Wo knihach a kniharni (05.04.19)

Freitag, 05. April 2019 geschrieben von:

Logistika knihow w Němskej a němskorěčnym rumje wotpowěduje systemej pawčiny. Dźensa sej knihu w kniharni skazaš, jutře móžeš sej ju hižo wotewzać.

Wulkowikowar Koch, Neff & Volckmar ze Stuttgarta je jedyn z tych, kotřiž hižo wot lěta 1829 knihi do wšěch kónčin Němskeje rozšěrjeja. Załožer Friedrich Volckmar natwari w Lipsku wobchod, zo móhli kniharnje a nakładnistwa we wuskim kontakće być. Karl Voerster, pra­wnučk załožićela, bě 1928 prěni raz zmóžnił knihi kniharnjam přez nóc do­dawać. Z Němskej železnicu so dojedna, spěšnikam do wosom najwažnišich wulkoměstow Němskeje knižne wagony připójsnyć. Zrodźeny bě system dodawanja knihow přez nóc.

W Druhej swětowej wójnje so hospodarske twarjenja zničichu. Prowizorisce wěste dźěle znowa natwarichu, ale 1948 přesydli so mějićelska swójba politiskich přičin dla z Lipska do Stuttgarta. Lěto pozdźišo Lipšćansku firmu wuswojichu. W samsnym lěće wuńdźe w Stuttgarće prěni powójnski katalog knihow. Pod mjenom Koehler & Volckmar nasta w Kölnje nowe twarjenje za wulkowikowarja.

Viadrina dźěl namrěwstwa přełožerki dóstała

Donnerstag, 04. April 2019 geschrieben von:

Frankfurt n.W./Słubice (RD/SN). Europska uniwersita Viadrina w Frankfurće nad Wódru je minjeny tydźeń dźěl dźědźinstwa zemrěteje přełožerki Karin Wolff wot jeje namrěwče jako dar dóstała. Namrěwstwo wobsahuje dwaceći běžnych metrow aktow, mjez nimi tójšto žiwjenskich dokumentow, fotografijow listow, signowane knihi a časopisy. Wosebitostka su wjacore kisty z kalendrami, kotrež njejsu jenož chronika jeje towaršnostnych kontaktow. Wone hodźa so jako intelektualny dźenik přełožowarki wobhladować.

Dźělne dźědźinstwo Karin Wolff su do archiwa literarnych přełožowarjow – do archiwa Karla Dedeciusa na Collegiumje Polonicumje w Słubicach – dowjezli. Tam chcedźa je rjadować a předźěłać. Potom spřistupnja je wědomostnikam kaž tež wšitkim dalšim zajimcam.

W Čornochołmčanskim Krabatowym młynje hotuja so na 8. Krabatowe swjedźenske hry. Minjenu sobotu zetkachu so tam lajscy hrajerjo na castingu z profijemi. Tak budźetaj lětsa Patrick Jüngling z Tornowa (nalěwo) a Jolyn Schenderlein z Wojerec (3. wotlěwa) jako komparsaj sobu skutkować. Spektakl pod hołym njebjom traje wot 3. hač do 21. julija a je wupředaty. Wulkeho naprašowanja dla poskića lětsa 7., 14. a 21. julija přidatne dopołdniše zarjadowanja z někotrymi hrajerjemi. Zastupne lisćiki za 38 eurow móža sej zajimcy skazać pod telefonowym čisłom 0351/ 410 79 55. Foto: Ulrike Herzger

Wuměnkarjo wustajeja wobrazy

Donnerstag, 04. April 2019 geschrieben von:

Njeswačidło (LR/SN) W rjedźe „Mała galerija“ je nětko na Njeswačanskim hrodźe widźeć prěnja wustajeńca lěta 2019. Štwórty raz prezentuja swoje mólby seniorojo města a wokrjesa Budyšin. Na hornim poschodźe hrodu cyłkownje 42 wuměnkarjow swoje twórby pokazuje. Woni mjenuja prezentaciju „To je mój swět – moje žiwjenje“.

