Generalna debata UNO

Dienstag, 21. September 2021 geschrieben von:

New York (dpa/SN). Z prěnjej narěču Joewa Bidena jako prezidenta USA zahaji so dźensa wječor kóždolětna generalna debata UNO w New Yorku. Rěčeć chcedźa nimo Bidena tež zastupnicy Irana, Turko­wskeje, Francoskeje a Šwicarskeje. Po tym zo běchu lońšu generalnu debatu koronapandemije dla digitalnje přewje­dli, je lětsa wjele statnych a knježerstwowych šefow wosobinsce do New Yorka přijěło. Němsku zastupuje zwjazkowy prezident Frank-Walter Steinmeier.

Spytaja Francosku změrować

Washington (dpa/SN). Knježerstwo USA so w diplomatiskej zwadźe z Francoskej prócuje swojeho partnera w Parisu zaso změrować. Prezident USA Joe Biden je wo telefonat z francoskim statnym prezidentom Emmanuelom Macronom prosył, kaž wysokorjadny zastojnik we Washingtonje zdźěli. Francoska reagowaše přewšo hněwna, po tym zo běchu USA, Wulka Britaniska a Awstralska nowy zwjazk wutworili, na čož je Awstralska zrěčenje z Francoskej wo dodawanju podnurjakow wupowědźiła.

Wotstup Putina sej žadali

Mortwych na mjezy našli

Dienstag, 21. September 2021 geschrieben von:
Waršawa (dpa/SN). W namjeznej kónčinje mjez Pólskej a Běłoruskej su tři ćěła namakali. Wosoby běchu spytali ilegalnje do Pólskeje zapućować, ministerski prezident Mateusz Morawiecki internetnje zdźěli. Statne rěčnistwo je přepytowanja zahajiło, zo by wobstejnosće tragiskeho podawka wuswětliło. Na běłoruskim boku su nimo toho mortwu žonu našli, politikar knježaceje strony Prawo a sprawnosć dale wuwjedźe. Morawiecki sej žada, móžny zwisk z „běłoruskimi prowokaciskimi akcijemi“ na wuchodnej mjezy swojeho kraja přepytować. Knježerstwo we Waršawje běłoruskeho mócnarja Aleksandera Lukašenka wobwinuje, zo ćěkancow w organizowanej formje z krizowych kónčin k wonkownej mjezy Europskeje unije sćele. Lukašenko bě kónc meje připowědźił, zo nochce ćěkancam dalejězbu do EU zapowědźić. Bě to reakcija na přiwótřene sankcije EU přećiwo něhdyšej sowjetskej republice.

Laschet warnuje FDP před amplu

Dienstag, 21. September 2021 geschrieben von:
Berlin (dpa/SN). Kanclerski kandidat CDU/CSU Armin Laschet warnuje FDP před koaliciju z SPD a Zelenymi. „W ampli by jej stajnje hrozyło, zo ju won ćisnu – dokelž by hnydom Lěwica zaskočiła. A Christian Lindner wě, zo je unija spušćomny partner“, rjekny Laschet Passauskim nowinarjam. Ampla – potajkim zwjazk SPD, FDP a Zelenych – by po tuchwilnych naprašowanjach wjetšinu měła. Předsyda FDP Christian Lindner widźi pak jenož mało zhromadnosćow mjez swojej stronu a čerwjeno-zelenymi.

Pólska dyrbi wšědnu pokutu płaćić

Dienstag, 21. September 2021 geschrieben von:

Luxemburg (dpa/SN). W zwadźe wo Turówsku brunicowu jamu na mjezy k Čěskej a Sakskej je Europske sudnistwo Pólsku k pjenježnej pokuće zasudźiło. Na­jebać nachwilny wukaz Europskeho sudnistwa w meji njeje Pólska wudobywanje brunicy přetorhnyła, zdźěli wiceprezidentka sudnistwa Rosario Silva de Lapuerta. Tohodla dyrbi Pólska wotnětka za kóždy dźeń, na kotrymž wona wukaz sudnistwa njespjelni, 500 000 eurow pokuty płaćić.

Z rozsudom wotpowěduje sudnistwo próstwje Čěskeje, kotraž je přećiwo brunicowej jamje skoržiła. Wona wumjetuje Waršawje, zo je licencu za dźěło w jamje bjez trěbneho pruwowanja wobswětoweje znjesliwosće podlěšiła. Nimo toho so wuhlowa jama negatiwnje na dnownu wodu wuskutkuje a wobydlerjow z haru a prochom poćežuje.

Pólske knježerstwo je zdźěliło, zo nima wotpohlad, wudobywanje brunicy w Turowje skónčić. Kaž ministerski prezident Mateusz Morawiecki rjekny, je jama wažna za energetiske zastaranje kraja.

