Prěnjorjadne swětłoćišće tworił

Mittwoch, 27. Januar 2021 geschrieben von:

Potomnik Emila Römmlera dawa dohlad do jeho skutkowanja jako fotograf a nakładnik

Wšitko započa so z pisanskej mašinu, kotruž­ dósta Lutz Spieler 1973 k młodźinskej swjećbje darjenu. Jeho wowka Spielera tehdy prošeše, zo by žiwjenske dopomnjenki swojeho dźěda, fotografa a wobsedźerja ćišćernje Emila Römmlera, z překlepkami napisał. Tak móhli je w kruhu swójbnych rozdźělić. Dokelž je so Lutz Spieler, kiž dźensa jako twarski inženjer w Budyskim měšćanskim zarjadnistwje skutkuje, hižo wot časa młodźiny za stawizny a rodopis zajimował, wón nadawk rady přewza.

Lutz Spieler je jedyn z mnohich potomnikow Emila Römmlera, kiž měješe dohromady dźewjeć dźěći – šěsć dźowkow a třoch synow. „Sym potomnik najmłód­šeje dźowki Johanny, kotraž bě potajkim moja prawowka“, praji Lutz Spieler. Emil Römmler, kiž dožiwi typisku karjeru załožićelskeje doby, bě tuž jeho­ prapradźěd.

Runočasnje z hornjoserbskej Protyku wuńdźe loni kónc septembra delnjoserbska „sotra“ Pratyja. Na 160 stronach su přinoški 35 awtorow rozdźělneje staroby, k tomu přińdźe 16 stron z nawěškami. W srjedźišću tematiki steji tónkróć wjes Běła Góra. Wo sydlišću mjez Bórkowami a Tšupcom zhoni čitar tójšto stawizniskeho, ale ze słowom a wjele fotami tež wo dźensnišim žiwjenju, wo pěstowanju serbskich nałožkow. We wsy bydlaca rozhłosownica Marion Stenselowa pisa, zo běchu nacije 1937 Běłu Góru na Geroburg přeněmčili (Serb hnydom na markhrabju Gera mysli, kiž bě serbskich wjednikow morił). Gmejnscy radźićeljo pak su sej nazymu 1945 hnydom zaso staroserbske mjeno wudobyli.

Wirtuelna forma tež klětu opcija

Mittwoch, 27. Januar 2021 geschrieben von:

Lětuša zymska akademija běše za hłowneho zarjadowarja dr. Thomasa Arnolda poradźena digitalna premjera tradicionalneho stawiznisko-teologiskeho zeńdźenja. Wirtuelnu komponentu chce klětu znowa zapřijeć.

Drježdźany/Smochćicy (SN/bn). „Swědčenje w času – Dynamika křesćanskeho w Drježdźansko-Mišnjanskim biskop­stwje“ bě hesło lětušeje zymskeje akademije, wuhotowaneje wot tudyšeje diecezy a Smochčanskeho kubłanišća swj. Bena. Aktualnych wobstejnosćow dla su so organizatorojo rozsudźili, zarjadowanje ryzy digitalnje zwoprawdźić. „Mějachmy alternatiwje, pak je dospołnje wotprajić pak wirtuelny format wuspytać. A směm rjec, zo smy z wuslědkom přewšo spokojom. Kóždy přinošk je přerěznje 90 wužiwarjow sćěhowało“, wjelelětny zamołwity z Drježdźanskeje katolskeje akademije dr. Thomas Arnold zjima.

„Małe signale optimizma wusyłać“

Dienstag, 26. Januar 2021 geschrieben von:

Kulturne zarjadowanja hodźa so tele dny skoro jeničce online dožiwić. Wo­jerow­ska Kulturna fabrika je tuž akciju­ zahajiła, z kotrejž filmy a koncerty digital­nje spřistupnja.

Wojerecy (AK/SN). Kulturna fabrika (Kufa) we Wojerecach reaguje „na dale trajace wobmjezowanja w zwisku z koronapandemiju“. Kaž jednaćel towarstwa Uwe Proksch podšmórny, chcedźa „małe signale optimizma wusyłać a zajimowanej zjawnosći prawidłownje přinoški na našim Youtube-kanalu spřistupnjeć“.

Paruje rozmołwu z kupcami

Montag, 25. Januar 2021 geschrieben von:

Poprawom chcyše so Stefanie Wjenkec z archeologowku stać. Stare kultury ju fascinuja. Rady sej wo nich dokumentacije wobhladuje a k tomu čita knihi. Tak jara bě ju maćizna wabiła, zo je so po Worklečanskej srjedźnej šuli rozsudźiła na Kamjenskim powołanskošulskim centrumje maturu złožić, zo móhła archeologiju studować. W tamnišim Muzeju zapadneje Łužicy dźěłaše jako praktikantka a w prózdninach. W jeho slědźerskim magacinje Sammelsurium je stare črjopy hromadźe lěpiła a jónu bě samo sobu na wurywanju.

Za čas abitury pak započa Hórčanka dwělować – kak móhło to pozdźišo z archeologiskimi sonami fungować. „Prajach sej tuž, zo njeby špatne było najprjedy porjadne wukubłanje w zaku měć. A dokelž rady čitam, dach so na knihikupču wukubłać“, dźensa 30lětna powěda. Njebě cyle lochko městno namakać, skónčnje pak poradźi so jej to w Lipsku, „rjanym měsće a nic tak daloko wot Łužicy preč“. Inkluziwnje wukubłanja dohromady dźewjeć lět je wona w tamnišej dwórnišćowej kniharni dźěłała.

Něhdźe 9 300 nowych słowow

Montag, 25. Januar 2021 geschrieben von:

Budyšin (SN). Rozšěrjenu a polěpšenu hornjoserbsku prawopisnu kontrolu za kompjuter poskićeja wotnětka na stronje www.soblex.de, kotruž Serbski institut ­rěčespytnje wobdźěłuje. Zapřijeli su tam dotal njeregistrowane sło­wa z Němsko-hornjoserbskeho słownika (DOW) 1989/ 1991, štož je 9 300 přidatnych serbskich wopřijećow z wjac hač 332 000 přisłušnymi słownymi formami. Integrowane nowe słowa z němsko-hornjoserbskeho słownika su spóznajomne přez link na žórło DOW 1989/1991. Je to dalši wuslědk dźěła na projekće, spěchowanym wot Załožby za serbski lud we wobłuku programa „Serbšćina w nowych medijach“.

Zrealizowany je zdobom přichodny krok mjezsobneho zwjazanja resursow Soblexa z tymi na rěčnym portalu Serbskeho instituta www.hornjoserbsce.de. Integrowane němske hesła do datoweje bazy Soblexa zmóžnjeja tam nětko tež direktny přistup k online-wersiji DOW 1989/1991, kotraž bu hakle njedawno na hornjoserbsce.de wozjewjena. Tež nowe serbske słowa z tutoho žórła su zwjazane z wotpowědnymi zapiskami pod www.hornjoserbsce.de/dow.

Serbski muski chór Delany w jubilejnym lěće

Freitag, 22. Januar 2021 geschrieben von:

Na 50. róčnicu załoženja zhladuje tele dny Serbski muski chór Delany. Kaž z chroniki muskeho chóra wuchadźa bě na iniciatiwu Šunowskeho literarneho wědomostnika a basnika dr. Jurja Młynka „Dwanaće horliwych delanskich muži spěwarske tradicije wozrodźiło a załoži 20. januara 1971 musku spěwnu skupinu w Konjecach“. Prěni předsyda bě hač do lěta 2000 kaž tež wot lěta 2002 hač do 2008 Alojs Langa z Konjec. Wot 2000 do 2002 wukonješe zastojnstwo Klaws Šefer. Třinate lěto mjeztym Janek Wowčer chórej předsyduje. Prěni dirigent bě wučer Alfons Hrjehor. Hišće dźensa třo ze załožerjow w chórje sobu skutkuja. Su to Jan Šołta, Jan Hrjehor a Alojs Langa – wšitcy třo Konječenjo.

