Wumjetowanja njepomhaja

pjatk, 15. januara 2016 spisane wot:
Janek Wowčer

Tele dny dyrbjachmy nazhonić, zo su mjez ćěkancami tež čorne wowcy. Po­dawki silwesterskeje nocy w někotrych městach Němskeje nam tole wuwědomjeja. To zdobom pokazuje, zo njeje towaršnosći lochko, azyl pytacych integrować. Hač ćěkanc, čorna wowca abo domoródny – wšitcy su čłowjekojo.

Mamy so nětko wšitkich swojich demokratiskich zasadow a přeswědčenjow wzdać? Ně, dyrbimy sej mjezsobny respekt wužadać. K tomu słuša, zo wobě stronje płaćiwe prawidła a zakonje akceptuja. Runje tohodla je nimoměry wažne, zo wo ćežach při integrowanju zjawnje rěčimy – tež we Łužicy. Problemy, wo kotrychž ničo njewěmy, njemóžemy wotstronić. Mjezsobne wumjetowanja połoženje njepolěpša. Njeakceptancu a zdźěla­ hidu na wšo cuze a ćěkancow tuchwilu bohužel na serbskich wsach přiběrajcy začuwaš. Mnozy Serbja sobu swa­rja a su wo aktualnej politice w našim kraju přesłapjeni. Wočakujemy wot wjetšiny, zo nas chutnje bjerje. Tohodla měli my ćěkancow chutnje brać a njeskutki jednotliwcow njespowšitkownjeć.

Ruba puć za legitimowane zastupnistwo Serbow

štwórtk, 14. januara 2016 spisane wot:

Lědma štó w Serbach tak wótře wo přichodźe rozmysluje a tak polarizuje kaž wón: dr. Měrćin Wałda. Dźensa swjeći wědomostnik 65. narodniny.

Jubilar je tójšto pospytał a wjele nazhonił – špatneho runje tak kaž dobreho. Tole sej zawěsće kóždy wuwědomi, kiž měješe składnosć so z nim intensiwnišo wo tym rozmołwjeć, što jeho zaběra. Rozmołwjeć so, to Měrćin Wałda, rodźeny 14. januara 1951 w Pěskecach, zamóže. A je to tež dyrbjał,­ jako běše po studiju kulturnych wědomosćow na Lipšćanskej uniwersiće jako wědomostnik po Łužicomaj ćahał a wo serbskich nałožkach slědźił. Slědźić wšak bě stajnje hižo jeho powaha, kaž jónu w Serbskich Nowinach přeradźi. Hižo jako hólčec sej wo najwšelakorišich naležnosćach hłowu łamaše. Sam wo sebi praji, zo bě „sonjer, tež jako šuler w Njebjel­čicach, Wotrowje, Róžeńće a Ralbicach“.

Nowe wužadanja za RCW

wutora, 12. januara 2016 spisane wot:

Rěčny centrum WITAJ zhladuje na wuspěšne skutkowanje w lěće 2015. Z nawodnicu RCW dr. Beatu Brězanowej je so Milenka Rječcyna rozmołwjała.

Kotre projekty běchu za Was hladajo na lěto 2015 wosebite abo wusahowace?

Dr. B. Brězanowa: Myslu na přikład na plakat „Serbske stawizny w 160 wobrazach“. Z nim hodźeli so rjane projekty za šulerjow wuwić. Wone móhli tež skrućenju narodneje identity słužić. Wo tym hišće rozmyslujemy. Projekty a materialije k powołanskej orientaciji, kaž smy je loni zwoprawdźili, su trajny nadawk. Wjeselimy so, zo mamy za to dobrych partnerow, kaž Zwjazk serbskich rjemjeslnikow a předewzaćelow. Katalog kwalitatiwnych kriterijow k spěchowanju a posrědkowanju serbšćiny w pěstowarnjach žněje dobry wothłós a je nam pohon, k tomu bórze dźěłowy zešiwk wuwić. Tón ma jako přiručka při kwalitatiwnym managemenće a jako zakład sebje­ewaluacije słužić.

Kotre wužadanja lětsa na RCW čakaja?

Njepołnohódni?

pjatk, 08. januara 2016 spisane wot:
Cordula RatajczakowaZas a zas twjerdźi Zhorjelski krajny rada a předsyda konwenta Bernd Lange (CDU), zo rozestajenja w konwenće kulturneho ruma Hornja Łužica-Delnja Šleska ničo ze Serbami činić nimaja a zo wón sakski Serbski zakoń „ze wšej mocu“ podpěruje. Přiwšěm argumentuje, zo „mjeńšina njemóže rozsudna być“, dźe-li wo zakładne zajimy kulturneho ruma. Přeco to samsne! Jako pycha su mjeńšiny witane. Tež wěste prawa so jim rady dawaja – demokraća dźě wědźa, što so dźensa słuša. Zo pak škitanych eksotow chutnje njebjeru, přeco zaso pytnješ, hdyž woprawdźe wo něšto dźe. A zo je w konwenće hłós Załožby za serbski lud runje telko hódny kaž tón Budyskeho a Zhorjelskeho wokrjesa, je drje na papjerje napisane – we hłowach pak hišće nic. Danska mjeńšina w Schleswigsko-Holsteinskej móže štučku wo tym spěwać. Wot spočatka Zwjazkoweje republiki Němskeje dyrbi Južnoschleswigski wolerski zwjazk (SSW) wo swoje prawa wojować: Jako měješe strona wjace hač pjeć procentow hłosow, su 1951 spytali hranicu na 7,5 procentow zwyšić.

„Serbske wobsahi nas jara wobohaćeja“

štwórtk, 07. januara 2016 spisane wot:

Wojerowske wuměłstwowe towarstwo pěstuje wjelelětnu zhromadnosć. Wo wobsahach w lěće 2015 a wo widźe na lětsa je z předsydu towarstwa Martinom Schmidtom Andreas Kirschke porěčał.

Kak intensiwne bě lěto 2015 za was?

M. Schmidt: Jara skutkowne. Smy 65 zarjadowanjow organizowali, přede­wšěm čitanja, přednoški, koncerty a wodźenja. Jara wulku rezonancu žnějachu literarno-hudźbne matineje njedźelu dopołdnja na hrodźe. Tu je kóždy raz ně­hdźe 50 připosłucharjow přišło. Wobsahi běchu „Einer der nie geschwiegen hat“ wo Stefanu Heymje, „Wie ich meinen Großvater kennen lernte“ wo Erwinje Strittmatteru, „Ochsen müssen büffeln – der Mensch muss lernen“ z tekstami wo šuli, šulskim času a šulskim zadźerženju kaž tež „Schriftsteller mit Texten über Hoyerswerda“.

Kak towarstwo ze serbskimi wuměłcami hromadźe dźěła?

Lětsa jubilejej na Njepilic statoku

srjeda, 06. januara 2016 spisane wot:

Na zajimawe a dožiwjenjowpołne lěto 2015 móža čłonojo spěchowanskeho towarstwa Njepilic dwór zhladować. Jost Schmidtchen je so z předsydu to­warstwa­ Manfredom Nikelom wo loń­šich­ zarjadowanjach a lětušich přede­wzaćach rozmołwjał.

Kak posudźujeće wuprudźenje Njepilic statoka na region?

M. Nikel: Myslu sej, zo smy swój zaměr, Njepilic statok ze žiwjenjom napjelnić, tež loni zmištrowali. Prěnjorjadnje dźe nam wo to, ludźom předewšěm serbske stawizny zbližić a spřitomnić a do nałožkow, spěwow, rejow a drasty tež dźěći zapřijeć. Wažne při tym je serbsku rěč zachować respektiwnje ju wožiwić. Z Rownjanskej Witaj-pěstowarnju kaž tež ze Slepjanskej zakładnej a wyšej šulu wudźeržujemy dobre styki.

Kajke to su?

Napjatosć w konwenće kulturneho ruma Hornja Łužica-Delnja Šleska, po tym zo bě Budyski wokrjes próstwu wo hłosakmanosć města Zhorjelca wotpokazał, zaso přiběra. Zhorjelski krajny rada a předsyda konwenta Bernd Lange (CDU) bě připowědźił, rozsud přepruwować dać. Cordula Ratajczakowa je so z Berndom Langu rozmołwjała.

Čehodla chceće přepruwować dać, hač smě Załožba za serbski lud w konwenće wothłosować?

B. Lange: To njedamy přepruwować. Damy prawosć wobzamknjenja pruwować. Dokelž jewi so we wobzamknjenju wopodstatnjenje, kotrež nimamy za přiměrjene. Budyski wokrjes we wopodstatnjenju argumentuje, zo by so wliw Załožby za serbski lud pomjeńšił, zdobom by so lěpšina jasnosće nětčišeho poměra hłosow zhubiła a nastała by patowa situacija, by-li so Zhorjelc štwórty wothłosowanjakmany čłon konwenta stał. Jeno z ličbu hłosow a z toho so wuwiwacymi njelěpšinami přećiwo wěcownym argumentam postupować mam za naprašowanja hódne. To nima ničo ze Serbami činić.

Wostać stajnje kedźbliwi

póndźela, 04. januara 2016 spisane wot:

Dirk Nasdala je předsyda Serbskeje přirady města Wojerec. Wo skutkowanju gremija w starym lěće je so z nim Axel Arlt rozmołwjał.

Što ma Serbska přirada města Wojerec w lěće 2015 za najporadźeniše?

D. Nasdala: Nam je so zešlachćiło, zhromadne dźěło z měšćanskim zarjadnistwom dale polěpšić. We wšědnym dźěle jewi so tam přeco zaso tak mjenowana zawodna sleposć, tomu mamy znapřećiwić. Zwěsćamy tuž, hdźe móhli hišće lěpje zapřimnyć. Poručenja poda­wa­my měšćanskej radźe. Myslu sej, zo docpěwamy tak tež lěpši dźěłowy zakład społnomócnjeneje za serbske naležnosće města Gabriele Linakoweje.

Što žada sej tež lětsa kedźbnosć přirady?

D. Nasdala: Je dźiwne, zo jewja so na najwšelakorišich městnach nowe problemy, zo zarjadnistwo na serbske naležnosće zabywa. Njesměmy to z wočow zhubić. Za lěto 2016 widźu to hižo nastupajo stejnišćo zakładneje šule „Handrij Zejler“. Město chce, wyšošulski centrum w nowym měsće tam zaměstnić, hdźež bě stary Zusowy gymnazij. Dokelž by potom na kromje města twarjenje wyšeje šule swobodne było, su mysle, zo móhła Zejlerjowa šula tam zaćahnyć.

Konsekwentny, drje časej podležacy čłowjek

póndźela, 04. januara 2016 spisane wot:

Štó znaje Serba-politikarja, kiž je telko lět a tak hłuboko kaž Jurij Grós swoje slědy w serbskim narodnym žiwjenju zawo­stajił. 1. januara před 85 lětami so wón w Serbskich Pazlicach swójbje serbskeho skałarja narodźi. Zo z tejele powójnskeje generacije nowa serbska inteligenca a politiska elita wuńdźe, je za dalše wuwiće serbstwa woznamjenjace.

Rěč – kultura – identita

srjeda, 30. decembera 2015 spisane wot:
Ludmila Budarjowa

Na proze do noweho lěta přejemy swójbnym a přećelam zbožo a strowotu. Štóž je zbožowny, je rědko chory abo so spěš­nišo wustrowi, su medicinarjo zwěsćili. Lědma štó pak praji, zo słušeja k žiwjenju tež poražki, wšako zbožo na zemi trajne njeje. Poprawom trjebamy jenož runowahu mjez zbožownymi a trapjacymi wokomikami. Kak pak to docpějemy? Z pomocu swójbnych, přećelow a z dźakownosću za wšo dobre. Pjenjezy su wažna zaruka dostojneho žiwjenja. Čim bóle pak za nimi honiš, ćim njezbožowniši sy.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND