Za ewangelske serbstwo dale aktiwny

pjatk, 27. septembera 2019 spisane wot:

Znaty ewangelski Serb Handrij Wirth z Njeswačidła swjeći dźensa sydomdźesaćiny. Hačkuli je diplomowy inženjer za elektrotechniku hižo něšto lět rentnar, je tola hišće jara aktiwny. W Budyskej praksy swojeje mandźelskeje, fachoweje lě- karki za neurologiju a psychiatriju dr. Sigrid Wirthoweje, wupomha jako technikar při měrjenju prudow mozow. Při tym wón ze serbskimi pacientami samozrozumliwje serbuje. W Njeswačanskej cyrkwi hižo mnohe lěta na pišćelach hraje kaž tež na Serbskich ewangelskich cyrkwinskich dnjach. Zhromadnje z 90lětnym Měrćinom Panachom z Łomska tam filmuje kaž tež na kóždolětnej wuprawje Serbskeho busa, kotruž wón a jeho młódši bratr Měrćin hižo wjele lět organizujetaj.

Regionalna wosebitosć

štwórtk, 26. septembera 2019 spisane wot:

Njedźelu wotměja na Rownjanskim Njepilic statoku jubilejny 20. dworowy swjedźeń. Ze załoženjom towarstwa Njepilic dwór započachu tež dworowe swjedźenje zarjadować. Wone žněja mjez hosćimi přiběracy zajim. Čehodla tomu tak je, wo tym a dalšim je so Jost Schmidtchen z předsydu towarstwa Njepilic dwór Manfredom Nikelom rozmołwjał­.

Što začuwaće, mysliće-li 20 lět wróćo?

M. Nikel: Sym hordy na to, zo je so nam poradźiło tak dołho serbske nałožki a serbsku kulturu z pěstowanjom slepjanšćiny, pěsnje a narodnu drastu pokazować. Zhromadnje z mnohimi wjesnymi skupinami z wokoliny a z jenak myslacymi z Delnjeje Łužicy. Hanzo Njepila bě połbur a jeho statok před 20 lětami saněrowanja potrěbny. Přiwšěm smy tam tehdy prěni dworowy swjedźeń wotměli, pod ćežkimi wuměnjenjemi drje, ale smy swjećili.

Kak su so dworowe swjedźenje do dźensnišeho wuwili?

Dźěći sylnišo zapřijeć

štwórtk, 26. septembera 2019 spisane wot:

Serbske šulske towarstwo přewjedźe zajutřišim, sobotu, w Budyskim Serbskim domje swoju hłownu zhromadźiznu. Milenka Rječcyna je so z předsydku SŠT Ludmilu Budarjowej rozmołwjała.

Kotre ćežišćo změje lětuša rozprawa SŠT?

L. Budarjowa: Bilancujemy dźěławosć našeho předsydstwa w předchadźacym lěće. Koncentrujemy so na aktualnu situaciju w pěstowarnjach a šulach a přednjesemy tež to, štož nas trapi, kaž stej to falowacy dorost na polu kubłarjow/kubłarkow a wučerjow/wučerkow kaž tohorunja transport šulerjow.

Kotre wuskutki ma womłodźenje předsydstwa na dźěławosć towarstwa?

L. Budarjowa: Mamy wjetšu paletu temow wobdźěłać. Nazhonjenja młódšich čłonow předsydstwa nam tyja.

Z kotreje přičiny předstajiće směrodajny program SŠT? Što je jeho žro?

Serbšćinu słyšeć, čitać a rěčeć

wutora, 24. septembera 2019 spisane wot:

Dr. Katja Brankačkec je sobudźěłaćerka na Słowjanskim instituće Akademije wědomosćow Čěskeje w Praze. Nětko je wona nadawk přewzała, kurs serbšćiny na Karlowej uniwersiće podawać. Axel Arlt je z njej wo tym rěčał.

Kak je k tomu dóšło?

K. Brankačkec: Zajim za to wšak bě hižo dlěši čas. Minjene lěta bě Towarstwo přećelow Serbow kursy organizowało. W nalěću je mje nowy direktor Srjedźoeuropskeho instituta na Filozofiskej fakulće Jiří Janouška narěčał, hač njebych chwile měła tajki kurs přewzać. Sym rady při­zwoliła.

Kotre kmanosće sej kursisća přiswojeja?

K. Brankačkec: W prěnim rjedźe ma wo to hić zajimcam zmóžnić, zo serbšćinu nałožuja, zo potajkim zrozumjace słuchanje, rěčenje a pisanje trenuja. Štóž chce, móže potom tež kredity za studij dóstać, jeli zakónčacy test wobsteji. Je to woprawdźe rěčny kurs, budźemy serbšćinu słyšeć, čitać a rěčeć.

Jedna so wo fakultatiwny poskitk, abo je tale wučba wobstatk studija?

Chcedźa hłós pozběhnyć

póndźela, 23. septembera 2019 spisane wot:

Njedawno su w Delnjej Łužicy Serbske towarstwo swójbow „Gromaźe“ załožili. Z jeho předsydku Francisku Albertowej je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.

Čehodla sće towarstwo wutworili?

F. Albertowa: Jako starši, kotřiž so za delnjoserbsku rěč w swójbje angažuja, smy pytnyli, zo nochcemy so jenož husćišo zetkawać, ale zo trjebamy tež mjezsobnu syć. Běchu hižo někotre iniciatiwy, kaž na přikład online-peticija Kathleen Komolcyneje za serbsku wučbu. Z dźěćimi aktiwnje serbsku rěč a kulturu w swójbje pěstujemy a so prawidłownje schadźujemy. Rěčny centrum WITAJ nas podpěruje. Zdobom pak RCW wšitke nadawki spjelnić njemóže. Na přikład eksistuje projektowy naćisk za modelowu serbsku šulu w Delnjej Łužicy, kotraž by so snano hodźała we wobłuku strukturneje změny zwoprawdźić. Chceš-li pak tajki projekt přewjesć, trjebaš krutu organizatorisku formu. Tak so rozsudźichmy towarstwo załožić, a z nim móžemy nětko hłós po­zběhnyć.

Što je Was motiwowało so z předsydku stać?

Wopačna zdwórliwosć?

pjatk, 20. septembera 2019 spisane wot:
Tomaš Bjeńš

Hdyž so wo dwurěčnosći rěči, mam husto zaćišć, zo klinči w podwědomju kóždeho hnydom sobu, zo wobknježi tola kóždy Serb wobě rěči – serbšćinu a němčinu – w maćernorěčnej kwaliće. Tuž móže na kóždeho němsce rěčaceho kedźbu brać.

Čehodla pak njeje často móžno, žiwu dwurěčnosć tež tak zrozumić, zo njeje stajnje trjeba, ručež je jedyn Němc abo njeserbšćinar pódla, awtomatisce do němčiny měnjeć? Čehodla njeje husto­hdy njeserbšćinarjam a Němcam čućiwosć data, zo słuša tež k zdwórliwosći, wužiwanju serbšćiny trěbny rum přewostajić? Wšě prócowanja wo projekty kaž WITAJ­ abo 2plus kaž tež wo nowu Serbsku rěčnu šulu a přełožowanski běrow we Wojerecach su jeničce makulatura a bjez zmysła, jeli nimamy wjace dosć zjawnych rěčnych rumow, w kotrychž serbšćinu cyle samozrozumliwje nałožujemy. Z wjele prócu a pjenjezami spytaja zamołwići nowe rěčne rumy tworić a runočasnje woprujemy z wopačneje zdwórliwosće hižo wobstejace, kaž na přikład na gmejnskej radźe, na wjesnych swjedźenjach a w našich towarstwach kaž tež při priwatnych bjesadach abo zetkanjach.

W Hórkach přewjedu njedźelu, 29. septembra, rozsudny běh wo Němske dumperowe mišterstwa 2019. Cyłkowny klasement nawjeduje po štyrjoch wubědźowanjach amtěrowacy němski dumperowy mišter Filip Kral z Róžanta z dwěmaj dypkomaj předskoka před youngsterom Paulom Domšom ze Zejic. Ale tež něhdyši němski dumperowy mišter Frank Domš ze Zejic móhł do mišterstwa hišće zapřimnyć a bój na čole wobwliwować. W Baćonju bě wón třeći, w Drjowku štwórty. Z Paulom Domšom a Filipom Kralom je so Kilian Hrjehor rozmołwjał.

Witajtaj Paulo a Filipje. Posledni běh wo lětuše Němske dumperowe mišterstwa steji před durjemi. Kak so wamaj hladajo na tabulku wjedźe? Staj napjataj?

Filip Kral: Haj na kóždy pad. Smój cyłu sezonu wojowałoj a stajnje wšitko dałoj. Nětko steji posledni běh před durjemi. Nochcemoj sej ničo darić. Wěmoj, zo su rozdźěle mjez namaj jara snadne a zo budźe­ na kóncu zawěsće maličkosć wo tym rozsudźić, štó budźe němski mišter a štó nic.

Paul Domš: Tež ja sym chětro napjaty. To je moja prěnja kompletna sezona. Sym hordy na to, zo tak daloko prědku steju, a zo móžu hižo lětsa wo titul wojować.

Turneja z pjeć premjerami

wutora, 17. septembera 2019 spisane wot:

Na swoju 25. literarnu kermušu přeprošuje Ludowe nakładnistwo Domowina wšitkich zajimcow přichodnu sobotu, 21. septembra do Njeswačidła. Ze sobudźěłaćerku LND Měrku Mětowej je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.

Tradicionalnje je literarna kermuša wjeršk čitanskeje turneje LND — čehodla wona ju tónraz zahaji?

M. Mětowa: Prosće organizatoriskich přičin dla zahajimy nazymski čitanski rjad ze swjatkom. Lětsa mamy literarnu kermušu 25. raz a wosebitostka je, zo zwjazujemy to z knižnej premjeru „Serbskeje protyki 2020“. Jeje ćežišćo je lětsa Njeswačidło, a tuž tam smy.

Dokal wjedźe turneja dale?

Šulske dźiwadło podpěrać

póndźela, 16. septembera 2019 spisane wot:

Dorota Farkaš skutkuje něšto dlěje hač měsac w Budyskim Thespis-centrumje, kotryž je w nošerstwje Němsko-Serbskeho ludoweho­ dźiwadła. Milenka Rječcyna je so z dźiwadłowej pedagogowku rozmołwjała.

Po angažemenće w mjezynarodnje skutkowacej band Banaroo a w Serbskim ludowym ansamblu sće so za Thespis-centrum rozsudźiła. Čehodla?

D. Farkaš: Sym w Thespis-centrumje prěni króć loni w decembru dźěłała. Mějach tam přednošk na temu safe-space, štož rěka telko kaž wěsty wobswět we wobchadźe ze šulerjemi. Zaběrała sym so při tym mjez druhim z temami, kak z rasistiskimi tendencami mjez młodostnymi wobchadźeć. A tak so tež dale za projekty Thespis-centruma zajimowach. Poskitki mje wabjachu, so na wupisane městno za šulske dźiwadło požadać. Dźěło, wosebje ze šulerjemi, je mi wažne.

Přewjedujeće projekty ze šulerjemi, kotřiž do Budyskeho Thespis-centruma přichadźeja?

Dźensa wječor hišće raz

pjatk, 13. septembera 2019 spisane wot:
Pětr Dźisławk

Jako sym před něšto měsacami zhonił, zo chce Worklečanska wyša šula „Michał Hórnik“ nazwučować serbski šulerski musical, mějach to wot prěnjeho wokomika sem za zajimawu ideju. Na tamnym boku pak běch skeptiski. Wšako njemóžach sej předstajić, kak maja Diana Šołćina, Beno Hojer a Syman Bjarš, je­ničce třo wučerjo, z nimale 80 šulerjemi wobšěrnu wuměłsku twórbu nazwučować. Častodosć dźě sam dožiwich, kak su štyrjo abo pjećo wučerjo kontrolu nad wjele mjeńšej skupinu zhubili. Po wšěm zdaću pak tajke problemy we Worklecach nimaja. Na štwórtym předstajenju musicala minjenu wutoru dožiwich homogeny cyłk, absolutnje zahorjeny za najskerje najwjetši projekt swojeho šulskeho časa. Zapal šulerjow běše w kóždej scenje widźomny. Dobrowólnje sobuskutkowacy ze wšelakich rjadownjow, z wučerskeho kolegija a dalši agěrowachu wot spočatka hač do kónca kaž zahraty team. Kaž móžach w rozmołwach z wobdźělenymi zhonić, zaleži to na intensiwnym přihoće. Něhdźe lěto běchu šulerjo a wučerjo hłownje w swobodnym času hrajne sceny a serbske popowe a rockowe spěwy zwučowali.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND