Serbska utopija mjez folkloru a zabawu
Třeći dźěl rjadu filmow drje móžny pohlad do přichoda pokazuje, na serbski hrajny film pak dyrbimy dale čakać
Prapremjeru třećeho dźěla filmoweje serije Serbska utopija, kiž je so před třomi lětami započała, wotmě so srjedź januara. Nowostka ma titul Nowaki, a kaž so w anotacijach pisa, je to „utopiski myslenski eksperiment“, kak by (Delnja) Łužica za dwanaće lět wupadać móhła. Najebać to, zo słuša čas k hłownym motiwam cyłeje serije a zo so w kóždym filmje někotre razy zwuraznja, zo „čas dale běži“ – štož rěka sam po swojich njezrozumliwych wašnjach njehladajo na ludźi a jich přeća –, njeje we filmje čas wažny. Zo stejimy w přichodźe, nam jenož techniske wunamakanki pokazuja, kiž figury wužiwaja. Ta prěnja su nawoči, z kotrymiž awatarow widźiš, a směš z nimi rěčeć, w idealnym padźe ze swojimi njebohimi přiwuznymi.
„Digitalny comak“ a awtomat za hraće w zaku
Nimale kóždy z nas prawidłownje šmóratko wužiwa. Kajke strachi při tutym zdźěła ekscesiwnym wužiwanju hroža, z tym je so naš awtor zaběrał. Při swojich rešeršach je wón cyle nowe dopóznaća zdobył.
Sedźiš woměrje na konopeju. W telewizoru běži nowa serija poskićowarjow Netflix abo HBO. Ale hladaš woprawdźe? Najskerje tola jenož połojčnje. Wšako w ruce šmóratko dźeržiš. Z porstom nimale awtomatisce přez krótke wideja na Instagramje abo TikToku swipuješ. Serija běži připódla. Jednanje je kulisa w pozadku.
Wutrobnje witaj do swěta „second screena“. To woznamjenja, zo telewizor a šmóratko paralelnje wužiwaš, sy potajkim na dwěmaj wobrazowkomaj runočasnje aktiwny. Tole njeměnja jenož našu zwučenosć hladanja, ale tež wašnje, kak zamołwići filmy a serije produkuja. A mnoho ludźi je tutoho zadźerženja dla dale a bóle wot digitalnych nastrojow wotwisnych.
Hdyž je kedźbnosć wuwzaće
Mnohim z nas je ćežko, so na jednanje koncentrować. Hdyž sej film našu kedźbnosć žada abo bjez dialogow wuńdźe, spěšnje porno powěsći abo krótkemu wideju na našim šmóratku přěhraje.
Z tajkim wuspěchom ličili njejsu
Zo format Budyske narěče wulku kedźbnosć zbudźa, drje so iniciatorojo nadźijachu. Tola z tajkim wuspěchom woni ličili njejsu. Tónle pjatk je nětko hižo 30. wudaće rozmołwneho formata. Slědźer generacijow a psychologa dr. Rüdiger Maas z Augsburga budźe wo žiwjenskej woprawdźitosći politiki w zwisku z młodymi ludźimi rěčeć.
Budyšin (CS/SN). Kaž so hižo při prěnjej narěči tohole lěta wotbłyšćowaše, njeboja so Budyšenjo a hosći zwonka města zymy w Pětrowej cyrkwi. Na wustup Cathryn Clüver Ashbrook zaso wjele ludźi přichwata – samo z Drježdźan, Choćebuza a druhich městow. Tole njezadźiwa, wšako so na formaće towaršnostnje relewantne temy wobrěča. Bjezdwěla móže při tym tež ke kontrowersam dóńć. Tola městnosć zarjadowanjow w Budyskej tachantskej cyrkwi, tak farar Christian Tiede, k poměrnosći přinošuje.
Ansambl Jarobinka prěni raz w Praze a wuspěšny
Praha (SN/LuNo). W Praze wotmě so zawčerawšim koncert serbskeho žónskeho wokalneho ansambla Jarobinka a čěskeho měšaneho komorneho chóra Entropie, kotryž so ze studowacych a absolwentow Karloweje uniwersity zestaja. „To běše naš druhi koncert zwonka Łužicy, prěni běše loni kónc oktobra w Drježdźanach“, wujasni nawodnica a dirigentka Jarobinki Walburga Wałdźic. Koncert, kotryž mjez druhim Praske Towarstwo přećelow Serbow (SPL) sobu organizowaše, zarjadowa so w husitskej Betlehemskej kapałce na Žižkovje, štož je jenička kubistiska cyrkej w Praze. Cyrkej je zwjazana ze serbsko-čěskimi stawiznami, dokelž je tu jako prěni prědar Kristian Pavel Lanštják skutkował, kiž bě po Druhej swětowej wójnje z jednaćelom SPL a kiž je serbsku přitomnosć w Čěskosłowakskej po komunistiskom přewróće 1948 hajił.
Kniha wulki zajim zbudźiła
„Přikładny sportowy přećel a angažowany Serb“
... takle bě rodźeny Kašečan Jurij Šołta Jurja Wróbla w lěće 2006 w 1. čisle Sokołskich Listow hódnoćił. A w nowej Serbskej protyce je jako wučer a organizator sportowych swjedźenjow mjenowany.
Jurij Wróbl narodźi so 31. wulkeho róžka 1926 we Wotrowje jako syn kublerja. Hólčec wopyta ludowu šulu w ródnej wsy, potom wjedźeše jeho puć do Drježdźan na Křižny gymnazij. Lědma wosomnaćelětny dyrbješe do wójska, bjez toho zo móhł abituru złožić. Po kóncu wójny wuknješe wot decembra 1945 na runje załoženym serbskim gymnaziju w Českej Lípje. Tam nachwata abituru. 1948/1949 bě krótki čas wučer we Wojerecach. Wottam poda so na Karlowu uniwersitu do Prahi, hdźež studowaše hač do lěta 1953 sport a geografiju. Na w lěće 1952 załoženej Serbskej wyšej šuli w Choćebuzu bu wučer za tutej předmjetaj.
Wo Hórnikowej knihowni rěčeli
Praha (SN/LuNo). W Praskim Serbskim seminarje je so wčera wjednistwo tamnišeho Towarstwa přećelow Serbow (SPL) ze sobudźěłaćerjemi Serbskeho kulturneho archiwa a Serbskeje centralneje biblioteki zešli. Zhromadnje so wo tym dorozumichu, kak móhli w přichodźe z drohoćinkami a rukopisami wobchadźeć, kiž su w Hórnikowej knihowni składowane. „Je nam wulka česć z Budyskimi kolegami diskutować, dokelž pomhaja nam knihownju modernizować a swětej na jednoriše wašnje spřistupnić“, rjekny Eliška Oberhelová z towarstwa SPL.
Dźakowano něhdyšemu spěchowanju sakskeje statneje kenclije je so towarstwu zhromadnje z Domowinu poradźiło, drohotne, wot wody wobškodźene knihi ponowić. Runje tak podpěrachu towarstwo, 18 rukopisnych zwjazkow studentskeho towarstwa Serbowki na portalu Manuscriptorium spřistupnić. Dalšich 24 na wozjewjenje čaka. Tole potrjechi tohorunja časopis Gmejnska heja, kotryž su studenća jako protest přećiwo nacijam wot 1937 do 1938 v Praze wudawali.
Serbski dorost na wubědźowanju „Młodźina hudźi“ derje ...
Wojerecy (SN/MiR). Mjez wobdźělnikami lětušeho regionalneho wubědźowanja „Młodźina hudźi“ Sakska/Łužica zašły kónc tydźenja we Wojerecach běchu wjacore wuspěšne serbske a serbšćinu wuknjace dźěći a młodostni. Najwyšu móžnu ličbu dypkow, mjenujcy 25, docpě Kilian van Dorp na pišćałce w kategoriji komorna hudźba na drjewowych instrumentach. Z tym wobsadźi 1. městno. W starobnej skupinje III, to su 13- do 14lětni, piskaše wón zhromadnje z Karlom Peuckertom.
Dźěłaja na trajnej přehladce
Budyšin (SN). W zwisku z dźěłowym wopytom pola agentury za koncepcionelne wuwiće wustajeńcow a medijow dr. Ulricha Hermannsa w Münsteru, pobyštaj direktorka Budyskeho Serbskeho muzeja Christina Boguszowa a kurator za kulturne stawizny a literaturu dr. Jędrzej Soliński w hakle loni w decembrje wotewrjenej nowej trajnej wustajeńcy muzeja „Dom stawiznow“ w Bonnje. Agentura w Münsteru přewodźuje nowu koncepciju trajneje wustajeńcy muzeja w Budyšinje. We wustajeńcy pod motom „Ty sy dźěl stawiznow – Němska wot 1945 (Du bist Teil der Geschichte – Deutschland seit 1945)“ informowaštaj so fachowcaj z Budyšina wo trendach koncepcionalneho, grafiskeho a medialneho předstajenja stawiznow. Jeju zaměr bě, sej wobraz wo tym stworić, na kotre wašnje hodźa so najwšelakoriše cilowe skupiny docpěć a stawizny plastisce zwobraznić.
Klasika w zymje – Broadway a Jan Cyž
Budyšin (CRM/SN). Hač na poslednje městno běše swjedźenska žurla Serbskeho muzeja njedźelu dopołdnja wobsadźena. Wjele dołhotrajaceho přikleska, stajnje znowa brawo-wołanje a teptanje z nohami – po wječornymaj koncertomaj pjatk a sobotu skónči so njedźelna finalna matineja z přemóžacym wuspěchom. Što běše so poskićiło, haj runjewon prezentowało? Wospjet běše 56lětna klasiska wiolinistka Franziska Pietsch z mjezynarodnym teamom wurjadnych solistkow a solistow tudy třidnjowski festiwal „Klasika w zymje“ zarjadowała. Eksil a identita běštej tema předewšěm w njedźelnym koncerće z dźewjeć wuraznymi kompozicijemi a k tomu wjacorymi zwjazowacymi recitatami. Skupina wosom interpretkow a interpretow wopytowarstwu runjewon zapyri, za čož njemało owacijow žněješe.
