Hdźe su wostali naše swjedźenje?
„Vanessa, njechodźiš da dźensa scyła na žane reje?“ Prašenje mojeje wowki sobotu wječor pokazuje jasnje na změnu minjenych lět. Serbske reje a wjesne swjedźenje, kotrež běchu něhdy samozrozumliwe, bywaja dźeń a rědše. A nadobo dyrbiš rozkłasć, što je so počasu wšitko změniło.
Hustodosć rěka, młodźina nima zajim za tradicije. Tola tute pozdatne wujasnjenje njetrjechi. Mnozy młodostni su wotewrjeni za serbsku kulturu, přeja sej pak načasne koncepty, lěpše wabjenje a zarjadowanja, kotrež jich žiwjensku realitu wotbłyšćuja. Tradicije móža jenož dale žiwe być, jeli so dale wuwiwaja. Zamołwitosć za to njeleži jeničce pola młodźiny, ale w cyłym zhromadźenstwje.
Harry Potter na šuli w Radworju
W nalěću zašłeho lěta je wučerka za zakładnu šulu Diana Měrćinkowa projekt wo knižnej seriji „Harry Potter“ Cornelsenowemu nakładnistwu zapodała, zo by za to podpěru dóstała. Wona je wučbu na znatu knihu Harry Potter wusměriła a to předmjety přesahowace wobjednawała. Po onlineowej rozmołwje je wučerka dobru hodownu powěsć dóstała, zo bě wubědźowanje ze swojim projektom dobyła. Julius Paška bě so z dobyćerku wubědźowanja rozmołwjał.
Sće so Wy sama požadała abo je Was šulske wjednistwo přizjewiło a čehodla?
Ja jako wosoba sama njejsym so požadała. Sym tutón projekt přizjewiła, zo by w najlěpšim padźe finančnu podpěru dóstała, wšako stworjenje tajkich projektow wjele pjenjez srěba. Trjebach za to wjele materialijow. Dale nadźijach so na připóznaće, zo so tuta próca, kotraž za tym tči, tež hódnoći. Přewažnje je mi wo widźomnosć šło, dokelž sym do tutoho projekta dosć časa inwestowała, kotryž by poprawom ze swójbu měła.
Hdy sće projekt z šulerjemi zakładneje šule „Dr. Marija Grolmusec“ startowała a přewjedła a za kotre předmjety?
Problemydale přiběraja
Budyska měšćanska rada je na swojim wuradźowanju kónc januara etat za lěto 2026 wobzamknyła. Spěchowanske srědki za streetwork njebudu za wšitke poskitki dosahać. Milenka Rječcyna je so z jednaćelku Kamjentneho domu Madeleine Tost rozmołwjała.
Do kotreje měry móža streetworkerojo z rozsudom měšćanskeje rady dale dźěłać?
Naš projekt „Pro šansu“ lětsa stabilnje dale běži. Njeběchmy za lětsa zwyšenje srědkow za tónle projekt zapodali. Tuž so wotpokazanje požadaneje wjetšeje cyłkowneje sumy na tutón projekt wuskutkować njebudźe. To je mi jara wažne. Sym wolóžena, zo měšćanska rada žadanju za šmórnjenjom projekta přihłosowała njeje.
A kak ma so z hakle loni w decembru instalowanym městnom streetworkera w Strowotnej studni?
Energija chce hišće por šćěpkow připołožić
Jako načolnik tabulki 3. koparskeje ligi Němskeje je FC Energija Choćebuz do wróćokoła startowała, w Saarbrückenje 1:1 hrała a sobotu doma w Choćebuzu přećiwo 1. FC Schweinfurtej 2:1 dobyła. W minjenej sezonje běchu Łužičenjo w zymskej přestawce jako nowačk druhe městno w 3. lize wobsadźili – postupnika překwapjacy to mjezywuslědk. Na kóncu bu Energija štwórta, štož bě wšeje česće hódne. A aktualnje? Hač drje trenarjo a hrajerjo swojemu towarstwu k 60. narodninam wosebity postupny dar zmóžnja? Z trenarjom FC Energije Clausom-Dieterom Wollitzom je so za Serbske Nowiny Georg Zielonkowski tydźenja rozmołwjał.
W medijowym swěće bu Choćebuz w zymje husto wěsty postupny kandidat mjenowany. Móže Energija z tym wobchadźeć?
Štyri króć štyri centimetry
Z časa, zo w Drježdźanach studuju, bóle na to dźiwam, što so na sćěnach, sćežorach a tafličkach stawa. Mjez grafitijom a muralemi su to husto najmjeńše wěcy, kotrež tam wisaja: stikery.
Tak mjenowany „bombing ze stickerami“ – wjele małych nalěpkow, kotrež ludźo jedyn na druhi lěpja a so z pisanym mozaikom stanu – skutkuje za někotrych kaž šmjatańca. Druzy w nich widźa ćichu pokazku na to, zo su tu byli. Někotři zwuraznjeja z tym swójske měnjenja, druzy humor, dalši prosće swoje mjeno abo symbol, kotryž jim něšto woznamjenja. Někotři wužiwaja nalěpki samo jako swój dźenik. Bjeru sej stikery sobu na jězby, lěpja je něhdźe w druhich městach abo krajach na sćěnu a zwostajeja tak małe slědy swojich pućow. Tak njenastanu w zjawnym rumje jenož wobrazy, ale tež stawiznički ludźi, kotřiž so ženje njezetkawaja a tola samsny rum dźěla.
„Naprawy su jara originelne“
Björn Hansen je profesor za slawistiku na uniwersiće w Regensburgu. Z Łužicu je wón hižo wjacore lětdźesatki zwjazany. Zašłe dny bě wón wospjet ze skupinu studowacych tu na wopyće. Maximilian Gruber je so z nim wo jeho wosebitym zwisku do Serbow rozmołwjał.
Njeje prěni raz, zo ze studowacymi Łužicu wopytaće. Što was sem ćehnje?
Jako slawist ze šěrokim spektrumom zajimow mje wosebje serbskej rěči putatej. W Regensburgu mamy centrum za wjacerěčnosć, kotryž z wjacorymi kolegami wudźeržuju. To je wězo tež we Łužicy relewantne. Před třomi lětami smy posledni raz ze skupinu studowacych w Serbach pobyli. Nam je wažne, zo tež w Bayerskej wědu wo słowjanskej mjeńšinje w Sakskej a Braniborskej šěrimy.
Što měniće k prócowanju wo rewitalizaciji serbšćiny?
Start za stipendij literatury
Koncept bjez wužitka
Zwažu sej rjec, zo koncept zwjazkoweje wobory, młodych muži a tež žony za słužbu do wobory wabić, fungować njebudźe. Wšako jedna so wo dobrowólny rozsud narěčanych. Tuchwilu dóstawaja młodźi mužojo a žony, kotřiž su w lěće 2008 rodźeni, list, kotryž wo šansach informuje, kotrež we woborje maja. Přicpěwam tutomu projektej tři lěta, doniž njezwrěšći. Što, hdyž so dobrowólni njenamakaja? Změni so projekt z dobrowólnosće potom na winowatosć? Prašam so: Čehodla so telko młodych muži słužbje we woborje wuhiba? Hdyž sej dnjowy program wobory wobhladaš, je to jeničke negatiwne na wšěm, zo maja wojacy zahe a druhdy tež nahle stawać abo zo maja pruwowanje w ekstremnych wuměnjenjach złožić. Ale: Za tute „nječłowjeske“ wužadanja dóstawaja porjadny zóld, dźensa prajimy mzdu a to samo wjetšu, hač sej ju wučer w prěnim lěće dźěła domoj nosy. Snano dobrowólnikam tak derje płaća, dokelž dyrbja w padźe wójny Němsku a z tym nas wšitkich zakitować.
Intensiwna zaběra z rěču
Prěni kompaktny rěčny kurs hornjoserbšćiny wuhotuje Syć za serbsku rěč a regionalnu identitu Zari wot 8. do 12. februara we Wulkich Zdźarach. Štyri městna su w kursu pod hesłom „Kikštart“ hišće swobodne. Zajimcy měli so spěšnje na internetnej stronje Zari přizjewić. Z Julianam Nyču, kotryž je zhromadnje z Florianom Kaulfürstom za kurs zamołwity, je so Maximilian Gruber wo nadrobnosćach rozmołwjał.
Kotrym tematiskim ćežišćam so w běhu intensiwneho kursa wěnujeće?
Započatkarjo dóstanu w tutym kursu intensiwny přehlad najwažnišich serbskich wobrotow. Tak sej wobhladamy, kak so serbske słowa wurjekuja, zo bychu wobdźělnicy poćah mjez pisanej a rěčanej rěču zrozumili. Nawjazujo na to chcemy jednore dialogi wuwiwać, zo bychu sej wšitcy něšto praktiskeho sobu wzać a tole doma hnydom w rozmołwje ze serbskim susodom abo w swójbje nałožować móhli. Druhi wažny element kursa su zakłady serbskich kulturnych stawiznow. Tam posrědkujemy wobdźělnikam dohlad do wuwića serbskeje rěče, tež z politiskim kontekstom, zo bychu zrozumili, čehodla wěste wěcy su, kajkež wone su.
Poradźena premjera: „Serbska utopija 3 – Nowaki“
Choćebuz (SN/KP). Premjera aktualneje produkcije braniborskeho telewizijneho sćelaka rbb „Serbska utopija 3 - Nowaki“ je zašłu sobotu wulki zajim zbudźiła. Wulka žurla kina Weltspiegel w Choćebuzu bě nimale dospołnje wobsadźena. Režiser Erik Šyško běše runja publikumej přewšo napjaty. Wón witaše hosći a hłownych akterow na jewišću, při čimž jich do krótkich rozmołwow zapřiješe. Mjez nimi běštaj nawodnica rbb-studija Choćebuz Sandra Fritsch a redaktor delnjoserbskeho magacina „Łužyca“ Wolfgang Albus. Wón chwaleše podawk jako „historiski wokomik“, dokelž „su dźě wšitcy sobuskutkowacy pokazali, zo zamóže tež mały lud wulke kino zdokonjeć.“ Za Wiebke Šelerowu-Šulcojc jako hłownu hrajerku filma běše produkcija projekt wutroby, Erik Šyško zwurazni. Wona hraje architektku Marju Nowakojc, kotraž wodźi w lěće 2038 z pomocu wirtuelnych nawočow po wotbagrowanych wsach fiktiwneje Łužicy. Nimo toho je wona koncepciju za serbski zabawjenski park „Serbska utopija“ wuwiła, kotryž ma do přichoda wjesć.
