Mjeńšiny jenož w pozadku
Mjeztym hižo 76. mjezynarodny filmowy festiwal Berlinala so jutře w Berlinje zahaji. Milenka Rječcyna je so z filmowču Grit Lemke rozmołwjała.
Pojědźeće na lětuši filmowy festiwal Berlinalu do Berlina?
Haj, kaž hižo mnohe lěta sej tam zaso dojědu. Njejsym drje lětsa akreditowana, wšako je to dosć drohe. Tola mam za wažne, zo so jako łužiscy filmowcy na tutym festiwalu wobdźělimy. Nimo mje je tam stajnje dalšich zajimcow z Łužicy, mjez druhim sobudźěłaćerki Załožby za serbski lud a filmoweje syće Łužyca. Dale su tam zastupjerjo Choćebuskeho filmoweho festiwala, kotryž wšak so we wosebitej měrje filmam europskich mjeńšinow wěnuje.
Kotru hódnotu ma festiwal za łužiskich zajimcow z branše a hraja tam mjeńšiny scyła někajku rólu?
Za wjace zhromadnosće
Claudija Kilankec dźěła mjeztym něšto dlěje hač štwórć lěta jako młodźinska referentka Budyskeho dekanata w Drježdźansko-Mišnjanskim biskopstwje. Milenka Rječcyna je so ze Serbowku rozmołwjała.
Što su Waše nadawki?
Staram so w prěnim rjedźe wo młodostnych katolskich wosadow. Přichodnje chcu dale a bóle zwisk ze skupinami młodostnych w jednotliwych wosadach nawjazać, jich ideje a přeća za zarjadowanja zběrać a pomhać, tute zwoprawdźić. Tuchwilu natwarjam sej syć kontaktow. Přiwšěm pak sym hišće cyle na spočatku.
Kak wulki teren zastaraće?
Teren saha wot Biskopic přez Budyšin hač do Žitawy a je z tym dosć wulki. Jako duchowny je kapłan Pětr Mróz za dekanat zamołwity.
Na kotre nazhonjenja nawjazaće?
Sym tele dźěło dlěje hač dwě lěće w serbskim dekanatnym dušepastyrstwje we Worklecach zamołwiła, za čož sym jara dźakowna. Tam sym tójšto nawuknyła a swoje zamóžnosće jako socialna dźěłaćerka wudospołniła.
Kotre plany maće za tute lěto?
Harry Potter na šuli w Radworju
W nalěću zašłeho lěta je wučerka za zakładnu šulu Diana Měrćinkowa projekt wo knižnej seriji „Harry Potter“ Cornelsenowemu nakładnistwu zapodała, zo by za to podpěru dóstała. Wona je wučbu na znatu knihu Harry Potter wusměriła a to předmjety přesahowace wobjednawała. Po onlineowej rozmołwje je wučerka dobru hodownu powěsć dóstała, zo bě wubědźowanje ze swojim projektom dobyła. Julius Paška bě so z dobyćerku wubědźowanja rozmołwjał.
Sće so Wy sama požadała abo je Was šulske wjednistwo přizjewiło a čehodla?
Ja jako wosoba sama njejsym so požadała. Sym tutón projekt přizjewiła, zo by w najlěpšim padźe finančnu podpěru dóstała, wšako stworjenje tajkich projektow wjele pjenjez srěba. Trjebach za to wjele materialijow. Dale nadźijach so na připóznaće, zo so tuta próca, kotraž za tym tči, tež hódnoći. Přewažnje je mi wo widźomnosć šło, dokelž sym do tutoho projekta dosć časa inwestowała, kotryž by poprawom ze swójbu měła.
Hdy sće projekt z šulerjemi zakładneje šule „Dr. Marija Grolmusec“ startowała a přewjedła a za kotre předmjety?
Problemydale přiběraja
Budyska měšćanska rada je na swojim wuradźowanju kónc januara etat za lěto 2026 wobzamknyła. Spěchowanske srědki za streetwork njebudu za wšitke poskitki dosahać. Milenka Rječcyna je so z jednaćelku Kamjentneho domu Madeleine Tost rozmołwjała.
Do kotreje měry móža streetworkerojo z rozsudom měšćanskeje rady dale dźěłać?
Naš projekt „Pro šansu“ lětsa stabilnje dale běži. Njeběchmy za lětsa zwyšenje srědkow za tónle projekt zapodali. Tuž so wotpokazanje požadaneje wjetšeje cyłkowneje sumy na tutón projekt wuskutkować njebudźe. To je mi jara wažne. Sym wolóžena, zo měšćanska rada žadanju za šmórnjenjom projekta přihłosowała njeje.
A kak ma so z hakle loni w decembru instalowanym městnom streetworkera w Strowotnej studni?
Energija chce hišće por šćěpkow připołožić
Jako načolnik tabulki 3. koparskeje ligi Němskeje je FC Energija Choćebuz do wróćokoła startowała, w Saarbrückenje 1:1 hrała a sobotu doma w Choćebuzu přećiwo 1. FC Schweinfurtej 2:1 dobyła. W minjenej sezonje běchu Łužičenjo w zymskej přestawce jako nowačk druhe městno w 3. lize wobsadźili – postupnika překwapjacy to mjezywuslědk. Na kóncu bu Energija štwórta, štož bě wšeje česće hódne. A aktualnje? Hač drje trenarjo a hrajerjo swojemu towarstwu k 60. narodninam wosebity postupny dar zmóžnja? Z trenarjom FC Energije Clausom-Dieterom Wollitzom je so za Serbske Nowiny Georg Zielonkowski tydźenja rozmołwjał.
W medijowym swěće bu Choćebuz w zymje husto wěsty postupny kandidat mjenowany. Móže Energija z tym wobchadźeć?
„Naprawy su jara originelne“
Björn Hansen je profesor za slawistiku na uniwersiće w Regensburgu. Z Łužicu je wón hižo wjacore lětdźesatki zwjazany. Zašłe dny bě wón wospjet ze skupinu studowacych tu na wopyće. Maximilian Gruber je so z nim wo jeho wosebitym zwisku do Serbow rozmołwjał.
Njeje prěni raz, zo ze studowacymi Łužicu wopytaće. Što was sem ćehnje?
Jako slawist ze šěrokim spektrumom zajimow mje wosebje serbskej rěči putatej. W Regensburgu mamy centrum za wjacerěčnosć, kotryž z wjacorymi kolegami wudźeržuju. To je wězo tež we Łužicy relewantne. Před třomi lětami smy posledni raz ze skupinu studowacych w Serbach pobyli. Nam je wažne, zo tež w Bayerskej wědu wo słowjanskej mjeńšinje w Sakskej a Braniborskej šěrimy.
Što měniće k prócowanju wo rewitalizaciji serbšćiny?
Intensiwna zaběra z rěču
Prěni kompaktny rěčny kurs hornjoserbšćiny wuhotuje Syć za serbsku rěč a regionalnu identitu Zari wot 8. do 12. februara we Wulkich Zdźarach. Štyri městna su w kursu pod hesłom „Kikštart“ hišće swobodne. Zajimcy měli so spěšnje na internetnej stronje Zari přizjewić. Z Julianam Nyču, kotryž je zhromadnje z Florianom Kaulfürstom za kurs zamołwity, je so Maximilian Gruber wo nadrobnosćach rozmołwjał.
Kotrym tematiskim ćežišćam so w běhu intensiwneho kursa wěnujeće?
Započatkarjo dóstanu w tutym kursu intensiwny přehlad najwažnišich serbskich wobrotow. Tak sej wobhladamy, kak so serbske słowa wurjekuja, zo bychu wobdźělnicy poćah mjez pisanej a rěčanej rěču zrozumili. Nawjazujo na to chcemy jednore dialogi wuwiwać, zo bychu sej wšitcy něšto praktiskeho sobu wzać a tole doma hnydom w rozmołwje ze serbskim susodom abo w swójbje nałožować móhli. Druhi wažny element kursa su zakłady serbskich kulturnych stawiznow. Tam posrědkujemy wobdźělnikam dohlad do wuwića serbskeje rěče, tež z politiskim kontekstom, zo bychu zrozumili, čehodla wěste wěcy su, kajkež wone su.
Sroce hotujetej so na swój kwas w Budyšinje
Loni je kolektiw Wakuum swój prěni queerny ptači kwas w Choćebuzu zarjadował. Sobotu chcedźa tole tež w Hornjej Łužicy wuspytać, mjenujcy w Budyskim Treff im Keller (Tik). Spočatk zarjadowanja je 18 hodź. Zastup je darmotny. Z čłonku kolektiwa Rahel Zelnakec je so Maximilian Gruber wo zarjadowanju rozmołwjał.
Kotre nowostki za swój ptači kwas planujeće a što wostanje po starym?
Štož so na kóždy pad wospjetuje je, zo budźe to queerne serbske zarjadowanje. Małe dźiwadłowe předstajenje, runja lońšemu ptačemu kwasej, lětsa tohorunja wuhotujemy. Tam budźe tež zaso serbski drag zapřijaty, nic pak kaž loni jenož z jednej performance, ale samo z dwěmaj. Tute sceny lětsa wosoba na městnje rysujo zapopadnje. Po programje chcemy zhromadnje z hosćimi swjećić.
Kotrym temam chceće so w programje wěnować?
Wuwiće jězora wot zwjazkoweje dróhi wotwisne
Marco Beer (njestronjan) je wot meje 2024 wjesnjanosta gmejny Sprjewiny Doł. Zašłe lěto bě tuž prěnje dospołne, kotrež je w tutej funkciji na čole komuny stał. Wo tym je so Jost Schmidtchen z nim rozmołwjał.
Knježe Beero, što je so 2025 w gmejnje Sprjewiny Doł na hospodarskim polu wšo stało?
W Bórkhamorje smy płoniny za jednoswójbne domy wutworili. W tamnych wsach tajke tohorunja planujemy. Při tym dyrbimy wobkedźbować, zo směmy w gmejnje stajnje jenož jednu twarsku štwórć wupokazanu měć. Přiwšěm dale na tym dźěłamy. Zaměr toho je, zo wjace wobydlerjow sem přiwabimy.
Wjace swójbow na wsach woznamjenja tež dźěći w třoch komunalnych pěstowarnjach a w zakładnej šuli. Kajke je tam aktualne połoženje?
W našich pěstowarnjach je solidne zastaranje dźěći zawěsćene. Wšitke tři su derje wućežene. Dokelž su někotre kubłarki na wuměnk wotešli, smy nowe koleginy přistajili. Tež zakładna šula w Nowej Wsy je derje wućežena.
Digitalne stworjenčko sam programěrować
Towarstwo „Dźěłań dźeń“ w Budyšinje ma nowy poskitk za zajimcow ze swójskimi idejemi. Milenka Rječcyna je so ze załožićelom a čłonom towarstwa, dr. Andréjom Měrćinkom wo zhotowjenju tamagočija rozmołwjała.
Kotra ideja so za poskitkom chowa?
Myslimy na wobdźělnikow, kotřiž so za elektroniku zajimuja. Woni móža wot februara kóždy pjatk popołdnju wot 16 do 18 hodź. w rumnosći našeho towarstwa na Budyskej Sukelnskej 18 swoje ideje zwoprawdźeć. To pak njetrjebaja jenož wěcywustojni być. Poskitk wotewrjeneje dźěłarnje za technologiju měri so na wšěch, kotřiž maja na někajke wašnje zajim za tutu temu. Chcemy docpěć, zo so tući ludźo mjez sobu zeznaja a zhromadne projekty wuwija.
Wabiće aktualnje z napisom „Twar sej sam swój tamagoči“. Kak ma tajki nastać?