Jónu boha hrać

Dienstag, 21. September 2021 geschrieben von:
Dopominam so, kak sym we wobłuku slědźenja w Miłorazu 1995 prěni raz wodźenje po Wochožanskej jamje resp. hižo rekultiwowanym terenje dožiwiła. Tehdy nam tam hajnik zahoriće powědaše, kak město bywšeho holanskeho chójnoweho lěsa nětko na dobrej nowej pódźe strowy měšany lěs sadźeja. Bě pytnyć, kak so wón wjeseleše, zo móže tu cyły swět znowa wunamakać a takrjec tróšku boha hrać. Nětko je mi sobudźěłaćerka projekta „LIL-studije swětowe namrěwstwo Łužica“ dohlad do aktualneho stawa na terenje jamy Wjelcej-juh podała. Nastał njeje tam jenož nowy hórski kraj Šćeńčanske Alpy po přikładźe bywšeje Gižkojskeje kónčneje moreny, ale tež najwjetše kumštne žórlišćo po cyłym swěće, slědźenišćo Kokošowa grobla. Spytowanje, jónu boha hrać, je na polu rekultiwacije wulke – na tamnym boku njeje žana alternatiwa, nochceš-li jamu wostajić, kajkaž je. Nowy kraj po starym přikładźe znowa natwarić njeje snano scyła tak špatne. Cordula Ratajczakowa

To a tamne (21.09.21)

Dienstag, 21. September 2021 geschrieben von:

Dokelž stej pječa mužej na zadk klesnyłoj, stejitej dwě młodej žonje w jendźelskim měsće Portsmouth splažneho wobćežowanja a wobdźělenja na tumulće dla před sudnistwom. Wobskorženej w starobje 19 a 20 lět dyrbještej wčera prěni raz na sudnistwo. Wobě žonje wumjetowanja wotpokazujetej. Placnjenje na zadk bě nastork wjetšeho rozestajenja, po tym zo bě dalša žona młodej žonje narěčała, wumjetujo jimaj nalěhawosć. Hłowny proces budźe klětu 7. měrca.

Dwě staršej hač 107lětnej japanskej sotře stej po Guinnessowej knize rekordow ­najstaršej žiwej dwójnikaj swěta. Umeno Sumiyama a Koume Kodama běštej 1. septembra 107 lět a 300 dnjow starej a stej tak nowy rekord nastajiłoj. Dotalny tajki rekord měještej před 20 lětami ze­mrětej sotře: Wonej běštej zhromadnu starobu 107 lět a 175 dnjow docpěłoj.

Rjadniske žiwjenje njezańdźe

Montag, 20. September 2021 geschrieben von:

Vatikan (B/SN). Wěšćenjam, zo rjadniske žiwjenje bórze zańdźe, je bamž Franciskus 11. septembra na zhromadźiznje generalneho kapitla karmelitow bjez črijow raznje znapřećiwił: „Žiwjenje w modlitwje škita před psychologizmami, spiritualizmami a wopačnej modernizaciju.“ 95 wot něhdźe 4 000 karmelitow schadźowaše so hač do 14. septembra w Romje, hdźež wuzwolichu mjez druhim noweho 55lětneho nawodu Miguela Margueza Callu za generalneho wyška.

Kónčna rozprawa předleži

Francoska reaguje hněwna

Montag, 20. September 2021 geschrieben von:

New York (dpa/SN). Zwady zwrěšćeneje předanje francoskich atomowych podnurjakow Awstralskej dla je francoska zakitowanska ministerka Florence Parly zetkanje ze swojim britiskim kolegu Benom Wallaceom wotprajiła. Rozmołwu su „na pozdźiši termin přestorčili“, kaž z Parisa rěka. Awstralska bě wo wobłuku noweho zwjazkarstwa z USA a Wulkej Britaniskej nakup atomowych podnurjakow z USA připowědźiła a za to hižo wobstejace zrěčenje z Francoskej we wobjimje 56 miliardow eurow wupowědźiła.

Scholz před wuběrk skazany

Berlin (dpa/SN). Financny minister Olaf Scholz (SPD) bě dźensa před přepytowanski wuběrk zwjazkoweho sejma skazany. Ani tydźeń do wólbow dyrbješe wón na prašenja zapósłancow w zwisku z njedawnym přepytowanjom Osna­brück­skeho statneho rěčnistwa pola wosebiteho wotrjada financneho ministerstwa za bój přećiwo płokanju pjenjez wotmołwjeć. FDP, Zeleni a Lěwica běchu sej wurjadne posedźenje wuběrka žadali.

Strona Putina wólby dobyła

Na španiskej kanariskej kupje La Palma je wčera prěni króć po 50 lětach zaso wulkan wudyrił. Při tym dóńdźe k wjacorym detonacijam. Bližaceje so lawy dla dyrbjachu něhdźe 5 000 wobydlerjow a turistow na zapadnym brjohu kupy ewakuować. Mjeztym su so wjacore domy wotpalili. Wo zranjenych ničo znate njeje. Foto: pa/Andrés Gutiérrez

Biskopja rozjimuja synodalny puć

Montag, 20. September 2021 geschrieben von:

Fulda (dpa/SN). Katolscy biskopja Němskeje zahajichu dźensa swoju kóždolětnu nazymsku zhromadźiznu w Fuldźe. Ćežišćo štyri dny trajaceho wuradźowanja je reformowy proces synodalny puć. Wot 30. septembra hač do 2. oktobra schadźuje so potom w Frankfurće nad Mohanom druhi króć Synodalna zhromadźizna, kotraž ma proces pohonjeć a poručenja za konkretne změny zdźěłać. Proces wopřijima štyri centralne dypki: poziciju žonow w cyrkwi, cyrkwinsku splažnu moralku, wobchadźenje z mocu a celibat duchownych. Dotal hišće jasne njeje, kak bamž Franciskus k synodalnemu pućej steji. Signale z Vatikana běchu minjeny čas chětro rozdźělne.

Dalša tema zetkanja biskopow je, předźěłać pady znjewužiwanja dźěći přez katolskich duchownych. K tomu předleža mjeztym wjacore přepytowanja, kotrež wobkrućeja, zo dźěše cyrkwi w prěnim rjedźe wo to, skućićelow škitać. Biskopska konferenca chce pak tež połoženje w Afghanistanje a bój přećiwo antisemitizmej rozjimać.

Anzeige