Trenujetej šěsć króć wob tydźeń

wutora, 11. septembera 2018 spisane wot:

Wonej chodźitej do samsneje rjadownje, matej samsne swójbne mjeno, swjećitej zhromadnje narodniny a jej zwjazuje samsny hobby – přezpólne ­jěchanje. Přichodny kónc tydźenja ­wojujetej dwanaćelětnej Bobkec dwójnikaj Franciska a Felicitas ze swojimaj ponyjomaj Sweetijom a Diddlom w Hórkach wo titul najlěpšeje sakskeje jěcharki w starobnej klasy U16 w přezpólnym jěchanju. Betina Wenderothowa je so z Miłočankomaj rozmołwjała.

Prěni raz we wobłuku jěchanskeho turněra konjaceho sportoweho towarstwa Při Klóšterskej wodźe wotměja so kónc toho tydźenja sakske mišterstwa juniorow z ponyjemi. Kak stej so na wubědźowanje přihotowałoj?

Franciska: Trenujemoj ze swojimi konjemi a ponyjemi šěsć króć wob tydźeń, potajkim wšědnje nimo póndźele. To mamoj mjenujcy hudźbnu šulu. Naš ­nan z namaj dresuru a skakanje přez zadźěwki zwučuje. Minjene tydźenje smój tež direktnje w Hórkach na čarje zwučowałoj.

Nětko póńdźe runje před domjacym publikumom za waju wo titul sakskeje mišterki. Je to wosebite wužadanje?

„Kak jednore to poprawom je“

póndźela, 10. septembera 2018 spisane wot:

Z předsydku frakcije Zwjazka 90/Ze­lenych w zwjazkowym sejmje Katrin Göring-Eckardt je na jeje njedawnym wopyće w Budyšinje Axel Arlt rěčał.

Kak wažne su Wam štyri awtochtone narodne mjeńšiny w Němskej za Europu?

K. Göring-Eckardt: Wone su mały kosmos za něšto wulke, štož w Europje mamy. Móžemy zhromadnje žiwi być, tež hdyž smy rozdźělni a z rozdźělnymi rěčemi. Widźo w Serbskim muzeju historiske wuwiće, pytnych, zo běchu přeco zaso pospyty to znjewužiwać. Je bohatstwo, zo ludźo dwurěčnje wotrostuja, zo woni swójsku tradiciju a kulturu pěstuja.

Što je Was wosebje zajimowało?

K. Göring-Eckardt: Sym so často za pěstowarnjemi a šulemi wobhonjała, za dźiwadłom. Jako zwjazkowa politikarka znaju prašenje, kak so scyła što spěchuje. Bohatstwo serbskeje kultury a rěče mamy zachować a ludźom za to dźakowni być, zo jej dale dawaja. A zo tež młodźi ludźo so nětko rozsudźeja wjace k tomu přinošować. Měli sej wuwědomić, zo nas tajke prócowanja wobohaćeja.

Mjeńšinowa rada frakcijam w zwjazkowym sejmje poruča, powołać rěčnika za naležnosće mjeńšin. Štó je to pola Was?

Na twarstwje so wjele změniło

štwórtk, 30. awgusta 2018 spisane wot:

Twarski zawod Šćěpana Deja z Radworja zhladuje tele dny na 20lětne wob­staće. Bianka Šeferowa je so z přede­wzaćelom wo wužadanjach a dobrotach samostatnosće rozmołwjała.

Čehodla sće so zesamostatnił?

Š. Dej: Znaty bě twarsku firmu wote­wrěł a pytaše dalšeho, kiž chcył z nim hromadźe dźěłać. Dźesać lět smój zhromadnje twarske nadawki wukonjałoj, doniž­ wón hinašich zamołwitosćow dla předewzaće njewopušći. Tak je přistajeny jeho městno přewzał. Firmu smój před 20 lětami we woprawdźe jara ćežkim času­ załožiłoj. Wot toho časa je so mnoho změniło. Prěnje lěta dźěłachmoj jenož w Drježdźanach. Hakle minjene lěta a nětko mamoj nadawki w bjezposrědnjej bliskosći.

Kajke nadawki to su a kotre su Wam wose­bje w pomjatku?

Š. Dej: Twarimoj cyłe domy, wot zakład­neho kamjenja hač k wutwarej. Zapo­čałoj smój w suchotwarje. Jedne z najrjeńšich nadawkow bě, wuhotować cyrkej Našeje knjenje w Drježdźanach. Dalšej zajimawej twarnišći běštej Zeleny wjelb Drježdźanskeho hrodu a Muzejowa kupa w Berlinje. Tam dóstachmoj wose­bite twarske dźěła jako podpředewzaćelej.

Rjane, ale tež struchłe podawki

póndźela, 27. awgusta 2018 spisane wot:

Tele dny je prěni zwjazk dopomnjenkow spisowaćela Benedikta Dyrlicha „Doma we wućekach“ wušoł. Bosćan Nawka je so z awtorom rozmołwjał.

Knježe Dyrlicho, čehodla je runje nětko

prawy wokomik, memoiry wozjewić?

B. Dyrlich: Hač je to prawy wokomik, njewěm. Sym pak swědk časa, kiž je na swoje wašnje pod poměrami diktatury a demokratije swoje žiwjenje měł, ze a za Serbow tworił a dźěłał a při tym wjele nazhonił. Spomnjeća móhli snadź pomhać sobu wuswětlić čwaki našich stawiznow, mnohich jeje akterow, wězo z mojeho wida. A čłowjek so tež młódši njestanje. Nětko mam hišće duchowne a ćělne mocy, zo móžu w njeličomnych listach, zapiskach a aktach ryć, kiž doma mam abo kotrež chowaja so w archiwach w Budyšinje a Berlinje. A mam móc, je we wujimkach zestajeć a redigować.

Kak sće teksty wuzwolił? A kelko časa sće za to nałožował?

Wubědźować so w třoch disciplinach

pjatk, 24. awgusta 2018 spisane wot:

Jutře a njedźelu startuje na mjeztym 30. triatlonje KnappenMan při Třižonjanskim jězoru pola Łaza dohromady 1 189 triatletow z tu- a wukraja, mjez nimi někotři Serbja. Sportowcy wubědźuja so w płuwanju, kolesowanju a běhanju na pjeć wšelakich distancach. Z jednaćelku sportoweho zwjazka Łužiska jězorina z.t. Mareiku Jokusch je so Bernadet Langec rozmołwjała.

Triatlon je lětsa 30. raz. Kotre nowosće maće spřihotowane?

M. Jokusch: Z wotpohladom budźe wubědźowanje tajke kaž tež hižo loni. Wotběhi, čary a hišće dalše wosebitostki su mjeztym etablěrowane. Tohodla telko njezměnimy. Nowinku pak přiwšěm mamy, a to tak mjenowany triatlon za wšitkich. Sobu činić smě kóždy, kiž chce so w triatlonje raz wuspytać – w płuwanju na 300 m, kolesowanju na 20 km a běhanju na 3 km.

KnappenMan organizować je wšak z wulkimi wužadanjemi zwjazane. Kotre to su?

Znaty, ale nic we wědomju ludźi

štwórtk, 23. awgusta 2018 spisane wot:

Korla Bohuwěr Šěca (1858–1938) bě serbski wučer w Rachlowje a jedyn z najwuznamnišich hornjołužiskich přirodospytnikow swojeho časa. Składnostnje jeho 80. posmjertnin Šěcu nětko počesća. Na wosebitym zarjadowanju chcedźa tež wopomnjensku taflu připrawić. Bosćan Nawka je so z dr. Ludwigom Elu, jednym z hłownych organizatorow počesćenja, rozmołwjał.

Knježe Ela, što maće planowane?

L. Ela: Sobotu w 14 hodź. wotkryjemy w Rachlowje pod Čornobohom při ně­hdyšej šuli taflu na błudźenku. Na zarjadowanju porěči prof. dr. dr. hc. Bernhard Klausnitzer z Drježdźan. Wón słuša k najwuznamnišim entomologam našeho časa a chce nam jakny zarys žiwjenskeho skutka Šěcy podać. Zdobom je Klausnitzer hłowny awtor brošurki, kotruž smy składnostnje počesćenja zdźěłali. Nimo toho zaspěwa chór Budyšin a hudźi pozawnowy chór Bukečanskeje wosady. W sydarni wohnjoweje wobory pokazamy sobotu tež mólby Włodźiměra Šěcy. Wobrazy su wšitke w priwatnym wobsydstwje a tuž skerje zrědka na jednym městnje widźeć. Wječor wotměje wohnjowa wobora wjesny swjedźeń.

W Budyskim Serbskim muzeju su wotnět­ka widźeć skulptury wuměłče Reginy Herrmann. Milenka Rječcyna je so­ ze zamołwitej za zjawnostne a medijo­pedagogiske dźěło muzeja Móni­ku Ošikowej rozmołwjała.

Wustajeńca „Dźěl wote mnje – Skulptury a klanki Reginy Herrmann“ traje njecyłej měsacaj. Je to dosć krótki čas. Změjeće přiwšěm program za dźěći a młodostnych?

M. Ošikowa: Haj, smy tajki přihoto­wali. Wuměłča zaběra so nimo zwo­braz­njenja žónskich bohowkow wosebje z łužiskimi mytiskimi postawami. Tež hdyž naši šulerjo praja, zo wšitke serbske bajko­we a bajowe postawy hižo znaja, móžu rjec, zo tomu zawěsće tak njeje. Runje postawy z Delnjeje a srjedźneje Łuži­cy njejsu pola nas jara znate. To skići składnosć, za čiłu a zdźěla nowu zaběru ze serbskimi bajkami a powěsćemi.

Kak sej to předstajiće?

Potrjeba wody zaručena

póndźela, 20. awgusta 2018 spisane wot:

Zdźěrjanska wodarnja swoju syć pitneje wody tuchwilu wobšěrnje ponowja. Hač so ponowjenje kaž tež wobstajna suchota na zastaranje z pitnej wodu wuskutkujetej, wo tym je so Heinz Noack z produkciskim nawodu wodarnje ­Willfriedom Warechom rozmołwjał.

Knježe Warecho, kajki je tuchwilny staw wokoło twarskich dźěłow?

W. Warech: Někotre wotrězki wodowoda kaž tež techniske připrawy ponowić bě trěbne, dokelž běchu wone dodźeržane. Na prěnim wotrězku mjez Zdźěrju a Křiwej Boršću su dźěła mjeztym wotzamknjene. Dobra zhromadnosć sobudźěłaćerjow zaměroweho zwjazka za pitnu wodu, twarskeho zawoda Steinle Bau a planowanskeho běrowa je zaručiła, zo bě zastaranje wobydlerjow z wodu bjez přetorhnjenja zaručene. Woni takrjec wot twarskich dźěłow scyła ničo pytnyli njejsu. Nětko hotujemy so na přichodny, 5,6 kilometrow dołhi wotrězk wodowoda wot Křiweje Boršće hač k připrawje zběrnikow w Słonej Boršći.

Kak je zastaranje z wodu při tuchwilnych temperaturach a při suchoće zaručene?

Rědke reje na huslach a křidle

wutora, 14. awgusta 2018 spisane wot:

Kónc awgusta zaběži lětuši rjad serbskich ENA-koncertow. Pod hesłom „Saiten­sprünge/Trunowe skoki“ předstajitej Drježdźanska wiolinistka Anett Baumann a pianistka a komponistka Liana Bertók – zdobom zarjadowarka rjadu – rědke twórby rozdźělnych žanrow. Bosćan Nawka je so z Budyskej hudźbnicu rozmołwjał.

Knjeni Bertók, što mamy sej pod markantnym hesłom předstajić?

L. Bertók: W srjedźišću programa steja reje – serbske ludowe a wuměłske runje tak kaž mjezynarodne. Anett Baumann je na huslach předstaji. Njeskakamy takrjec jenož na trunach wioliny, ale zdobom wot kraja ke krajej a tež mjez žanrami. W programje jewja so mjez druhim tradicionalne twórby, jazz a tango na přikład Korle Awgusta Kocora, Antonína Dvořáka a Astora Piazzolle. Wosebitostka budźe Jana Rawpowy fokstrot, z kotrymž chcu lětuše 90ćiny komponista wuzběhnyć a runočasnje na štwórty koncert rjadu skedźbnić. Na nim wěnuju so cyle jeho kom­pozicijam, kotrež budu hudźbnicy wot wosom do 64 lět interpretować – wjace pak nětko hišće njepřeradźu.

Kelko koncertow maće planowanych?

Europske myto europskej ideji

póndźela, 13. awgusta 2018 spisane wot:

Składnostnje lětušeje 1000. róčnicy Budy­skeho měra su měšćanske zarjadnistwo, towarstwo Kamjentny dom, ewangelska wosada swj. Pětra, krajnoradny zarjad, Budyski turistiski zwjazk, Domowina a Serbski institut hižo tójšto­ zarjadowanjow přewjedli. Nětko wupisa město europske spěchowanske myto DIE/KUNST/EUROPA. Bosćan Nawka­ je so z Andréjom Wuchtom rozmoł­wjał, kiž projekt koordinuje.

Knježe Wuchto, što za mytom tči?

A. Wucht: Mysl, tajke myto we wo­błuku lětušich zarjadowanjow kołowokoło Budyskeho měra wupisać, mějachmy hižo na prěnich planowanskich zhromadźiznach. W běhu lěta smy ju skonkre­tizowali. Zaměr myta je spěchować ideju Europy a mjezy překročace mjezsobne žiwje­nje. Hesło woznamjenja, zo dźe na jednym boku wo wuměłstwo mjezsob­ne­ho wobchadźenja w zmysle wustojnosće, na tamnym boku wo woprawdźite wuměłstwo w zmysle kulturneho tworjenja.

Na koho so z mytom wusměrjeće?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

  • Serbska lajska dźiwadłowa skupina Šunow-Konjecy je swoju nowu komediju "Ludźo njedźiwaće so" 9. nowembra prapremjernje w Šunowskej Fabrikskej hospodźe předstajiła. tule namakaće někotre impresije z inscenacije. 

Tohorunja tón kónc tydźenja su w Ketl

nowostki LND