Horce boje wo Kaponicu a w Delanach howrili

Mittwoch, 29. April 2020 geschrieben von:

29. apryla 1945 dóńdźe k nowemu wohrožacemu połoženju na fronće w Hornjej Łužicy. 2. pólska armeja a jednotki 52. sowjetskeje armeje wojowachu pře­ćiwo z juha a wuchoda nadběhowacym diwizijam němskeje wójnskeje skupiny Srjedźa pod komandom generalneho pólneho maršala Ferdinanda Schörnera. Jeho jednotki běchu sej Kinspork a Kamjenc wróćo zdobyli. Zakitowanska li­nija lěweho křidła 1. ukrainskeje fronty započa so pola Němskich Pazlic a wjedźeše přez Pěskecy, Nowoslicy, Koslow a Šešow na Kaponicu a wottam přez Łomsk pola Njeswačidła do Minakała. Dokelž běchu so pólscy wojacy tankow a pancerowanych bojowych jězdźidłow dla wot 25. apryla na sewjer wróćo sća­hnyć dyrbjeli, přikaza maršal Konjew 5. gardowu armeju z dalšimi jednotkami zesylnić. Zdobom poda so sowjetski 4. tankowy korps do Delan a do wokoliny Njeswačidła.

Budyšin (CS/SN). Lětsa 13. junija by Měrćin Nowak-Njechorński 120. narodniny swjećił. 6. julija 1990 pak je serbski tworjacy wuměłc zemrěł. Tychleju kulojteju jubilejow dla spomina Silke Reiter z Budyskeje měšćanskeje biblioteki hnydom pódla čitarnje z małej přehladku na woblubowaneho „molerja z lipowym łopješkom“. Wona so nadźija, zo smě knihownju spočatk meje zaso wotewrěć, tak zo móža sej mnozy małku wustajeńcu wobhladać. Pokazki je Reiter bjezwuwzaćnje z fundusa biblioteki brała. Wšako bě serbski spisowaćel, publicist a wuměłc chětro produktiwny a mnohostronski. Cyłkownje 45 medijow je wona wupytała. Nimo knihow su to tačele, cejdejki a spěwnički, kotrež bě Njechorński ilustrował. Mjez wustajenymi knihami je tohorunja „bestseller“ „Sagen der Lausitz“, kotryž bu njeličomne razy nakładowany. Tež wot njeho ilustrowana kniha „Krabat“ je přeco hišće chětro popularna, a ju sej mnozy wupožčeja, kaž Silke Reiter wobkruća.

26. a 27. apryla 1945 howrjachu ćežke boje w Hornjej Łužicy wokoło Pančic-Kukowa, Chrósćic, Njeswačidła, Kaponicy, Łaza a w Delanach. Dny do toho běchu němske armeje wójnskeje skupiny Srjedźa – wone stejachu sewjernje Zhorjelca, pola Lubija a předewšěm w sewjernej a srjedźnej Čěskej – do mócneje napřećiwneje ofensiwy přećiwo lěwemu křidłu 1. ukrainskeje fronty stupili. Skupinu Srjedźa rozkazowaše generalny pólny maršal Ferdinand Schörner, kotremuž jeho hrózbneho wustupowanja dla wojacy „kruteho Ferdinanda“ rěkachu.

23. apryla 1945 horjachu w Budyšinje ćežke boje mjez wojakami 24. motori­zowaneje gardoweje brigady a 13. gardoweho tankoweho połka pod komandom majora Fomenka a němskej wobsadku za twjerdźiznu postajeneho Budyšina pod rozkazowanjom měšćanskeho komandanta połkownika Hoepki. Tón bě hižo na spočatku sowjetskeje ofensiwy nad Nysu 18. apryla wulki móst awtodróhi sewjernje města rozbuchnyć dał. Toho­dla běchu sowjetscy nadběhowarjo dźeń po tym nuzowani Budyšin nadběhować, hačkuliž běchu Drježdźany zaměr postupowacych sowjetskich wojakow.

By-li awtodróhowy móst nad Sprjewju hišće stał, bychu sowjetske tanki runu smuhu dale na wulkoměsto nad Łobjom jěli a Budyšin nalěwo „ležo wostajili“. 18. apryla dopołdnja bližeše so 13. tankowy połk z Hbjelska Wósporkej, a jeho tankisća wobsadźichu městačko, ko­trehož móst nad Lubatu běchu Němcy do toho rozbuchnyli. Přez Worcyn docpěchu sowjetske tanki w rańšich ho­dźinach Budyšin na wuchodnej stronje a zahajichu jeno z tankami a motorizo­wa­nymi jězdźidłami a z pjeć nakładnymi awtami infantrije bój wo město.

Lokalna telewizija wažne žórło

Freitag, 24. April 2020 geschrieben von:

Budyšin (SN/bn), „Telewizija ze susodstwa – Wobrazy změny w lokalnej telewiziji 1990 –1995“ bě hesło prěnjeho tak mjenowaneho webinara, wčera wuhotowaneho we wobłuku wot Sakskeje spěchowaneho projekta „Rewolucija a demokratija“ a jeho rjadu „Wopomnjenske lěto 2020 – 30 lět po spadźe Berlinskeje murje a němsko-němskeho zjednoćenja“. Dokelž tuchwilu poprawom pla­nowany seminar na městnje móžny njebě,­ wuhotowachu jón z pomocu Budyskeje wotnožki Sakskeho wukubłan­skeho a wupruwowanskeho kanala we wirtuelnym swěće.

Wo žórłach a etikeće

Freitag, 24. April 2020 geschrieben von:
Techniske njedostatki su jedna wěcka, z kotrejž mamy so w času wirtuelneje komu­­nikacije rozestajeć. W tym zwisku wažni­še su wšak poprawom cyle jednore prawidła, kajkež tež we woprawdźitej rozmołwje płaća: druhemu do słowa njezjěć, wěcowni wostać a zdwórliwosć sej wobchować. Zo je to wot mjeńšich kopoleńčkow wothladajo móžno, je wčerawši web­inar pokazał. Přiwšěm jewješe so tež tam fenomen, kotryž na wuslědki wusměrjenu diskusiju wobstajnje wobćežuje. Tak palaca, kaž na přikład dźensniša (hospodarska) situacija regionalnych sćelakow tež bě, tema rěkaše wuraznje: doba po měrliwej rewoluciji w NDR. Kuriozum bě reportaža wo „zapadnych“ medijach w „dole tych bjez zdaća“. Mjez bjezmała wšitkimi wulkimi nowinami je ta ze štyrjomi běłymi pismikami ludźi najbóle přeswědčiła. Dokal wjedźe, je-li bulwar dominowace žórło informacijow, směmy dźensa wuběrnje wobdźiwać. Bosćan Nawka

Nowe stipendije

Donnerstag, 23. April 2020 geschrieben von:

Drježdźany (SN/bn). „Denkzeit“ rěka nowy program, z kotrymž chcetej ministerstwo za wědomosć, kulturu a turizm a kulturna załožba Sakskeje swobodnje skutkowacych wuměłčow a wuměłcow „tež w času wobmjezowanja mjezsobnych kontaktow a zakaza zarjadowanjow pohnuć, zo bychu dale dźěłali a indiwiduelne nasady nastupajo koronakrizu wuwiwali“. Cyłkownje dwaj milionaj ­eurow stej za to k dispoziciji. Program měri so na akterow, bydlacych w swobodnym staće, kotřiž su „pandemije dla eksistencielnje a wuměłsce w ćežkim ­połoženju“, rozłoži sakska kulturna ministerka Barbara Klepsch (CDU).

