„Móžemy z kóždym rěčeć“

póndźela, 10. februara 2020 spisane wot:

W třoch sakskich stronach skutkuje

serbski cyłk. Z rěčnikom dźěłoweho kruha Zwjazka 90/Zelenych w Sakskej Robertom Krawcom je Axel Arlt wo skutkowanju w lěće 2019 rěčał.

Waš cyłk bě so hakle loni wutworił, z kotrymi temami sće so tam zaběrali?

R. Krawc: Hłowne zaměry wězo su serbsku rěč a kulturu zachować a dalewuwić, prawa za samo- a sobupostajowanje našeho ludu skrućić. Wuchadźejo z toho smy spytali formulować, što měło so zakładnje změnić abo tež wobchować. Rozjimachmy na přikład móžne puće za wutworjenje demokratisce woleneho ludoweho zastupnistwa abo aktualne wuwiće nastupajo zacho­wanje Miło­raza a kónc wotbagrowanja serbskich wsow. Loni činjachmy to wězo wosebje pod aspektom wólbow krajneho sejma.

Kak posudźujeće podpěru krajneho zwjazka Zwjazka 90/Zelenych Sakskeje za serbske naležnosće?

Jendźelski humor wabi

pjatk, 07. februara 2020 spisane wot:

Jutře, sobotu, dožiwi lětuša hłowna serbska inscenacija NSLDź „Dołhož fenki běža“ swoju premjeru. Z režiserom Matthiasom Nagatisom je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.

Što Was na tutej komediji wabi?

M. Nagatis: Michael Cooney je wustojny awtor. Poprawom wabi mje měšeńca mjez bulwarnej komediju a commediju dell’arte, hdźež hraja pod dźiwadłowym hesłom „Tekst kaž woda, jenož nic na meble storčić“. W tymle žanrje stej tempo a dokładnosć wažnej. To je kaž w časnikowym mechanizmje. Je dźesać ludźi w hrě, a hdyž so jedne kolesko prawje sobu njewjerći, wšitko zwrěšći. Commedia dell’arte nježada sej žane wulke koncepcionelne režijowe ideje, ale dyrbiš ju čisće­ z łopjena hrać, štož je ćežko dosć.

Što Was motiwuje serbsce inscenować?

Bjezradnosć po Erfurće wulka

štwórtk, 06. februara 2020 spisane wot:
Marko Wjeńka

Politiske zemjerženje, skandal, łamk nasy­­pa, – lisćina zadźiwanja za to, štož je so wčera w Erfurće stało, je dołha. Prěni króć w stawiznach su w Durinskim krajnym sejmje noweho ministerskeho prezidenta Thomasa Kemmericha (FDP) z pomocu hłosow prawicarsko-populistiskeje AfD do zastojnstwa wuzwolili. Štož bě skerje jako taktiski manewer myslene, zo bychu dotalneho ministerskeho prezidenta Bodo Ramelowa (Lěwica) wutriksowali, je so nimokuliło. Nětko maja tam ministerskeho prezidenta, kiž bě so loni z pjeć procentami hłosow runje tak do krajneho sejma dóstał. Wón nima faktisce tež žanych politiskich partnerow, kotřiž móhli z nim knježerstwo wutworić.

Politiske strony cyle rozdźělnje reaguja, a we wukraju su tónle dotal njesły­šany po­dawk tohorunja na wědomje bral­i. Spontanje su so tysacy ludźi we wjacorych městach Němskeje zhromadźili, zo bychu přećiwo nowemu ministerskemu prezidentej Durinskeje protestowali, wumjetujo jemu, zo je so wot „fašistow“ do zastojnstwa wolić dał.

Chce bórze do Chiny

wutora, 04. februara 2020 spisane wot:

Nadawk w Ludowej republice Chinje zabě­ra tuchwilu z Frankfurta nad Moha­nom pochadźaceho a dźensa w Lipsku bydlaceho Carola Ratajczaka. Milenka Rječcyna je so z něhdyšim matu­rantom Budyskeho Serbskeho gymnazija, dźensnišim režiserom a 3D-ge­neralistom rozmołwjała.

Čehodla chceće so na jězbu do dalokeje Chiny podać?

C. Ratajczak: Předewzaće Axis Ani­mation w šotiskim Glasgowje, hdźež sym přistajeny, produkuje tuchwilu za najwjetše internetne předewzaće Tencent Holdings Ltd. w Chinje. Dźěłamy na storyboardach a animacijach za animacisku seriju. To rěka, zo zhotowjamy script hač do prěnjeho animěrowaneho produkta, štož je klasiska preprodukcija.

Kotry nadawk maće w Chinje spjelnić?

C. Ratajczak: Mam tam nawjazać wosobinske zwiski a aktualny staw dorěčeć. Zeznaće dźěłowych partnerow sej Chinjenjo jara waža a zetkanja su jim hódne za natwar dowěry. Wočakowanja na nas su jara wulke. Dotalni partnerojo su w chinskim předewzaću jara připóznaći. Cyła jězba ma štyri dny trać. Z toho drje budu jenož połdra dnja w kraju, dalši čas na lětanišću resp. w lětadle.

Předewzaće tež zwrěšćić móhło

pjatk, 31. januara 2020 spisane wot:
Axel Arlt

Budyšin ma zaso dwórnišćowe twarjenje, kotrež wuznamej tajkeho w měsće tež wotpowěduje. Ludźo njejsu so jenož dźens tydźenja, na dnju wotewrjenja, přewšo wćipni na wšěch poschodach rozhladowali. Runje tak bě minjene dny stajnje zajim jednotliwcow wulki, kiž chcychu ze swójskimaj wočomaj widźeć, što je so z prózdnje stejaceho wohroženeho twarjenja stało. Wuběrnje su wšitke wobdźělene přemysła, planowarjo a nadawkidawarjo-inwestorojo dźěłali.

Fungowace dwórnišćo je wobstatk zaručenja dočasneho zastaranja (Daseinsvorsorge), złožowaca so na princip socialnostatnosće, rjadowanym w zakładnym zakonju. Potajkim su statne runiny za porjadne dwórnišćo přisłušne. Zo je statne předewzaće Němska železnica runja­ dalšim tele Budyske twarjenje za­njechać dało, wjercholeše w zawrjenju dwórnišćoweje hale, po tym zo su jednotliwe kruchi wjercha dale padali. Wulkomyslny poskitk městu Budyšinej, wohroženy objekt za symboliski euro kupić móc, ničo druhe njebě hač wućek žele­znicy ze zamołwitosće. Što pak měło komuna z tak wulkim kompleksom činić?

Jutře wječor změje Serbski ludowy ansambl­ w Budyskim NSLDź swój lětuši sinfoniski koncert. Zestajiłoj staj jón dramaturg SLA Sebastian Elikowski-Winkler hromadźe z intendantku Judith­ Kubicec. Z dramaturgom je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.

Što je zakładna ideja koncerta?

S. Elikowski-Winkler: Dwaj kruchaj Ludwiga van Beethovena tworitej w ju­bilejnym lěće mištra składnostnje jeho 250. narodnin ramik našeho sinfoni­skeho koncerta, mjenujcy jeho uwertira „Egmont“ a jeho 2. sinfonija. Je wažne, zo so ansambl tež z klasisko-romantiskim repertoirom rozestaja. Beethoven njeje jenož wusahowaca wuměłstwowa wo­so­bina. Wón bě so tohorunja za samopo­stajowanje zasadźał, štož je w serbskim nastupanju hódne přispomnić.

Móžemy so tež na premjery wjeselić?

Prózdninski čas dźěćom porjeńšić

póndźela, 27. januara 2020 spisane wot:

Towarstwo „IG dźěćace prózdniny“ we Wojerecach organizuje mjeztym nimale 30 lět prózdninske lěhwa za dźěći a młodostnych. Při tym podpěruje předewšěm socialnje słabe swójby. Silke Richter je so z městopředsydku towarstwa Beatu Möller rozmołwjała.

Z kotreje přičiny bu waše towarstwo wu­tworjene?

B. Möller: Wone bě wuslědk prózdninskeju lěhwow w Běłej Wodźe a Slopišćach, kotrejž běchu za NDRski čas stajnje w lěću wotměwali. Mnozy dobrowólni běchu lěhwje organizowali a pře­wjedli. Wosebje ći so angažowachu, kotřiž běchu sami jako dźěći w prózdninskim lěhwje přebywali. W tym času pak so zawodne prózdninske lěhwa towaršnostneho wuwića dla pominychu, zwjetša, dokelž běchu kwartěry a ležownosće dodźeržane. Tak smy 1991 towarstwo załožili, zo bychmy dožiwjenje tajkeho prózdninskeho lěhwa poskićeli.

Kelko dźěći je wot toho časa tajke prózdninske lěhwo dožiwiło?

Woblubowany kaž lědma što

pjatk, 24. januara 2020 spisane wot:
Marian Wjeńka

W běhu swojeho redaktorskeho dźěła sym minjene lěta hižo někotryžkuli swje­dźeń dožiwił, kotryž je po něšto lětach zaso zašoł. To běchu na přikład hoberske partyje při Bjerwałdskim jězoru, wokoło přewrótoweho časa gmejnske swjedźenje, ale tež tradicije w mjeńšich kru­hach. Spočatnje běchu wone přiwabliwe, pozdźišo so snano nichtó wo nje starał njeje. Přičiny běchu wšelakore. Raz pobrachowachu pjenjezy, raz njebě dosć zwólniwych, a druhdy bě wěsty format zarja­dowanja takrjec wotpřimany, tak zo njebě hižo atraktiwne dosć. Hdys a hdys pobra­chowaše snano jenož raz nowa ideja­, zo by so něšto trochu womłodźiło. Ale snano je to prosće přirodny zakoń, zo wěcy nastawaja a zańdu.

„Štož mamy, dyrbi won“

štwórtk, 23. januara 2020 spisane wot:

Wšudźe w Serbach dźěłaja na digitalnym přichodźe. Posłužby Serbskeje centralneje biblioteki (SCB) a Serbskeho kulturneho archiwa (SKA) móžeš hižo doma při ličaku wužiwać. Cordula Rataj­czakowa je so z nawodu SCB a SKA Witom Bejmakom rozmołwjała.

Maće nowu internetnu stronu z digital­nymi poskitkami – čehodla?

W. Bejmak: Sym čłowjek, kiž praji: Wšo, štož mamy, dyrbi won do swěta. Wša­ko za młodu generaciju płaći, štož w interneće njedawa, to njeeksistuje. Na­ša­ biblioteka a naš archiw matej wo­se­bitu stronu za wužiwarjow w čitarni, kotraž zajimcam naš skład spřistupnja. A tu smy do interneta stajili. Zdźěla su tele digitalne posłužby tež na internetnej stronje Serbskeho instituta přistupne, ale nic wšitke naraz. Z wosebitej stronu smy je nětko wočiwidnišo hromadu zwjedli.

Dohromady dźesać poskitkow tam nadeńdźeš. Što za nimi tči?

Najstarši a drje tež najznaćiši serbski lěkar, wyši medicinalny rada dr. Beno Bulank, swjeći dźensa w Budyšinje pjećadźewjećdźesaćiny. Mnozy přiwuzni, přećeljo, bywši kolegojo, serbscy a němscy něhdyši pacienća su jemu k wosebitemu jubilejej wutrobnje gratulowali a wšo dobre do dalšich lět přeli. Hakle kónc decembra 2012 bě wón w žohnowanej starobje nimale 88 lět w fachowej praksy za nutřkownu medicinu syna dr. Tomaša Bulanka lěkarić přestał. Jubilar bě tehdy najstarši hišće praktikowacy medicinar Budyskeho wokrjesa, kiž je tež hišće swojich pacientow doma w Budyšinje a na wsach wopytał a rady pobjesadował.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND