Na wopyće pola organista Chrystofa Mikławška w Serbskich Pazlicach

Kralownu instrumentow wobknježić je wulki dar. Dobry interpret zamóže přez nju ludźom do duše rěčeć, jich emocionalnje pozbudźeć a sensibilizować. Serbske katolske a ewangelske wosa­dy smědźa zbožowne być, zo maja wuběrnych organistow, kotřiž su sej na hudźbnej šuli a w priwatnym wukubłanju přiswojili hraće na krasnje klinčacym instrumenće.

Mjez tymi, kotřiž zamóža jako interpreća technisce a sensibelnje hudźbu pišće­low kemšerjam a připosłucharjam do wutroby rěčeć dać, je bórze 35lětny Chrystof Mikławšk ze Serbskich Pazlic. W dźěłarni jeho rjaneho, nowonatwarjeneho swójbneho domu hnydom začuwaš, zo je młodemu Serbej a nanej třoch dźěći – dźewjećlětneje Heleny, sydom­lětneje Luizy a dwulětneho Gabriela – hudźenje jara wažny žiwjenski eliksěr. Tutón zaćišć zwuraznjeja tam tři keyboardy, na blidźe ležace noty, při blidźe stejacy akordeon, na kamorje tačele a tačelak.

Wustajeja wuměłske twórby Wórše­ Lanzyneje w Budyskej SKI

Lědma druhi wuměłc abo druha wuměłča je před lětdźesatkami serbske tworjace wuměłstwo tak wobwliwowała a k serbskemu wuměłskemu kubłu přinošowała kaž Wórša Lanzyna. Wona je našu este­tiku wšědneho dnja sobu na načasny niwow­ zběhnyła.

Wórša Lanzyna je po studiju na Wy­sokej šuli za nałožowane wuměłstwo w Praze a naslědnje na Wysokej šuli za grafiku a knižne wuměłstwo w Lipsku wot 1956 do 1962 w Ludowym nakładnistwje Domowina serbske knihi wu­hotowała a po tym jako swobodnje skutkowaca wuměłča, zwjetša hromadźe ze swojim mandźelskim Steffenom Langu, tworiła, a to w Kole serbskich tworjacych wuměłcow.

Budyska Serbska kulturna informacija (SKI) je srjedź septembra składnostnje jeje­ 90. narodnin wustajeńcu wotewrěła, za čož sej dźak zasłuža. A čłowjek so dźiwa, zo njejstej so w Budyšinje muzej abo ga­le­rija namakałoj a so tworjenju wuměłče Lanzyneje składnostnje jubileja wote­wrěłoj. (K 75ćinam w Njeswačidle a k 80ćinam w Serbskim muzeju w Choćebuzu bě to hinak.)

Rozmołwa ze serbiskimaj basnikomaj na Budyskej nocy poezije

Na Budyskej nocy poezije, na kotruž je tu­dyše turistiske towarstwo 18 basnikow składnostnje staroměšćanskeho festiwala přeprosyło, běštaj tež serbiskaj basnikaj Ljubiša Simić z Frankobroda nad Mohanom a Slavomir Gvozdenović ze serbiskeje mjeńšiny w rumunskim měsće Timişoara. Wonaj wustu­pištaj w Starej wodarni. Čitanje moderěrowaše basnik Peter Gehrisch z Drježdźan. Wón je tež basnje Slavomira Gvozdenovića do němčiny přełožił. Alfons Wićaz je so po zarjadowanju ze ser­biskimaj basnikomaj rozmołwjał.

Knježe Gvozdenovićo, byšće so našemu čitar­stwu krótko předstajił?

S. Gvozdenović: Sym basnik serbi­ske­je mjeńšiny w Rumunskej. Narodźich so na lěwej stronje Dunaja. Dźěłam jako profesor za serbisku rěč a literaturu na Za­padnej uniwersiće w rumunskim měsće­ Timişoara. Běch wot 1992 hač do 2008 zapósłanc w rumunskim parlamenće, w kotrymž zastupowach zajimy našeje serbiskeje mjeńšiny.

Što su hłowne temy Wašeho basniskeho tworjenja?

Zhladowanje na Serbsku pratyju 2019

pjatk, 19. oktobera 2018 spisane wot:

Delnjoserbska wjes Gołbin tónraz w srjedźišću steji

Gołbin, němsce Gulben, ma 440 woby­dlerjow, słuša do gmejny Gołkojce a steji w srjedźišću Serbskeje pratyje 2019. Gołbin je typiska serbska wjes Choćebuskeje wokoliny, dokelž tam nałožki haja a žony so na delnjoserbske swjedźenje tež na­rod­nu drastu hotuja. Njetypiske pak na wsy je, zo tam na iniciatiwu wjesnych žonow a ewangelskeho fararja zaso serbsku rěč we wšitkich generacijach wožiwjeja (Křesćan Krawc: „Die Familie Schramm und das Wendisch-Sorbische in Gulben“). Přemyslowanjahódny by tež był fakt, zo sy před 35 lětami za wob­staranje w tamnišej starowni měsačnje 105 hriwnow płaćił (Hort Adam: „Gołbin w maju 1983“).

Pryzlojty respekt

pjatk, 19. oktobera 2018 spisane wot:

Žortne zhladowanje na zajimawy zynkonošak

Starši schadźowankarjo so zawěsće z radosću na Spěwny Consorcium Seniorow (SCS) dopominaja, kotryž bě před nimale štyrjomi lětdźesatkami na schadźowance wustupił. Njedawno wušła cejdejka ze sams­nym titlom wotmołwja na nanajwažniše hólcmichlowe prašenje, hač su woni hišće žiwi: Haj, to su! A na tutej slěbornej desce to ći něhdy ćěmnowło­saći tež wostanu, doniž to datowa technika dopušća. Hłosy wjacehłósnje a zwjetša prawje spěwacych muži su w běhu lětdźe­satkow lědma popušćili. A capella spěwacy muski chór hrajka sej na pry­­zlojte wašnje ze słowami a melodijemi. Přirunaš-li fota SCS z wjacorych lětdźesatkow w drohotnej cejdejce darmo připołoženym zešiwku, njepřewidźiš, zo maja ći akterojo porno NDRskemu časej předewšěm hinašu barbu włosow. Tak hišće bóle mjenu skupiny wotpowěduja. Dirigent ćělesa je sej swoju frizuru přez wšitke lětdźesatki wobchował. To swědči wo wutrajnosći.

Na swěće je tuchwilu něhdźe 7 000 rěčow. Rěka pak, zo so 50 do 90 procentow z nich hač do kónca 21. lětstotka zhubi. Z rěču minje so kultura a z kulturu rěč. Wobě stej wusce zwjazanej, rěč jako komunikaciski srědk, kultura jako wašnje myslenja a skutkowanja, jako wěda a wěra. Łužiscy Serbja wuchowachu sej swoju słowjansku kulturu a swojej rěči połdra lěttysaca, doł­ho­ pod ćežkimi wuměnjenjemi a z wul­­ki­mi woporami.

Wot kónca Druheje swětoweje wójny Serbstwo spěchuja. Mamy šule, gymna­zijej, nakładnistwo, nowiny, knihi, institut, Domowinu, załožbu, dźiwadło, SLA, rozhłós, Wuhladko atd. Serbstwo wobcho­wamy, bjezdwěla, ale skerje w institutach a institucijach. Na wsach serbšćinu dźeń a rědšo słyšiš porno wonemu něhdyšemu hroznemu časej. Je serbšćina mjez mje­nowanymi 50 do 90 procentami rěčow, kotrež so pječa do kónca 21. lětstotka pominu? Poda so Serbstwo po dołhim woporniwym zakitowanju w realnym žiwjenju do muzealneho byća?

„Stary Šymko – Wuběr prozy a basnjow“ je titul njedawno w LND wušłeje zběrki z tekstami Jana Skale (1889 – 1945). Byrnjež so awtor palacym temam swojeho časa wěnował, wujewi lektura dźensa kedźbyhódne paralele do přitomnosće.

Lětsa wušła kapsna kniha 175 Ludoweho nakładnistwa Domowiny portretuje pod nadpismom „Stary Šymko – Wuběr prozy a basnjow“ literariske tworjenje Jana­ Skale. Dohromady dwě krótkopo­wědančce, list a 24 lyriskich tekstow, wšitke po času nastaća chronologisce rjadowane, wotbłyšćuja wuměłske wuwiće wuznamneho awtora runje tak kaž jeho přez lětdźesatki měnjace so nastajenje, byrnjež jeho někotražkuli tema wobstajnje zaběrała.

Myto ma być pohon do dalšeho dźěła

pjatk, 12. oktobera 2018 spisane wot:

Domowina lětsa wospjet přewažnje kulturnje angažowanych Serbow a jich přećelow počesćiła

Na lětušim swjedźenskim zarjadowanju přepodaća Myta Domowiny běchu mjez wuznamjenjenymi zastupjerjo wjacorych generacijow. Tak přija starši hač 85lětny Jan Bart čestne čłonstwo narodneje organizacije za spomóžne skutkowanje wosebje na dobro Witaj-hibanja. Na tamnym boku běchu to młodźi, kaž něšto starši hač 30lětny Lucian Kaulfürst, kotrehož počesćichu z Čestnym znamješkom Domowiny za jeho angažement při spěchowanju serbšćiny a šěrjenju wědy wo Serbach.

Hač so tak ideje za ilustracije rodźa? Jeničce holcy móžetej na to wotmołwić.

Na rjanym miłym nazymskim dnju dojědźech sej do Hornjeho Hajnka, hdźež zetka so 13 dźěći hłownje w starobje 3. do 5. lětnika na prěnju serbsku comicowu dźěłarničku. Organizował bě ju Budyski Rěčny centrum WITAJ.

Z pjerowku a ze swojim najlubšim comicom pod pažu zastupichu šulerjo do ródneho domu njeboh spisowaćela Jurja Brězana. Zuchu sej črije, slečechu so kabat a podachu so do pisanskeje stwy Brězana. Po tym zo běchu so za blido zesydali, so najprjedy mjez sobu zeznajomichu. Někotři so hižo derje znajachu – staj bratr a sotra, abo bydla w samsnej wsy. Tohodla so spočatne wobmyslenja spěšnje pozhubichu. Pod nawodom swobodnje skutkowaceho grafikarja a grafikoweho designera Šćěpana Hanuša wuknjechu wobdźělnicy – woni chodźa přede­wšěm do blišich wokolnych serbskich šulow Hornjeho Hajnka – zakłady rysowanja comicow. Zaměr bě rysowance charakter dać.

Rentnar a što potom – wuměnkarsku swobodu wužiwać abo wužadanje přiwzać (19)

Někotři njemóža so tohole časa dočakać, tamni zaso nochcedźa scyła na njón myslić – na zastup do renty. Kajke maja wuměnkarjo wjesela abo starosće, to ze seriju „Rentnar a što potom?“ bliže wobswětlamy.

Hač wotydźenja wutoru abo štwórtk abo po Božej mši njedźelu – w tachantskej cyrkwi w Budyšinje słyšiš kemšerjow často tež wo swojim hibićiwym zwóńku Handriju Njeku so rozmołwjeć. Jednohłósnje słyšiš stajnje zaso chwalbu a připóznaće. Rozdźělne pak su měnjenja, „hač je mjeztym wuměnkar“ abo „hišće njeje“. Prawje je, zo bu hižo před lětomaj wot generalneho wikara Andreasa Kutschki, tachantskeho fararja Wita ­Sćapana a z dźaknym listom biskopa Heinricha Timmereversa na wuměnk rozžohnowany.

nawěšk

nowostki LND