Zawěta wjeska

Mittwoch, 23. Dezember 2020 geschrieben von:

Sněh pada – běłe wšudźom wšo –,

a wětr sepje mjeta šwarne.

Pod hórku chowa wjeska so,

we sněze chěžki tča kaž sparne.

Puć wusypany přez wjes dźe

a wusypane k dwórčkam šćežki.

Wot chěžkow mało widźeć je,

sněh słomjane tež kryje třěški.

Tam styskno tak za ćicho tak

a ničo nic so njezasłyši.

Sněh drobny dele pada pak,

a wětr z mjećelemi tyši ...

A z wuhnjow zakuri so wšěch.

Mać staja neplki do něsće:

„Sej skoro přečakała běch;

nan z dźěła přińdźe hłódny wěsće.“

Jakub Bart-Ćišinski

wujimk ze Serbskeje poezije 11

LND 1981

Nowotar a pućrubar

Montag, 21. Dezember 2020 geschrieben von:

Nestor serbskeho filmowstwa dr. Toni Bruk njejapcy wumrěł

W našich dnjach, hdyž w Serbach – skónčnje! – zaso wo serbskim filmje rě­čimy, je najkompetentniši hłós za njón na přeco womjelknył. 18. decembra je dr. Toni Bruk, promowowany filmowc, wěcywustojny teoretikar a njesprócniwy praktikar serbskeho filmowstwa po krótkej ćežkej chorosći zemrěł.

Zeznach Tonija Bruka, jako steješe hišće­ na čole Domowinskeje župy Wy­soke šulstwo „Jan Skala“. Wón kaž druzy młodźi ludźo w narodnej organizaciji, kaž Hans Nowuš a Ruth Thiemannowa, starosćachu so wo Domowinu. Mějachu ju za mjenje bóle sprostnjenu. Diskusije tych młodych w klubowni Serbskeho domu­ zdachu so přiwótřene być. To pak njezadźiwa, pytaše dźě druha młoda, powójn­ska generacija puć za sebje a za serbsku organizaciju.

Mały Kólsk (JoS/SN). W prěnjej wustajeńcy pod titulom „Kunst. Raum. Geopark – Der Beginn“ w jednaćelni UNESCO Global Geoparka Mužakowskeho zahorka/Łuk Mużakowa w Małym Kólsku (Klein Kölzig) su twórby pólskeje rězbarki-keramikarki Małgorzaty Bukowicz ze Zieloneje Góry, rězbarja Thomasa Schwarza a fotografa Franka Steina (wobaj ze Slepoho) widźeć. Wotewrěli běchu­ tuchwilu zjawnje njepřistupnu přehladku składnostnje přepodaća wobnowjeneje Stareje cyhel­nicy hižo w nowembrje. Znajmjeńša hač do měrca chcedźa twórby hišće pokazać, wo podlěšenju rozmysluja.

Wuwiće Noweje doby bytostnje wobwliwował

Freitag, 18. Dezember 2020 geschrieben von:

Dźensa před sto lětami narodźi so Maks Pilop, kiž je w powójnskim serbskim no­winarstwje wusahowacu rólu měł. Z nim na čole su so bytostne změny w serbskim žurnalizmje stali: Nowa doba bu dźenik, redakcija bu po principje šefredaktora natwa­rjena, struktura redakcije po wotrjadach a fachowych polach přerjado­wana. Byrnjež redakcija po ludźoch mała była – personalny wobstatk hibaše so mjez 15 a wjace hač 20 ludźimi, – bě No­wa­ doba nětkole do principow NDR­ske­ho nowinarstwa zarjadowana: ze wšěmi lěpši­nami, ze wšěmi špakami.

Maks Pilop njebě w serbskim nowinar­stwje cuzy, hdyž jeho 1954 na městno šefre­daktora sadźichu. Jako młodźenc bě hižo do přiłohi Serbskich Nowin dopisował. Po wójnje dźěłaše na wšelakich městnach w Budyšinje a w Pančicach, natwarjejo nowy powójnski porjad, doniž so w redakciji Lausitzer Rundschau, spočatnje za Łužicu, pozdźišo za Choćebuski wobwod wuchadźacu stronsku nowinu, na žurnalista njewukmani. Na Lipšćanskej Karla Marxowej uniwersiće bu na diplomoweho žurnalista wukubłany.

Zbožo, strowotu a Bože žohnowanje za nowe lěto

Donnerstag, 17. Dezember 2020 geschrieben von:

W Mułkecach dźěćetko jako drjewjana skulptura wjesnjanow a wopytowarjow zawjesela

Wćipnosć wone wodnjo budźi, zakuzłace pak je wječor a w nocy. Při starej Mułkečanskej šuli w Slepjanskej wosadźe wot prěnjeho adwenta rězbarjena skulptura Mułkečanskeho Božeho dźěćetka wobydlerjow a wopytowarjow zawjesela. „Smy prosće bjezrěčni, smy hordźi“, dźiwa so gmejnski a wjesny radźićel Ingo Herschmann hladajo na wuslědk. W sprócniwym filigranym dźěle je Slepjanski drjewowy wuměłc Thomas Schwarz z 200 lět stareho duboweho zdónka Mułkečanske dźěćetko a dwě přewodźerce stworił. „Štom steješe prjedy při hońtwjerskim hrodźe, eksaktnišo prajene při Zelenej šćežce pola duboweje zahrody. W awgusće smy sej z Mułkečanskej wjesnej radu drjewo wuzwolili. W oktobrje sym dźěłać započał“, Schwarz powěda. Skulpturu financować poradźi so dźakowano spěchowanju přez krajnu pawšalu za sylnjenje wjesneho ruma. Elvira Rathner z towarstwa Kólesko je wuměłca barby, muster a typiku Mułkečanskeho dźěćetka nastupajo wustojnje poradźowała.

Štož dźěći z lěhwa ćěkancow wo hodźoch mysla

Donnerstag, 17. Dezember 2020 geschrieben von:

Budyšin (SN/at). Njewšědny čas njewšě­dne projekty rodźi. Tajki mjezykulturny z mjenom „Ow, jědlenka ...“ je wot Sahila Kahna a Bettiny Renner, kotraž bě projekt nastorčiła a jón nawjeduje. Kahn, sam ćěkanc, přebywaše dwě lěće w lěhwje Moria a je nětko w grjekskej stolicy Athenje zaměstnjeny. Kulturny běrow města Budyšina a Kulturna załožba Swobodneho stata Sakskeje předewzaće spěchujetej, wo kotrymž su wčera a dźensa wustajeńcu natwarili.

Kaž Budyski kulturny běrow informuje, mnohe dźěći w grjekskim lěhwje ćěkancow Malakasa hody poprawom nje­znaja, dokelž njeje tónle swjedźeń wobstatk jich kultury. Najebać to pak su nam wosebite hodowne postrowy paslili. Kak pak sej hody z tudyšimi tradicijemi wot hodowneho štoma hač k poprjancam předstajeja? Dwaj dnjej su dźěći a młodostni paslili. Připódla słuchachu na pěseń wo jědlence a na stawiznički wokoło hód a běchu zahorjeni.

Feminizm na bitwišću rymow

Mittwoch, 16. Dezember 2020 geschrieben von:

Kolektiw Klanki feat. Jimmie Prage je z widejom „Družki“ debatu wo wobrazu žony nastorčił

Prjedy hač je so z hiphopa etablěrowany a komercielnje přewšo wuspěšny žanr stał, bě tónle stil hudźba a zdobom žiwjenske wašnje w „čornych getach“, kaž na přikład měšćanskimaj štwórćomaj New Yorka Queens a wosebje Brooklynej w 1980tych lětach rěkachu. Z rappowanymi tekstami tematizowachu zažni protagonisća wšo to, štož wšědnje nazhonjachu: namóc (často ze stron policije), kriminalitu, chudobu a rasizm. Tak naby žanr zdobom raz prowokowaceho protestneho hibanja – doniž, kaž tak často, rewolucija swoje dźěći nješlapny. Z přiběracej popularitu njeje so hiphop jenož do dźeń a wjace substilow rozpačił, ale tójšto akteram tež tołstu móšeń wobradźił.

BOOKii-pisak delnjoserbsce

Mittwoch, 16. Dezember 2020 geschrieben von:
Budyšin (SN). Z titulom „Mój swět we wobrazach“ předleži nětko nowa delnjoserbska dźěćaca kniha za BOOKii-pisak z LND po měritkach moderneje pedagogiki a modernych digitalnych standardach. Přez kombinaciju wobraz – słowo, scena – dialog je móžno rěč na hrajkace wašnje wuknyć. Kniha funguje z BOOKii-pisakom, dohromady je 1 270 słowow, sadow, dialogow, hrónčkow a spěwow słyšeć. 36 wosobow je teksty rěčało. Register wokablow kaž tež pokazki za prawe wurjekowanje su knize přidate.

SAEK dźěl medijoweho kubłanja

Mittwoch, 16. Dezember 2020 geschrieben von:

Stejnišća Sakskeho wukubłanskeho a wupruwowanskeho kanala (SAEK) su wohrožene, wo čymž su Serbske Nowiny wospjet rozprawjeli. Wotnožki, mjez druhim tež w Budyšinje, maja wulki wu­znam za medijowe kubłanje. Toho­dla maja so na tuchwilnych městnach dale wjesć a dalše, na přikład we Wojerecach a Běłej Wodźe, nastać. To měnja w Krajnym dźěłowym kole SPD „Serbja“.

Budyšin (SN/at). „Dołhož koncept njepředleži, maja tuchwilne wotnožki Sakskeho wukubłanskeho a wupruwowanskeho kanala – mjez nimi w Budyšinje a Zhorjelcu – z pomocu Sakskeho krajneho medijoweho wustawa kaž dotal dale dźěłać.“ Tale sada z wobzamknjenja, kotrež su wobdźělnicy njedawneho wirtuelneho zetkanja Krajneho dźěłoweho kruha SPD „Serbja“ jednohłósnje schwalili, zwuraznja starosć, zo so něšto zhubi, štož medijowu krajinu w Sakskej wobohaća.

Za medijowe kubłanje

Mittwoch, 16. Dezember 2020 geschrieben von:
Wulku hódnotu Budyskeje wotnožki Sakskeho wukubłanskeho a wupruwowanskeho kanala (SAEK) njezačuwaja Serbja hakle za čas koronapandemije. Nětko pak wosebje, dokelž wuchadźeja wottam wažne nastorki a pomocy, zo móhło wšelke serbske žiwjenje online dale běžeć. Toho­dla je njewobeńdźomne, zo Budyske kaž tež wšitke dalše stejnišća dale dźěłaja. Byrnjež sej Krajne dźěłowe koło SPD „Serbja“ nětko dalše skutkowanje SAEK jako bytostneho partnera za medijowe kubłanje žadało, skedźbnja wone zdobom na dotal njepředležacy koncept wo přichodnym a přezcyłnym medijowym kubłanju w Sakskej. Statne knježerstwo je potajkim wužadane we wothłosowanju z medijowej radu a zhromadźiznu SLM tajki koncept zdźěłać. Přewinyć měli so dotalne punktuelne poskitki kaž w Budyšinje a Zhorjelcu w Hornjej ­Łužicy. Po cyłym serbskim sydlenskim ­rumje – tež we Wojerecach a Běłej Wodźe – su tajke zepěranišća praktiskeho medijoweho kubłanja trěbne. Axel Arlt

słowo lěta 2020

Anzeige