Wopytowar wuhlada wjace hač 80 wobrazow – akwarele runje tak kaž rysowanki a wolijowe mólby. Tale mnohotnosć a wšelakorosć motiwow wotbłyšćuje lubosć seniorow k molowanju. Mjez wustajerjemi stej Helena Palmanowa z wobrazomaj „Zyma I“ a „Zyma II“ kaž tež Ludmiła Bizoldowa z mólbomaj „Milenijowy pomnik“ a „Serbowka w dźěłanskej drasće“. Tež Wětrowčanka Ingrid Konschak zaso dwaj wobrazaj wustaja.

Z Breisgauwa do Łužicy

Mittwoch, 03. April 2019 geschrieben von:

Wot spočatka lěta je Clemens Wöppel archiwar Serbskeho ludoweho ansambla. Zo je so w breisgauskim Freiburgu rodźeny, wjele lět w Mannheimje bydlacy studowany stawiznar do łužiskeho Budyšina dóstał, ma takrjec klasisku přičinu. „Moja mandźelska Rebecca je tuchwilu wolontarka w Budyskim Serbskim muzeju. Zeznałoj smój so na studiju w Heidelbergu, a jako jej tele městno připrajichu, smój do Łužicy přećahnyłoj. SLA pytaše runje naslědnika za Jana Cyža. Archiwnistwo je mje přeco hižo wabiło, a jako cellist widźach tu wulkotnu móžnosć, hudźbu z wědomosću zwjazać“, 28lětny historikar powěda.

Archiw SLA chowa najwobšěrnišu zběrku partiturow serbskich komponistow. „Smy wuličili, zo bychu tu składowane partitury wupołožene čaru něhdźe 110 metrow wučinjeli. A wobstajnje dalše k tomu přińdu, kaž na přikład nowe kompozicije za lětušu ‚Błótowsku bajowu nóc‘. Při tajkim mnóstwje móže so wězo stać, zo partitury mylnje wopačnemu wobłukej přirjaduješ. Na tamnym boku pak tež hdys a hdys na něšto dospołnje njewočakowaneho storčiš, čehož­dla tele powołanje zajimawe wostawa.“

Nowej čisle „Małeho rjadu“

Dienstag, 02. April 2019 geschrieben von:

Budyšin (SN/bn). Serbski institut (SI) je čisle 30 a 31 swojeho „Małeho rjadu“ wudał. Brošurka „Městnostne mjena w starodawnym sydlenskim rumje Serbow w kraju Braniborskej“ je wot dr. Fabiana Kaulfürsta a Měta Nowaka zestajany zapis pomjenowanjow serbskich sydlišćow w Delnjej Łužicy. Zběrka ma być „wažny zakład, mjeńšinowe rěče tež w zarjadniskim a póstowym wobchadźe praktisce nałožować“, kaž w zdźělence SI rěka.

Publikacija dr. Lubiny Malinkoweje „Zaplećenski rum Łužica. Čěsko-madźarscy eksulanća a Łužiscy Serbja. Zetkawanja a poćahi we 18. lětstotku“ wobswětla wliw nabožnych přičin dla z domizny wupućowanych ewangelskich duchownych z Čěskeje mjez druhim na wuwiće Ochranowskeje Bratrowskeje jednoty, wuměnu a integraciju na bazy rěčneje bliskosće kaž tež prócowanja wo ćišć prěnich delnjoserbskich spěwarskich. Nimo toho wopřijima studija prěnje pokazki na „rozmyslowanja wo kulturnej přisłušnosći a narodnym přirjadowanju“, z kotrychž bě w 19. lětstotku serbske narodne wozrodźenje wurostło.

Pokazuja wudźěłki a płokanje něhdy

Dienstag, 02. April 2019 geschrieben von:

Njeswačidło (ML/SN). Módry kofejowy serwij, kotryž pyša běłe dypki, kaž tež swětłe šalki z brunymi motiwami dopominaja w Njeswačanskim domizniskim muzeju na bywšu wuměłstwowu hornčernju Kalamba w Nowej Wsy. Hižo 1860 załožichu mały zawod za zhotowjenje hlinowych tworow w susodstwje Njeswačidła, kotryž nawjedowaše spočatk 20. lětstotka Reinhold Bartsch a wot lěta 1940 do 1966 Otto Kalamba. Po nim přewzaštej Ruth a Ingeborg Kalamba hornčernju, kotrejež zawodne znamjo bě sroka. 1989 skónči so produkcija, a něhdy znata hornčernja nětko prózdna steji.

Tójšto hornčerskich wudźěłkow, mjez nimi šalki šulerskich swjedźenjow, je nawoda Njeswačanskeho muzeja Arnd Lehmann zezběrał a je tak z hišće nětko modernje skutkowacymi mustrami a formami za přichodne generacije zachował. Do mustrow słušeja libele, bónčawy (Seerosen) a lěsne motiwy, symbolizowace wokolnu kónčinu hole a hatow. Stare kachle ze spotorhaneho domskeho je Lehmann tohorunja přihotował.

Tež jubilejne wiki jara wabjace

Montag, 01. April 2019 geschrieben von:

Wjace hač 4 000 ludźi wopyta kónc tydźenja 25. raz pospochi přewjedźene jutrowne wiki we Wojerowskej Łužiskej hali. Wone su so znowa jako wopytowarski magnet wopokazali.

Wojerecy (aha/SN). K wotewrjenju jubilejneho zarjadowanja witaštaj wopytowarjow Wojerowski wyši měšćanosta Stefana Skoru (CDU) a jednaćel tamnišeje Łužiskeje hale Dirk Rolke. Zajim mnohich hosći zbudźichu dźěći Ćišćanskeje pěstowarnje „Lutki“ ze spo­dobnym dwurěčnym programom. Holcy běchu narodnu drastu Wojerowskich Serbowkkow woblečene.

Serbske jutrowne jejka w fokusu muzeja

Montag, 01. April 2019 geschrieben von:

Budyšin (CRM/SN). „Jutry w Serbach“ – to je tuchwilu aktualna tema w Budyskim Serbskim muzeju. Derje wuhotowana wosebita wustajeńca přiwabja předewšěm turistow; a prawidłownje tam nětkole ludowi wuměłcy jutrowne jejka debja. Přednoškowy rjad „Kofej w třoch“ minjenu srjedu popołdnju bě tohorunja jutrownym jejkam wěnowany.

Cyły rjad literatury, kotraž wěnuje so ludowemu wuměłstwu a jeho symbolice, połoži wědomostna sobudźěłaćerka muzeja Andrea Pawlikowa na blido. Temu přednoška „Purpurčerwjene a njebjomódre“ podkrjesli wona z mnohimi swětłowobrazami.

„Spušćej so na Maksa“ a dalše dopomnjenki

Freitag, 29. März 2019 geschrieben von:

Budyšin (SN/JaW). Tworjenje spisowaćelki Hańže Bjeńšoweje bě srjedźišćo wčerawšeho čitarskeho wječorka w Budyskej Smolerjec kniharni. Zajim na spisach Bjeńšoweje, kotraž by minjenu srjedu stoćiny swjećiła, bě wulki. Wjac hač 40 zajimcow bě přeprošenje towarstwa Přećelow Smolerjec kniharnje sćěhowało.

Měrana Cušcyna a dr. Franc Šěn běštaj spodobny program zestajałoj, kotryž saha­še wot spočatkow hač k poslednim twórbam Hańže Bjeńšoweje. Přewšo z­a­jima­we bě, słyšeć wujimki z interviewa ze spisowaćelku. Kaž dr. Šěn wujasni, bě spočatk spisowaćelenja Bjeńšoweje wobdźělenje na literarnym wubědźowanju. Sama sej wona mysleše, zo myto njedóstanje. Wšako bě „žadane, powědančko z pisanskej mašinu napisać. Njemějach pak žanu“, bě spisowaćelka z paska słyšeć. Z rukopisnej twórbu pak zdoby sej wona dźesate myto. Tež prěnje kritiki, kotrež běchu serbscy literaća w recen­sijach podawali, dr. Šěn předstaji. Tak měješe Frido Mětšk jeje prěnju stawiznu za kič. Jurij Brězan ju porno tomu pohonjowaše dale pisać.

Anzeige