopředewzaćow Zwjazka a w Sakskej faworizowanych komunalnych projektow smy přeco zaso słyšeli, zo so po­trjechene města a gmejny – zjednoćene we Łužiskim kruhu – kaž tež tamniše ciwilnotowaršnostne mocy po procesa dosć zapřijate nječuja. To je zawěsće jedne z prěnich dopóznaćow za strukturnu změnu zamołwitych w swobodnym staće. Sakski ministerski prezident Michael Kretschmer a dalši krajni politikarjo tohodla stajnje potwjerdźeja, zo su wšitcy wuknjacy w procesu, kotryž nichtó dotal dožiwił njeje. Lětuše zmylki njeměli so wospjetować, hdyž přewodźacy wuběrk wo dalšich projektach rozsudźi.

Lědma nadźije na polěpšenje

pjatk, 25. junija 2021 spisane wot:
Marko Wjeńka

Poslednja knježerstwowa deklaracija, poslednje woprašowanje w zwjazkowym sejmje, poslednje wjerškowe zekanje Europskeje unije – lisćina terminow zwjazkoweje kanclerki Angele Merkel (CDU), kotrež wona posledni króć zmištruje, je dale a dlěša. Njetraje wjace dołho, a wona da posledni interview w zastojnstwje. Po septemberskich wólbach zwjazkoweho sejma budźe Angela Merkel jenož hišće „bywša zwjazkowa kanclerka“.

Wčerawša poslednja knježerstwowa deklaracija kanclerki w zwjazkowym sejmje měješe něšto spodźiwneho, wšako sedźechu tam tež třo kandidaća, kotřiž chcedźa so rady z naslědnikom Angele Merkel stać: Armin Laschet (CDU), Olaf Scholz (SPD) a Annalena Baerbock (Zeleni). Jim Merkel w swojej narěči do swědomja rěčeše, wo čo měli so starać, budu-li na kanclera/kanclerku wuzwoleni: Tak dyrbjeli wojować přećiwo klimowej změnje, pytać za wupućemi z migraciskeje krizy, wusko hromadźe dźěłać z nowym prezidentom USA Joewom Bidenom a starać so dale wo dialog z Ruskej.

Zhromadnje za šulski zwjazk

pjatk, 18. junija 2021 spisane wot:
Axel Arlt

„Předsyda Domowiny poda so we wothłosowanju ze serbskej radu do rozmołwy z kultusowym ministrom Sakskeje ze zaměrom, zo by so zwjazk serbskich šulow wutworił“, čitachmy w zańdźenych dźěłowych směrnicach Domowiny. Formulacija w aktualnych, wot hłowneje zhromadźizny minjenu sobotu w Slepom schwalenych ćežišćow skutkowanja je lědma hinaša. Namołwa bywšeho předsydy Domowiny Jana Nuka delegatkam a delegatam, so tematice zwjazka serbskich šulow nětko doraznišo přiwobroćić, je wjace hač proste dopominanje na hišće njespjelnjeny nadawk.

Bosćan Nawka

Hač – a hdyž, kak – so rěč na wašnje mysle­nja wuskutkuje, je wědomostnje znajmjeńša hižo połdra lětstotka raznje disku­towane prašenje. Tež na towaršnostnej runinje tuchwilu wulce debatuja, hač na přikład dźenderizowanje runo­sta­jenju splahow polěkuje abo jemu skerje škodźi. Změni da so woprawdźe něšto, wu­tworimy-li nowe, neutralne formulacije?

Pomałuje načasu

pjatk, 04. junija 2021 spisane wot:
Cordula Ratajczakowa

Dźensa su so čłonojo załožboweje rady na wurjadnym posedźenju z přichodom Serbskeho ludoweho ansambla rozestajeli. Wo wuslědkach njebě našemu wječornikej hač do redakciskeho kónca hišće ničo znate. Wuchadźam pak z toho, zo njejsu jeno prašenje rozjimali, štó ma po intendancy Judith Kubicec ansambl wot awgusta nawjedować. Wot dohromady wosom intendantow a intendantkow w stawiznach ansambla skutkowaše šěsć po towaršnostnym přewróće – přerěznje bě tuž kóžde pjeć lět nowe wjednistwo. Stajna změna na čole dopomina mje tróšku na SPD, a je tu kaž tam znamjo, zo nichtó tak prawje njewě, do kotreho směra ma hić. Wo tym swědči tež prawidłowne pytanje za nošnym konceptom za SLA.

Skerje přěhračcy hač dobyćerjo

pjatk, 28. meje 2021 spisane wot:
Axel Arlt

Hladaš-li do pólskeho dźěla třikrajoweho róžka, dožiwješ tam protesty rozsuda Europskeho sudnistwa přećiwo Turówskej brunicowej jamje dla. Europska unija přećiwo Pólskej? Wusud polarizuje. Sym přeswědčeny, zo by so tajki aktualny pad w čiłej diskusiji na Němsko-Pólskich medijowych dnjach wotbłyšćował. A tam njebychu měnjenja pólskich a němskich žurnalistow po narodnej přisłušnosći dźělene byli, ale skerje po pro a kontra.

Kónc meje, spočatk junija poprawom je čas, w kotrymž so mjenowane medijowe dny mjeztym po krutej tradiciju wotměwaja. Dokelž je koronapandemija po lońšim tež lětušemu prezencnemu zarjadowanju zadźěwała, stej 13. a 14. jako online-lětnikaj wosebitej w stawiznach tohole zetkanja. Město w přewšo hospodliwym wojewód­stwje Zapadna Pomorska sedźa lětuši wobdźělnicy pod hesłom „Pandemija – Kak dołho medialny wu­wzaćny staw hišće traje?“ dźensa ně­hdźe před swojej wobrazowku.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND