Njetrjebamy so starosćić

pjatk, 24. meje 2019 spisane wot:

Mejemjetanje dale jara woblubowane

W Pančicach-Kukowje bě lětsa znowa wjele porow na mejemjetanju. Mejski kral mjez młodostnymi bě Jonas Pjetaš, jeho kralowna Jadwiga Šnajdrec.Na mejemjetanju we Worklecach bě Maksimilian Gruber najspěšniši běhar. Za mejsku kralownu wuzwoli sej wón Luisu Budarjec z Wudworja.W Smječkecach wubědźi mejsku krónu Johannes Jurš, kiž wuzwoli sej LuisuMarie Brankačkec za kralownu.

Starodawny nałožk mejemjetanja bě, je a wostanje zawěsće nadal kruty wobstatk na serbskich a dwurěčnych wsach. Jako so lětsa rozhladowach, hdźe wšudźe a kak nałožk pěstuja, sej myslu: Njetrjebamy so starosćić, zo sej nałožk wusnje. Wšako mějach zaćišć, zo jón na dale a wjac wsach wot Blunja přez Čorny Chołmc a Němcy hač do Konjec-Šunowa, Ralbic, Radworja a Barta haja.

Z ćahom sej Trojzemí – třikrajowy róžk Sakskeje, Liberecskeho kraja a Delnjošleskeje – wotkryć? To snadź w mnohich ludźoch hišće dwěle budźi, wšako tajke něšto tuchwilu móžno njeje. Kajke pak wobstejnosće mjez Liberecom a Zhorjelcom/Zgorzelecom su, to chcychu čěscy hosćićeljo wurjadneje wuprawy we wobłuku centralnoeuropskeho projekta Trans-Borders – přez mjezy – sposrědkować. Projekt chce bjezmjeznu mobilitu a přiwjazanje regiona Trojzemí na transeuropske (železniske) wobchadne puće přisporjeć. Jan Sviták, wicehejtman Liberecskeho kraja, rěčeše tohodla w přeprošenju wo „dotal hišće jónkrótnej kołojězbje“. Wosom razow ma ćěridny wóz z popisanjom w němskej, čěskej a pólskej rěči mjezu přeprěčić.

Mjeńšinu do připołdnja wosebity ćah předewzaća Länderbahn wony dźeń w aprylu Liberecske dwórnišćo do směra na sewjer wopušći. Krótko na to – při kilometrje 163,2 – kolije wotbočeja, přeprěči ćah wiadukt nad Łužiskej Nysu a wije so nětko z tempom 70 km/h nimo skałow po lisćowcowych lěsach na najwyši dypk čary pola Oldřichova v Hájích a dale k čěsko-pólskeje hranicy.

Sernjany swjeća lětsa prěnje pisomne naspomnjenje wsy před 600 lětami. Rodźeny­ Sernjančan a dobry znajer stawiznow delanskich wsow Pawoł Rota je někotre stawizniske zajimawoski wo wsy zestajał, kotrež čitarjam Serbskich­ Nowin we wjacorych dźělach spřistupnjamy:

Stawizniski přehlad hač do 1945

1795/99: nastachu poslednje štyri chěžkarsko-roboćanske statoki:

a) při pólnym puću do a wokoło „Haja“ a dale do Worklec

1. Lejder – Janca – Čornakec-Krawcowa (statok na róžku 1960 wottorhany)

2. Wróbl – Kokla – Matka – Pazora

3. Žur(k) – Šěn – Wjenka

b) w kuće zeza Křižanec-Kuškecow

4. Rychtar–Bizolt–Wałda–Hejduška–Kral

1807: załoži Anton Bjeńš swój, pozdźišo Šejdźic (Budarjec) – Čornakec statok při puću do Róžanta/Pěskec (dźensa Kamjenska 2)

1824: natwari kowar Lešaw při „Haju“ swój nowy statok (do toho steješe kowarnja srjedź wsy, w susodstwje korčmy)

1835: zawjedźechu nowe čisłowanje domow, započejo pola Bjeńšec-Budarjecow (Kamjenska 2); nětko dósta tež pastyrnja swoje domowe čisło 8, knježi dwór dósta čisło 23

1842: natwari Bindrich (Šołta-Janca) swój statok na dźensniše městno, do toho steješe deleka při nawsy

Krosnował je zawěsće hižo kóždy z nas, wšako je jako dźěćo rady po něčim horje lězł. Hdyž sy dorosćeny, tale kajkosć skerje woteběra. W zašłych lětach je so profesionelne krosnowanje we wšelakich starobnych skupinach wuwiło. Wotpowědne sćěny su mjeztym w mnohich sportowych halach instalowane, tak tež w hali Budyskeho­ Schilleroweho gymnazija, kotruž wužiwa wjacespartowe sportowe towarstwo­ (MSV) sprjewineho města.

Sport je strowy a wokřewja ćěło kaž dušu. Ludźo horja so tuž za najwšelakoriše sportowe družiny. Krosnowanje jako jedna tajka je so minjene lěta mjez lubowarjemi sporta razantnje wuwiła a etablěrowała. Na klětušich Olympiskich lětnich hrach w Japanskej budźe krosnowanje samo jedne z wurisanjow.

Hižo wot lěta 1992 słuša hórski sport k poskitkam na Budyskim Schillerowym gymnaziju. Wot lěta 2004 je do MSV sprjewineho města integrowany. Hač do 160 sobustawow towarstwa, mjez nimi něhdźe sto dźěći a młodostnych w starobje wot šěsć lět, tam trenuje. Krosnowanske sćěny wužiwaja šulerjo 6. lětnika gymnazija tež we wobłuku cyłodnjowskeho poskitka.

W pěstowarni meju powalili

pjatk, 17. meje 2019 spisane wot:
Dźens tydźenja su so hólcy a holcy Ralbičanskeje pěstowarnje, kotraž je w nošerstwje Serbskeho šulskeho towar­stwa, wo wjeršk meje wubědźowali. Najspěš­niši Ben Šmit wuzwoli sej Larissu Wittec za mejsku kralownu. Po tym su wšitcy starši a při­wuzni delanskich chowancow swje­dźeń na zahrodźe pěstowarnje zhro­mad­nje wuklinčeć dali.Foto: Michaela Rabowa
Fota: Alfons Handrik (4)
„Pójće, lubi ludźo, pola nas je wjeselo ...“ Tak witachu dźěći Ralbičanskeje pěstowarnje „Dr. Jurij Młynk“ staršich, wowki, dźědow a wjele dalšich hosći dźens tydźenja na mejemjetanje. Hižo wjele lět tam dźěći nałožk pěstuja. Prjedy hač je meja padnyła, zawjeselichu dźěći ze spěwčkami a rejkami wšěch, kotřiž běchu přišli, zo bychu z nimi swjećili. Nawodnica pěstowarnje Jadwiga Nukowa so dźěćom dźakowaše a praji, zo „njetrjeba so rejwanska skupina Smjerdźaca wo dorost starosćić“. W předšulskej skupinje maja w Ralbicach dwaceći hólcow a šěsć holcow. Mjeztym zo běchu hólcy wšitcy w ćmowych cholowach a běłej košli, běchu holcy katolsku narodnu drastu zhotowane. Ben Šmit z Worklec docpě jako prěni wjeršk.

Na olympiadźe byli

pjatk, 17. meje 2019 spisane wot:
Foće: Leńka JeškecPředšulske dźě­ći Budy­skeje Serbskeje pěsto­war­nje „Jan Radyserb-Wjela“ rady sportuja. To su wone na „Kita-olympiadźe“ dopokazali. Dwa­ceći mustwow je so nje­daw­no w sportowej hali na Budyskim Třělnišću wubědźowało. Na dźe­sać stacijach dźěći pokazachu, kak derje móža sportować. Tak su balansowali, klamorčki na t-shirt přitykali, po parcoursu běhali, pisane bule do rynkow kładli a tak dale. A wšitcy wojo­wachu hač do poslednjeho wokomika. Kubłarka běše jara horda na swojich cho­wancow, wšako běchu derje kedźbowali a so koncentrowali. Na kóncu běchu woni jara wćipni, kotre městno su docpěli. Z cyłkownje dwaceći mustwow wobsadźi pěstowarnja „Jan Radyserb Wjela“ štwórte městno a dósta samo medalju. Leńka Ješkec

Tež w Budyšinje swjećili

pjatk, 17. meje 2019 spisane wot:

Foto: SN/Hanka ŠěnecDźěćace dnjowe přeby­wanišćo „Kraj pjerachow“ w Budyskej Strowotnej studni, kotrež je w nošerstwje Dźěłaćerskeho dobroćelstwa, je tohorunja dźens tydźenja meje­mjetanje swjećiło. Tójšto ludźi zaso přichwata. Holčki běchu zdźěla w serbskej narodnej drasće. A kaž to k mejemjetanju słuša, pokazachu holcy bantowu reje wokoło meje. Skónčnje su so hólcy wo wjeršk meje wubědźo­wali. Lětuši mejski kral Julian Gerber je sej Vere­nu Noack za swoju kralownu wuzwolił. Bianka Šeferowa

Zetkanje z młodej slawistku dr. Dianu Hickec, literarnej wědomostnicu Gießenskeje Uniwersity Justusa Liebiga

Słónco swěći přijomnje do wulkeho wokna Drježdźanskeje kofejownje „Palasteck“. Sedźu tam při šalce kofeja ze 37lětnej slawistku dr. Dianu Hickec, pochadźacej z Ra­dworja.

„Sym zbožowna, zo móžu wot awgusta zašłeho lěta w Instituće za slawistiku na Drježdźanskej Techniskej uniwersiće tydźensce, štwórtk a pjatk, studentow wuwučować. Mam nětko dwě časowje wobmjezowanej poł městnje jako wědomostna sobudźěłaćerka, jedne hižo někotre lěta na Uniwersiće Justusa Liebiga w Gießenje. Tam tež z mandźelskim a sydomlětnym synom Borisom a třilětnej dźowku Josefinu bydlu. W Gießenje sym tamne dny tydźenja w Instituće za slawistiku přistajena. Wuwučuju chorwatsku literaturu přirunujo z powšitkownej li­teraturu, wosebje z wuchodnej literaturu a kulturu. Nimo toho dźeržu tematiske seminary a přihotuju projekty. W Drježdźanach do swojich seminarow tež přitomnostnu serbsku literaturu 20. lětstotka zapřijimam“, Serbowka powěda.

Myslički k nowemu Paternostrej ... we wosom wotrězkach

Pjera so jimać, tajki dźiwny anachronistiski wobraz, hdyž so tola najwjace literatury ani wjace z ruku njepisa, ale z porstami na tastaturje klak klak klak abo hnydom na ćichej škleńcy wobrazowki, kaž móhł sej to derje za baseń „appsolutna lubosć“ Fabiana Brycki předstajić. Wěnuje so wšak dźensnišemu zjawej zwjazanosće bjez bliskosće, rěčna hra a žedźba za analognej přitomnosću inkluziwnje.

Pjera so potajkim nichtó z třinaćoch zastupjenych awtorow a awtorkow jimał njebě, přiwšěm so z metafru hišće cyle rozžohnować njetrjebamy. Zwobraznja dźě dohromady 17 přinoškow prěnje pjerka, kotrež móhli něhdy k literarnym křidłam wurosć. Z tajkimi je dźě hižo prěnja Paternostrowa generacija do wyšiny wotlećała ... Lubina Hajduk-Veljkovićowa, Hanka Jenčec, Maksymilian a Benjamin Nawka.

Rozmołwa z třomi spřećelenymi serbskimi poetkami

W Ludowym nakładnistwje Domowina­ ma srjedź junija wuńć literarna kniha poetkow Róže Domašcyneje,­ Měrany Cušcyneje a Měrki Mětoweje noweje basniskeje formy. Knihu maja wudospołnić fota Jürgena Maćija. Alfons­ Wićaz­ je so z awtorkami rozmołwjał.

Kaž sym słyšał, je so Wam při škleńčce wina zrodźiła ideja zhromadneho literarneho projekta, tak mjenowaneho rjećazoweho basnjenja. Zběrka ma pod titulom „Znaki, pominaki, kopolaki“ wuńć. Rjećazowe basnje – štó je tutu formu literarneho tworjenja wunamakał?

R. Domašcyna: Zetkawamy so hižo dlěši čas, zo bychmy sej swoje nowše literarne wěcy předčitali. Při tym tež zhromadnje warimy, sej dobru wječer po­přejemy a škleńčku wina wupijemy. Rjećazowa baseń samo na sebi ničo noweho njeje, chiba w serbskej literaturje. Wo­sobinsce znaju rjećazowe basnje, kotrež nastachu w Awstriskej, tež w Němskej a druhich krajach. Smy tři spřećelene basnicy, a tuž je so takrjec z našeje zhromadnosće wuwiło, zo raz tajki rjećaz pisamy.

nawěšk

  • Jara awtentiske běchu poskićenja ansambla Zabava z Ruskeje.
  • Na zahajenju festiwala štwórtk w Budyskim NSLDź počesćichu přitomni Juraja Kubánku (3. wotprawa) z trójnej serbskej sławu.
  • Hosćo z Peruwa zbudźichu ze swojimi přewšo pisanymi kostimami tójšto zajima.
  • Pólski cyłk z Bolesławieca na štwórtkownym swjedźenskim ćahu k zahajenju festiwala "Łužica 2019" po Budyšinje
  • Algeričenjo na jewišću NSLDź
  • Rejwarjo z Boliwiskeje
  • XIII. mjezynarodny folklorny festiwal "Łužica 2019" je zahajeny. Tule namakaće impresije z prěnich wustupow wobdźělenych skupin. Tule předstajichu skupiny štwórtk dopołdnja w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle hižo raz dźěćom swoje poskićenja, na wobra
  • Rejwarki a rejwarjo Serbskeho folklorneho ansambla Wudowor su zdobom hosćićeljo festiwala.
  • Rejwarki a rejwarjo z pólskeho Bolesławieca
  • Zajim zbudźi tež skupina ze Sewjerneje Makedonskeje
  • Dalši hosćićeljo łužiskeho mjezynarodneho festiwala: Serbska rejwanska skupina Smjerdźaca z hudźbnikami folklorneje skupiny Sprjewjan
  • Překwapjenka běchu mnohim wuměłcy z Peruwa.
  • Prěni raz spožčichu lětsa zarjadowarjo mjezynarodneho folklorneho festiwala wosebite myto a diplom za wurjadny wuměłski wukon. Jón dósta słowakski ansambl Bobańovci za swoju přirodnosć, awtentiskosć a originalitu.
  • Rejwarjo algeriskeho cyłka Couleurs d‘ Algerie
  • Boliwiscy rejwarjo a rejwarki w kostimach na jewišću
  • Boliwičenjo "in action"
  • Sobotu wječor běchu po Chrósćicach mnozy nadróžni muzikanća po puću.
  • Pólski młodźinski orchester z Leśnicy zahaji sobotny wječor na farskim dworje.
  • Tójšto ludźi zhromadźi so na programy na jewišću při gmejnskim zarjedźe ...
  • ... a wobhlada sej poskićenja skupin.
  • Na Koklic statoku předstajichu so tež čłonojo skupiny Wotała. Wšitcy z nich su bywši rejwarjo Smjerdźečanskeje rejwanskeje skupiny.
  • Smjerdźečanscy rewjarjo na jewišću pola Koklic
  • Pohlad z jewišća na dwór Wjeselic statoka
  • Na Zahrodnikec-Grutekc statoku pokaza mjez druhim tež Slepjanski folklorny ansambl dźěle swojeho programa.
  • Tež Slepjanscy wuměłcy hižo zahe na dorost mysla.
  • Wšitcy sobuskutkowacy słowakskeho ansambla Bobańovci zamóža znajmjeńša jedyn instrument piskać, spěwać a rejwać.
  • Na Kralec statoku knježeše čiła atmosfera.
  • Schow před krótkim dešćom pytachu sej tež hosćo na Kilankec statoku pod wulkimi předešćnikami.
  • Pólscy hosćo z pokazku ze swojeho programa na Kilankec statoku
  • Wo tym, zo bě sej na lětuši festiwal sobotu a njedźelu do Chrósćic wjac hosći dojěło hač hewak, swědčachu kopate połne parkowanišća.
  • Kultura zwjazuje, kaž tule Smjerdźečanskej rejwarce a algeriskeho rejwarja.
  • Sčasami nimale přepjelnjeny bě Koklic statok.
  • Wudworscy při poslednich přihotach na sobotny wustup na farskim dworje.
  • Wudworscy na farskim dworje
  • Jewišćo při gmejnje bě stajnje derje wopytane.
  • Rjanolinki-rejwarki Smjerdźečanskeje rejwanskeje skupiny
  • Serbska reja je jewišću při gmejnje tójšto pasantow do rejki prosyła.
  • Lóze hólcy wječor na jewišću Zahrodnikec-Grutkec statoka
  • Kabaretna skupina Lózy hólcy pokazachu přitomnym we wobłuku programa "Chróšćan special" na Zahrodnikec-Grutkec statoku, zo njejsu w běhu lět ničo zabyli
  • Na Wjeselic statoku zahudźi skupina NIMO ...
  • ... band wokoło Brězanec bratrow Józefa a Jana.
  • Tež němska skupina Slapstickers pokaza, što zamóže.

nowostki LND