Małe šerjenje serbsce wušło
Kóždu nóc małe šerjenje zdypkom w dwanaćich wotuća. Wjesele šeri w Sowinje po hrodźe a wopytuje swojeho přećela. To je šubut Šuhu, kiž bydli w dudławym dubje. Tola małe šerjenje wo tym soni, kak rjenje by było, móhło-li swět raz wodnjo dožiwić. Jenož jónu!
60 lět tomu lětsa je, zo bě kniha „Małe šerjenje“ prěni raz w nakładnistwje Thienemann wušła. Mjeztym bu stawizna do znajmjeńša 44 rěčow přełožena. Nětko je hornjoserbsce w nakładnistwje Veles wušła. Přełožiła je ju Rejza Šěnowa.
Zarjaduja nowy onlinowy wobchod
W Ludowym nakładnistwje Domowina (LND) mějachu minjeny tydźeń ćeže z internetnymi stronami. Potrjecheny bě serwer, na kotrymž su webstrony třoch publikacijow – Serbskich Nowin, Noweho Casnika a Rozhlada – zaměstnjene.
Budyšin (SN/BŠe). Internetne strony redakcijow LND w Budyšinje njeběchu minjeny tydźeń srjedu přistupne. „Mějachmy ćeže z našim serwerom, kotryž bě drje so při updatowanju ‚zasrěbnył‘“, wuswětli jednaćel nakładnistwa Syman Pětr Cyž. Z pomocu fachowcow pytachu zamołwići w domje za přičinu wupada. Štwórtk rano běchu wšitke tři internetne strony zaso přistupne.
Dźěćace dźiwadło z nowej hru
Sorabistiska sensacija
Choćebuz (SN). We wobłuku swojich rešeršow za zapis delnjoserbskeho pismowstwa je so rěčespytnikej Serbskeho instituta, dr. Fabianej Kaulfürstej, poradźiło, dwaj eksemplaraj jedneje z najstaršich serbskich ćišćanych knihow wuslědźić. Tak mjenowany „Enchiridion Vandalicum“ Handroša Tary z lěta 1610 bě po wšěm zdaću zhubjeny. Jenički dotal znaty eksemplar bě so z woporom Druheje swětoweje wójny stał. Kaulfürst je zwěsćił, zo stej w Pólskej dwaj eksemplaraj knihi zachowanej. Jedyn maja we Waršawskej narodnej knihowni, tamny w uniwersitnej knihowni we Wrócławju.
„Enchiridion Vandalicum“ je rědki dokument delnjoserbskeje rěče a kultury, kotryž skići dohlad do nabožneje literatury Serbow w 17. lětstotku. W zwisku z přeslědźenjom serbskeje rěče a jeje potłóčowanja so husto z knihi cituje.
Jako Hync Schuster-Šewc w lěće 1990 wony rěčny pomnik wuda, dyrbješe so na rukopisny wotpisk Arnošta Muki zepěrać, kotryž chowaja w Serbskim kulturnym archiwje w Budyšinje. W přichodźe móžeja so slědźenja nětko zaso na originalny ćišć złožować.
Starodawne rjemjesło přazy zeznali
Radwor (SN/MiR). Radworske towarstwo Dwórnišćo Inkluzije je zašłu sobotu na dalše zarjadowanje rjadu „Rjemjesło dožiwić“ projekta LEADER přeprosyło. Wjacore žony su so w předźenju wołmy a pjelsćenju wuspytali. Mjez nimi běštej Lucretia Brězanec-Wjacławkowa a Antonia Brězanec z delnich Sulšec. „Moja sotra, kotraž tule w susodstwje bydli, je mi zarjadowanje poručiła“, Lucretia Brězanec-Wjacławkowa rjekny. „Zajimuju so za ručne dźěło a sym so hižo doma w předźenju wołmy wuspytała. W zhromadnosći pak je wjeselo wjetše. Tuž so tónle poskitk derje hodźi, tež z widom na předmjet wuměłske kubłanje, kotryž jako wučerka na Budyskim Serbskim gymnaziju podawam.“ Za Antoniju Brězanec, kotraž studuje hojensku pedagogiku, běše poskitk tohorunja wužitny. „Mi je wažne, zo jako młodźi wěmy, kak su naši prjedownicy žiwi byli a na kotre wašnje su sej něhdy wšědne žiwjenje wolóželi a porjeńšeli. K tomu słuša tež ručne dźěło“, wona rjekny.
Ze serbskim nowinarstwom čas žiwjenja zwjazany był
Po krótkej chorosći zemrě wutoru, 24. małeho róžka, w Budyskej hladarni serbski žurnalist, publicist, přełožowar, literarny kritikar a dramatikar kaž tež lawreat Myta Ćišinskeho a Literarneho myta Domowiny Cyril Kola w starobje 98 lět.
Cyril Kola je so 18. julija 1927 jako najstarši ze štyrjoch synow do serbskeje swójby w Radworju narodźił. Jeho nan bě małoratar, zwóńk wosadneje cyrkwje a swěrny dopisowar serbskeho dźenika. Mać spěwaše 50 lět zahoriće w Radworskim chórje Meja. Zhromadnje z mandźelskim je tež swojim synam serbski spěw posrědkowała. Přez swójbne kulturne žiwjenje, ale tež přez pilne ratarske dźěło so w hólčecu hižo w młodych lětach radosć nad rjanosću serbskeje rěče a łužiskeje přirody zakorjeni.
Trójna „Sława!“ a potom „Palenc“
Choćebuz (SN/bn). Ze zhromadnje z wopytowarjemi zaspěwanej hymnu „My smy zwězk walizko-serbski, pěśtysac lět južo něnt ...“ zahajichu čłonki a čłonojo Cyfeillgarwch cymraeg a sorbian/Serbsko-Waliziskeho pśijaśelstwa předwčerawšim tak mjenowanu record release show w kopaće połnej Choćebuskej galeriji Fango. Swjedźeń słužeše tomu, nowy, mjeztym druhi a wospjet bjezmjenity album cyłka zjawnje předstajić. Zběrka wopřijima dohromady dźesać spěwow, kotrež bě cyłkownje jědnaće sobuskutkowacych z kopicu hosći loni we wobłuku tydźenskeje dźěłarnički we Wojerecach skomponowało a w měnjacych so wobsadkach nahrawało. Dokelž njebě wšitkim wobdźělenym hudźbnikam móžno, so wobdźělić, postaraštaj so w jich mjenje Hella Stoleccyc a Paul Geigerzähler wo prezentaciju. Přećeljo z Waliziskeje pak běchu dźakowano widejowemu chatej přiwšěm live pódla. Tymle wobstejnosćam wotpowědujo předstajichu přinoški takrjec z paska. Prěni zaćišć je, zo je so cyłkej dalša wotměnjawa a derje klinčaca kompilacija zešlachćiła, kotraž zwjazuje ludowu hudźbu, moderne zynki a pjeć rěčow.
„Serbscy Stonesy“ w dobrej stwě
Knihu a CD wo tworjenju Jura Mětška předstajili
Budyšin (SN/MiR). Nawodnica Smolerjec kniharnje Annett Šołćic witaše wčera na wšě połsta wopytowarjow na prezentaciju wjace hač sto stronow wopřijaceje knihi a dwójneje CD „Juro Mětšk – Jewišćowa hudźba“, kotrež je Załožba za serbski lud loni wudała. Dr. Theresa Jacobsowa, moderatorka wječora, kotryž dlěje hač hodźince traješe, přewšo wušiknje a na zabawne wašnje na projekće wobdźělenych do rozmołwy wabješe. Tak zhonichu přitomni wot Paula Viebega, kiž je projekt wuwił a koordinował, zo je Ulrike Mětškowa trěbnosć za nahrawanje jewišćoweje hudźby jeje mandźelskeho zwurazniła. John Petrik, kiž je ze strony załožby produkciju nawjedował, připowědźi, zo ma so hudźba na streaming-kanalach wozjewić runje tak kaž na digitalnym poskitku Sorbian Music załožby sameje. Wuměłsce wot Ralfa Reimanna wuhotowana kniha přeswědči mjez druhim jewišćowych wobrazow a dalšich materialijow k inscenaciji dla, kotrež je Ulrike Mětškowa stworiła. Dr. Gerald Felber zbliža čitarjej na jara žiwe wašnje tworjenje serbskeho komponista.
Nowa delnjoserbska protyka
„Lěpše suche zjadnanje nježli tucne skjarženje“ (Radšo suche zjednanje dyžli tučne skorženje“) – tutón titul krótkopowědančka w lětušej Serbskej pratyji so mi lubi. Awtor bě Mato Rizo (1847–1931), dołholětny wučer (ceptaŕ) w Strjažowje, zasłužbny prócowar. W powědančku dźe wo wadźeńcu wobsedźerjow dweju susodneju polow wo tym, štó smě trawu mjez susodnymaj polomaj syc – wo maličkosć potajkim.
Strjažow, wjes sewjerozapadnje Choćebuza, steji tematisce w srjedźišću Pratyje 2026. Ze słowom a wobrazom su najprjedy na 24 stronach stawizniske podawki we wsy mjez 1852 a 1932 wupokazane. Zo bě wjes serbska a zo je w Strjažowje „hyšći wjele serbskego“, to wobkruća wjesnjan Rudi Šmerl w knize z lěta 1998: „W kóždym domje hišće něchtó je, kiž móže serbsce. Njewěm pak, kak ze serbstwom dale póńdźe. Te drasty su, te serbske powědanje pola tych młodych wjac njeje.“ Rudi Šmerl je jedna z mjenowanych wosobow, kiž mějachu podźěl na wuwiću wsy a serbskosće. Nimo Mata Riza běchu to Měto a Kito Worak, Marjana Budychojc abo „ćěłozwučowar, Maćicar a wjesnjanosta“ – kaž titul přinoška dr. Pětša Šurmana wo Měće Klawje přeradźa.
