Před 75 lětami „Citadela“ pola Kurska rozbita
Lěto 1943 sta so z rozsudnym přewrótom w Druhej swětowej wójnje. 2. februara bě zbytk wójnskeho kotoła pola Stalingrada kapitulował, a Sowjetska armeja bě hobersku bitwu nad Wolgu dobyła. Wot 19. nowembra 1942 hač do 2. februara 1943 běchu sowjetske fronty na 330 000 wojakow sylnu 6. němsku armeju pod komandom generalneho pólneho maršala Friedricha Paulusa wobkružili a 22 diwizijow zničili. 91 000 němskich wojakow poda so do wójnskeje jatby. Nimo němskeho wójska porazychu tež jeho zwjazkarjow – 8. italsku, 2. madźarsku kaž tež 3. a 4. rumunsku armeju – w bitwje nad Wolgu. Fašistiske wójsko zhubi w tutym njesměrnym wojowanju dohromady 800 000 wojakow, 2 000 lětadłow, 2 000 tankow a 10 000 kanonow.
Po dobyću nad Stalingradom wuswobodźi Sowjetske wójsko 8. februara Kursk a 14. februara 1943 Rostow nad Donom, postupowaše na juhu kraja 700 kilometrow na zapad a bě poł miliona kwadratnych kilometrow wróćo zdobyła. Srjedź lěta 1943 słužeše 35 procentow Němcow we Wehrmachće. Sowjetsko-němska fronta ćehnješe so wot Finskeje a Leningrada 3 000 kilometrow hač k Čornemu morju.
Wo knihach a kniharni (27.07.18)
Bychmy-li so dźesać lubowarjow Alfonsa Frenclowych knihow za jich najlubšimi wurězkami prašeli, bychmy bjezdwěla jara wšelake wotmołwy dóstali. A wšitke bychu swoje woprawnjenje měli. Wšako je rodźeny Róžeńčan swojich čitarjow pospochi ze swojej wědu, swojimi temami a swojej jasnej, ale přiwšěm poetiskej rěču zahorjał, pozbudźał a k rozmyslowanju pohnuwał.
Bohatosć Slepjanskeho regiona wulke zbožo kulturnemu centrumej
Lětni serial SN5. dźěl
Loni bě tomu 20 lět, zo su Slepjanski Serbski kulturny centrum wotewrili. Žurla wšak tam hižo bě. Z pomocu spěchowanskich srědkow Leader 2 móžachu objekt rozšěrić a so dźensa jara wjesela, zo je so předewzaće poradźiło. Kermušu 1997 su nowy dom přepodali. „Smy mjeztym swoje městno w regionje namakali“, rjekny Sylvija Panošina, nawodnica domu a zdobom zamołwita za planowanje programow a najwšelakorišich zarjadowanjow přez cyłe lěto.
Tych wšak maja w Slepom dosć a nadosć. Jedyn z wusahowacych eventow su kóždolětne jutrowne wiki. Zamołwići spytaja je zarjadować do rynka jutrownych wikow mjez Budyšinom a Gródkom. Tež druhe zarjadowanja su kruty wobstatk kóždolětneho planowanja, kaž ptačokwasny program Serbskeho ludoweho ansambla. Ćěleso wočakuja nimo toho lětsa w dohodownym času.
Drasty a krónje
Bórkowy (SN). Serbske narodne drasty su ćežišćo lětušeho domizniskeho a drastoweho swjedźenja, kotryž Bórkowski hamt wot 21. do 26. awgusta wuhotuje. Dźěći kubłanišća LIPA a čłonojo tradicijoweho towarstwa Wjerbno pokazaja pod hesłom „Drasty w Błótach“ klasiske woblečenja a skupina „TanzErFolk“ swjedźenske a dźěłowe kaž tež burske drasty ze stareho a noweho časa. Přehladka modoweho labela Lubnjowskeje designerki Sary Gwiszcz „Wurlawy“ wěnuje so temje načasnje, modele prezentuja wot tradicije inspirěrowane kolekcije. Njedźelu sposrědkuje Bórkowske domizniske a drastowe towarstwo zajimcam zaćišć starodawneho wašnja błótowskich kemšow. Z dźělom kolekcijow chcedźa so tohorunja na zarjadowanje zakónčacym swjedźenskim přećahu wobdźělić. W tym wobłuku předstaja nimo toho serbske nałožki. za čož hamt hišće přizjewjenja towarstwow a skupinow přijimuje.