Njejsu winowaći serbsce wusyłać

Donnerstag, 23. April 2020 geschrieben von:

Zo priwatny sćelak Radijo PSR stajnje poslednju njedźelu měsaca nabožne powěsće w serbskej rěči wusyła, bě našej nowinje nastork, so w Sakskim wustawje za priwatny rozhłós a nowe medije (SLM) wobhonić, kajki je tuchwilny staw nastupajo serbskorěčne wusyłanja w priwatnych sćelakach.

Lipsk (SN/CoR). „W Sakskim zakonju wo priwatnym rozhłósu (SächsPRG) njebě a njeje žana eksplicitna winowatosć za priwatnych rozhłosowych zarjadowarjow, w serbskej rěči wusyłać. Dokelž njeje žadyn zakonski wukaz, njemóžeše SLM tež žane wotpowědne programowe předpisy za přiwolenja formulować. Při tym ma so směrodajnje tež rozhłosowa swoboda zarjadowarjow po artiklu 5 wotrězk 1 Zakładneho zakonja wobkedźbować. Wotpowědnu směrnicu SLM tuž žanu njeměješe“, rěka w zdźělence, kotruž je wustaw w nadawku předsydy jeho medijoweje rady prof. dr. Markusa Heinkera našemu wječornikej na naprašowanje wo zakonskich wuměnjenjach posrědkował.

Z geta won!

Donnerstag, 23. April 2020 geschrieben von:
W Sakskej wusyła 58 zarjadowarjow dohromady 107 priwatnych rozhłosowych programow, z toho štyri po cyłej Sakskej a 15 regionalnje resp. lokalnje přez UKW. Štož telewiziju nastupa, mamy w swobodnym staće 43 priwatnych zarjadowarjow. Štyri wusyłaja program po cyłej Němskej a 39 lokalnje. Tak je Sakska „jedna z najdiferencěrowanišich lokalnych TV-krajin Němskeje“, kaž SLM na swojej internetnej stronje pisa. Njeje runje to wulka šansa, tu ze serbskimi temami, ze serbskej hudźbu a rěču k wjetšej němsko-serbskej normaliće přinošować a akceptancu Němcow nastupajo Serbow polěpšić? Je wažne, serbski rozhłós a tež tróšku serbskeje telewizije měć, štož pak njedosaha. Wažne tež je, dźěl towaršnostneje normality być – tuž won z geta „Serbja za Serbow serbsce produkuja“! Poskitk SLM, ze Serbami wo tym rěčeć, kak móhli wjace wusyłanjow w serbskej rěči nastorčić, dyrbimy wužiwać. Cordula Ratajczakowa

20. apryla 1945 započa po planje ofensiwa 2. běłoruskeje fronty nad sewjernym dźělu Wódry hač do Stettina (Szczecina) a Oderhaffa (Zalew Szczecinski). Stettin bu přez bombardowanje a třěleńcu při wojowanjach ćežko wobškodźeny, dwě třećinje twarjenjow zničenej. Jednotki 2. běłoruskeje fronty zapadnje rěki Wódry spěšnje postupili a su z wobsadźenjom Mecklenburgskeje wulkoofensiwu Čerwjeneje armeje na Berlin na sewjeru zawěsćili. 28. apryla docpěchu přistawne město Greifswald.

We Łužicy běchu sowjetscy a pólscy wojacy 1. ukrainskeje fronty hižo 16. apryla na wjace hač sto městnach Nysu překročili. Tón dźeń hač do wječora zdoby 3. gardowa armeja delnjołužiske město Baršć, kotrehož ­twarjenja běchu po 38 procentach dospołnje zničene, połojca domow bě wobškodźena. Na kromje Baršća na­pisachu sowjetscy wojacy tehdy rusce we wulkich pismikach, štož bě hišće lětdźesatki či­tajomne: ­„Hišće 140 kilometrow do Berlina! Zmužiće doprědka, ruscy rjekojo!“ A sowjetske tanki jědźechu 17. apryla wottam do směra na Cho­ćebuz.

słowo lěta 2020

Anzeige