Spěšnje zdobychu sej mužojo přichilnosć a spěwachu so do wutrobow ludnosće. Spěwne ćěleso wuhotowa koncerty po wšej Łužicy a bě tež w słowjanskim wukraju wuspěšne. Hač do dźesaćlětneho wobstaća mjenowachu so delanscy mužojo Muski chór Konjecy, hakle 1981 spožčichu sej mjeno Serbski muski chór Delany.

Nowy antikwariat z polcu serbskich knihow

Freitag, 22. Januar 2021 geschrieben von:

Budyšin (CS/SN). Poprawom chcyše dr. Michael Kunze swój „Antikwariat při tachantskej cyrkwi“ w Budyšinje hižo 17. decembra wotewrěć, štož pak korony dla móžno njebě. Nětko wusměrja so na apryl jako zahajenski termin. Wón sćěhuje takrjec Arnda Kellera, kiž dyrbješe swój antikwariat w susodstwje Při mjasowych jětkach zawrěć, dokelž chcychu dom wobnowić. Z jeho zběrki nimale 100 000 knihow je sej Michael Kunze něhdźe 12 000 wobchował a so wjeseli, zo je hnydom dobre styki k Arndej Kellerej nawjazać móhł. Wšako bě jemu nazhonity antikwar při starće do noweho skutkowanja z dobrej radu poboku. Lubosć ke kniham jeho hižo čas žiwjenja přewodźa. Wšojedne, kotre město je wopytał, tamniši antikwariat bě jemu přeco woblubowana adresa. Tak je tež Budyšin zeznał a zhonił, zo Arnd Keller antikwariat dale njewjedźe. Tak so rozsudźi, tu w sprjewinym měsće „do zymneje wody skočić“, dowěrjejo lubosći Budyšanow ke knize a zajimej turistow.

Pioněrske to dźěło

Donnerstag, 21. Januar 2021 geschrieben von:
Je fenomen w mjeńšinach, zo móžeš w mnohich dotal njewobdźěłanych wobłukach pioněrske dźěło wukonjeć. Wšako je telko, štož je we wjetšinje hižo standard, na mjeńšinowym swěće pak docyła hišće njeeksistuje. Resursy małeho ludu su wobmjezowane, a nadawkow je wjele: na přikład serbski alfabet za slepych. Kaliforniski student linguistiki Harris Mowbray je nětko tajki serbski brailleowy system wuwił, dokelž je pytnył, zo delnjo- a hornjoserbšćina jón hišće parujetej – kaž druhe małe rěče tež. To je jara dobry skutk! Derje, zo nam eksperća najwšelakorišich stron pomhaja dźěry płatać, njedostatki wotstronić a tak serbski swět wudospołnić. Prěni wothłós je hižo ze stron serbšćinu wuknjaceho slepeho dóstał a hnydom system dale wuwił. Nětko wón na to čaka, zo tohorunja serbske institucije resp. organizacije jeho namjet na wědomje bjeru a so z nim skontaktuja. Myslu sej, zo je sej pioněr-prócowar znajmjeńša připóznaće zasłužił – a serbski brailleowy alfabet tež. Cordula Ratajczakowa

Koronowy čas Reingard Kretschmar (zady) wužiwa, zo by swoju kniharnju na Budyskej Kamjentnej hasy ponowiła. Špundowanje dyrbjachu tak a tak wuměnić, a hdyž kupcy runje do wobchoda njesmědźa, so to hodźi. Nadawk wobstaruje Ingolf Burkhardt z Wódrjeńcy (Oderwitz). Do toho su knižne polcy z foliju zawodźěli. Najebać zawrjenje móža kupcy pod www.buch-kretsch­mar.de sej poskitk wobhladać a sej pod bestellung@buch-kretschmar knihi skazać. Knihikupča skazanki potom ludźom w Budyšinje a wokolinje domoj přinjese abo z póštu rozpósćele. Foto: Carmen Schumann

słowo lěta 2020

Anzeige