Wiki mnohich do parka přiwabili
Dwurěčna lyrika
Drježdźany (SN/bn). Loni stej Němsko-Pólska towaršnosć Sakskeje a Wulkopólski regionalny zwjazk Zwjazka pólskich literatow we wobłuku Mjezynarodneje konferency poezije w Poznanju, Słupcy a Kaliszu antologiju lyriki „Jak podanie ręki – Wie ein Händedruck“ předstajiłoj. Lětsa nazymu wuhotujetej němskorěčnu knižnu premjeru w Drježdźanach a Budyšinje. W zběrce zastupjeni awtorojo su tež Danuta Bartosz, Ada Jadwiga Matysiak a Edyta Kulczak z Pólskeje kaž tež Dirk-Uwe Becker, Peter Gehrisch a Dieter Kalka z Němskeje. Tež twórby serbskich basnicow a basnikow w knize namakaš – antologija wopřijima teksty Róže Domašcyneje, Dorotheje Šołćineje a Benedikta Dyrlicha.
NSLDź hrajnu dobu wuspěšnje zakónčiło
Budyšin (SN/JaW). Lětušu hrajnu dobu 2017/2018 je Budyske Němsko-Serbske ludowe dźiwadło (NSLDź) znowa z wulkim wuspěchom zakónčiło. Jako poslednje předstajenje sezony dožiwichu zajimcy wčera k 35. razej inscenaciju lětušeho 23. lětnjeho dźiwadła „Olsenowa cwólba wotzběhnje“. Kaž NSLDź w medijowym wozjewjenju zdźěli, je 35 předstajenjow cyłkownje 40 263 ludźi widźało, a z tym telko kaž hišće ženje. Zdobom zdźěli dźiwadło, zo steješe „padušne trijo třeći a posledni króć na jewišću lětnjeho dźiwadła“.
Zajimawe eksponaty za podlěšenu wustajeńcu
Njeswačidło (ML/SN). Wulkeho zajima dla bu wosebita wustajeńca „Njeswačidło w lětach 1933 do 1945“ w tamnišim domizniskim muzeju wo tydźeń podlěšena. Wjace hač dźesać ludźi je wot časa jeje wotewrjenja dalše njewšědne eksponaty za přehladku přewostajiło, zdźěli nawoda muzeja Arnd Lehmann. Mjez druhim su to tež kopije wojerskich kartow wo horcych bojach kónc apryla a spočatk meje 1945 wokoło Njeswačidła a wosebje Kaponicy. Na kartach su stejnišća sowjetskich, pólskich a němskich jednotkow zarysowane. Kaž ze zapiskow wuchadźa, bě tehdy znajmjeńša 5 000 sowjetskich wojakow na a wokoło Kaponicy zasadźenych a hišće wjace pólskich bojownikow, zwjetša 5. infantrijoweje diwizije 2. pólskeje armeje.
Njedźelu, 29. julija, popołdnju budźe hišće přiležnosć sej wustajeńcu wobhladać. Wosebite wodźenja na hinašich dnjach hodźa so telefonisce pod čisłom 03 59 33 / 3 01 79 skazać. Nowu pokazku domizniskeho muzeja z wuměłskimi kneflemi zběrki ludoweho wuměłca Michaela Vogta z Hornjeho kraja wotewru njedźelu, 5. awgusta, popołdnju.
Načasne mjeńšinowe wuměłstwo
Organizatorojo festiwala „Suns Europe“ pytaja za wobdźělnikami lětušeho zarjadowanja. Narěčani su wosebje spěwytwórcy a hudźbne skupiny, kotrež narodnej mjeńšinje přisłušeja.
Udine (SN/bn). Kóždolětnje wuhotujetej třěšny zwjazk friulskeje mjeńšiny w Italskej Cooperativa Informazione Friulana a towarstwo Cooperativa Puntozero festiwal „Suns Europe“ w měsće Udine. Patronatstwo wukonjatej Europska Rada a Syć za spěchowanje rěčneje mnohotnosće NLPD, hłowny sponsor je regionalna agentura za friulšćinu ARLeF.
Ze zarjadowanjom chcedźa „najlěpše wuměłske produkcije na polu hudźby, dźiwadła a literatury w europskich mjeńšinowych rěčach“ na jewišću prezentować, kaž na internetnej stronje sunseurope.com rěka. Wosebite ćežišćo je načasne wuměłstwo. Tuchwilu pytaja z wupisanjom lětušich wobdźělnikow w sekciji hudźba.
Swój zajim za Serbow a jich kulturu dale dawał
Zrudźaca powěsć je so po susodnej Čěskej roznjesła: Basnik a publicist, katolski křesćan a lubowar Łužicy Augustin Skýpala, rodźeny 22. nowembra 1920, je 30. junija zemrěł.
Za Serbow zajimować so Augustin Skýpala započa, jako zhoni, zo přełožuju serbsku literaturu do čěšćiny, wosebje poeziju. Do toho wšak bě njeboćički hižo někotre knihi Jurja Brězana a Jurja Kocha čitał. Kóždy króć, hdyž jeho w Praze wopytach, so wón prašeše, što je nowe w Serbach, kotre nowe přełožki su a hač móhł je čitać. Tak sta so zdobom jedyn z najwažnišich a dobrych kritikarjow mojich přełožkow. Pozdźišo je sej wón informacije wo Serbach a Łužicy tež druhdźe wobstarał.
