Njejsu winowaći serbsce wusyłać

Donnerstag, 23. April 2020 geschrieben von:

Zo priwatny sćelak Radijo PSR stajnje poslednju njedźelu měsaca nabožne powěsće w serbskej rěči wusyła, bě našej nowinje nastork, so w Sakskim wustawje za priwatny rozhłós a nowe medije (SLM) wobhonić, kajki je tuchwilny staw nastupajo serbskorěčne wusyłanja w priwatnych sćelakach.

Lipsk (SN/CoR). „W Sakskim zakonju wo priwatnym rozhłósu (SächsPRG) njebě a njeje žana eksplicitna winowatosć za priwatnych rozhłosowych zarjadowarjow, w serbskej rěči wusyłać. Dokelž njeje žadyn zakonski wukaz, njemóžeše SLM tež žane wotpowědne programowe předpisy za přiwolenja formulować. Při tym ma so směrodajnje tež rozhłosowa swoboda zarjadowarjow po artiklu 5 wotrězk 1 Zakładneho zakonja wobkedźbować. Wotpowědnu směrnicu SLM tuž žanu njeměješe“, rěka w zdźělence, kotruž je wustaw w nadawku předsydy jeho medijoweje rady prof. dr. Markusa Heinkera našemu wječornikej na naprašowanje wo zakonskich wuměnjenjach posrědkował.

Z geta won!

Donnerstag, 23. April 2020 geschrieben von:
W Sakskej wusyła 58 zarjadowarjow dohromady 107 priwatnych rozhłosowych programow, z toho štyri po cyłej Sakskej a 15 regionalnje resp. lokalnje přez UKW. Štož telewiziju nastupa, mamy w swobodnym staće 43 priwatnych zarjadowarjow. Štyri wusyłaja program po cyłej Němskej a 39 lokalnje. Tak je Sakska „jedna z najdiferencěrowanišich lokalnych TV-krajin Němskeje“, kaž SLM na swojej internetnej stronje pisa. Njeje runje to wulka šansa, tu ze serbskimi temami, ze serbskej hudźbu a rěču k wjetšej němsko-serbskej normaliće přinošować a akceptancu Němcow nastupajo Serbow polěpšić? Je wažne, serbski rozhłós a tež tróšku serbskeje telewizije měć, štož pak njedosaha. Wažne tež je, dźěl towaršnostneje normality być – tuž won z geta „Serbja za Serbow serbsce produkuja“! Poskitk SLM, ze Serbami wo tym rěčeć, kak móhli wjace wusyłanjow w serbskej rěči nastorčić, dyrbimy wužiwać. Cordula Ratajczakowa

20. apryla 1945 započa po planje ofensiwa 2. běłoruskeje fronty nad sewjernym dźělu Wódry hač do Stettina (Szczecina) a Oderhaffa (Zalew Szczecinski). Stettin bu přez bombardowanje a třěleńcu při wojowanjach ćežko wobškodźeny, dwě třećinje twarjenjow zničenej. Jednotki 2. běłoruskeje fronty zapadnje rěki Wódry spěšnje postupili a su z wobsadźenjom Mecklenburgskeje wulkoofensiwu Čerwjeneje armeje na Berlin na sewjeru zawěsćili. 28. apryla docpěchu přistawne město Greifswald.

We Łužicy běchu sowjetscy a pólscy wojacy 1. ukrainskeje fronty hižo 16. apryla na wjace hač sto městnach Nysu překročili. Tón dźeń hač do wječora zdoby 3. gardowa armeja delnjołužiske město Baršć, kotrehož ­twarjenja běchu po 38 procentach dospołnje zničene, połojca domow bě wobškodźena. Na kromje Baršća na­pisachu sowjetscy wojacy tehdy rusce we wulkich pismikach, štož bě hišće lětdźesatki či­tajomne: ­„Hišće 140 kilometrow do Berlina! Zmužiće doprědka, ruscy rjekojo!“ A sowjetske tanki jědźechu 17. apryla wottam do směra na Cho­ćebuz.

Serbja witani

Mittwoch, 22. April 2020 geschrieben von:

Drježdźany/Budyšin (SN). Kurdiski zwjazk mjezynarodneho zjednoćenstwa awtorow PEN w Němskej chce swoju lětušu hłownu zhromadźiznu w Drježdźanach přewjesć. Na nju přeproša tuchwilu něhdźe 50 čłonow wopřijacy zwjazk tež čłonow němskeho PEN-centruma – mjez nimi serbskich awtorow – a dalšich serbskich spisowaćelow a spisowaćelki kaž tohorunja publicistow, kulturnikow a wuměłcow, z čitanjemi abo na diskusijach na zhromadźiznje kónc junija sobu wustupować. Wo tym informuje publicist a spisowaćel Benedikt Dyrlich. Zetkanje wotměje so pod hesłom „Spisowa­ćeljo tworja mosty přez Łobjo a Eufrat“.

Dyrlich tuž serbskich spisowaćelow, publicistow a wuměłcow namołwja so wobdźělić. Zdobom skedźbnja na to, „zo smy hižo wot lěta 1988 z kurdiskimi literatami a wuměłcami w Kole serbskich spisowaćelow a w Zwjazku serbskich wuměłcow dobre styki hajili“.

Byrnjež koronakrizy dla njewěste było, hač zetkanje budźe, měli zajimcy ­Benediktej Dyrlichej wobdźělenje při­wšěm přizjewić, tež, zo móhli so na namjety za wobsahi dojednać a je kur­diskim koleginam a kolegam po­srěd­kować.

Priscilla Ann Siebert Thornycroft, Serbam jara přichilena a wot nich česćena molerka a ilustratorka, je něšto dnjow do swojich 103. narodnin w Drježdźanach zemrěła. Wot lěta 1952 bydleše a tworješe rodźena Jendźelčanka w Drježdźanach. Wuměłski puć wjedźeše wuměłču tež do Serbow, hdźež su ju konje křižerjow wosebje fascinowali. Wšako je jako rodźena Jendźelčanka tele skoćata lubowała.

Před lětdźesatkami je Drježdźanjanka swoje prěnje křižerske mólby w tehdyšej Serbskej wuměłskej galeriji na Pchalekowej w Budyšinje wustajiła, k wjeselu zajimowanych Serbow. Tři tajke mólby zadźiwachu zajimcow přez wosebite wašnje molowanja křižerskeho konja. Jeje łužiske konje su filigranje zwobraznjene, na to bytostnje zredukowane a trochu z jendźelskim humorom interpretowane.

16. apryla 1945 zahaji Čerwjena armeja nad Wódru a łužiskej Nysu swoju poslednju wulkoofensiwu přećiwo hitlerskej Němskej – tak mjenowanu Berlinsku operaciju. Tři sowjetske fronty běchu za nadběh na němsku stolicu Berlin a na teritorije Braniborskeje, Sakskeje a Mecklenburgskeje nastupili. Dohromady 2,5 milionow wojakow je z 41 000 kanonami a raketowymi mjetakami „Katjuša“ – Němcy prajachu jim „Stalinorgeln“ –, ze 7 500 lětadłami a ze 6 250 tankami němske wójsko nadběhowało.

Poboku Čerwjeneje armeje wojowaše tež 200 000 wojakow 1. a 2. armeje pólskeho wójska pod komandom generalow Stanisława Popławskeho a Karola Świer­czewskeho. Sowjetske wójsko měješe přewahu porno němskim zakitowarjam. Pjeć sowjetskim wojakam steještaj dwaj němskaj napřećo, na štyri sowjetske kanony přińdźe jenož jedna němska a lětadła nastupajo měješe sowjetska armeja wjace hač dwójce telko kaž němska Wehrmacht.

Wusahowace hódnoćenje

Freitag, 17. April 2020 geschrieben von:

Sakska je Kamjensku Boršć za zwjazkowy zapis imaterielneho kulturneho ­namrěwstwa nominowała. Město ­Ka­mjenc a Spěchowanske towarstwo Boršć stej požadanje zapodałoj, kónc ­lěta ma konferenca kulturnych ­ministrow krajow rozsudźić.

Drježdźany/Kamjenc (SN/CoR). „Kamjenska Boršć je ze swojimi wjace hač 300 lětami stawiznow jedyn z najwjetšich šulskich a domizniskich swjedźenjow Sakskeje. Na wosebite wašnje steji za tradiciju a naroki. Runje w časach kaž nětčišeje koronakrizy sej wuwědomjamy, kajki wosebity wuznam žiwe tradicije našeho kulturneho herbstwa za našu regionalnu identitu maja. A nadźija je žiwa, zo móže so Boršć bórze zaso ze z kwětkami a chorhojemi pyšenym swjedźenskim ćahom přewjesć“, rozłožuje sakska kulturna ministerka Barbara Klepsch (CDU).

Koronawirus ma wšědny dźeń redaktorow mjeńšinowych dźenikow, kotrež su w Europskim zjednoćenstwje dźenikow w mjeńšinowych a regionalnych rěčach (MIDAS) zwjazane – mjez nimi su tež Serbske Nowiny – w horšći. Smy so raz wobhonili, kajka tuchwilna situacija w čłonskich dźenikach MIDAS je. Dźensa rozprawjamy wo pólskej nowinje w Čěskej Głos.

Český Těšín (SN/JaW). Głos je wot koronakrizy runje tak potrjecheny kaž dalše mjeńše nowiny a předewzaća. „Wšitcy sobudźěłaćerjo, tež žurnalisća, dźěłaja wot doma. Přidatnje dyrbja woni po wukazu knježerstwa škit za nós a hubu měć, wopušća-li dom“, zdźěli redaktor Adam Krumnikl. Spočatnje mějachu tam tež ćeže z ćišćom nowiny a roznošowanjom. Přičina bě, tak Krumnikl, njewěstosć wukazow dla, njejasny přichod hospodarstwa, a zo zawody w spočatnej fazy pandemije přistajenych pušćachu. „Mjeztym wšitko zaso stabilnje běži.“

Wustaji w Slepjanskej cyrkwi

Donnerstag, 16. April 2020 geschrieben von:
Wustajeńca, kotruž móžeš sej na městnje wobhladać, je zrědka w času pandemije. W Slepjanskej cyrkwi staj to fararka Jadwiga Malinkowa a wuměłc Jörg Tausch z Rownoho zmóžniłoj. Twórby Tauscha, kiž skutkuje jako wučer na Slepjanskej wyšej šuli „Dr. Marja Grólmusec“, předstajeja jutrowne serbske tradicije. Su z kulkopisakom molowane. Techniku je wuwiwał přez ilustracije, kotrež je za knihi towarstwa Kólesko wuhotował. Nowe wobrazy w cyrkwi su tak nastajene, zo je wopytowarjam móžno, trěbny wotstawk dodźeržeć. Slepjanska cyrkej je wotewrjena. Loni su tu prěnju wustajeńcu we wobłuku kulturneho lěća zarjadowali. Foto: LR/Regina Weiß

Minjenu wutoru, 7. apryla 2020, je dźiwadźelnik Měrćin Słodenk zemrěł. Z jeho smjerću wuhasnje hwězda prěnjeho rjada na Budyskim dźiwadłowym njebju. W cyłkownje 45 lětach swojeje karjery błyšćeše so 8. awgusta 1938 rodźeny Słodenk jako mnohostronski předstajer charakterow, zawostaji zaćišć jako słužownik kaž jako knjez, jako nora runje kaž rjek, w komiskim kaž w tragiskim.

Njepřetrjechena bě jeho wobdarjenosć, přenapjate situacije z lapidarnym přispomnjenjom wolóžić a je ze swojim suchim humorom smjeću přepodać. Jako dósta swój prěni personalny wupokaz a zastojnik so za jeho rodźenym městnom wobhonješe, praješe Měrćin: „Stara Cyhelnica!“ Rozzłobjeny zastojnik jeho powuči: „Nječińće tu žane žorty! Měnju městno naroda, a nic dom!“ Měrćin na to sucho wotmołwješe: „Stara Cyhelnica je serbska wjes w Kamjenskim wokrjesu!“

Anzeige