Praha (Łu/SN). Lukaš Novosad, předsyda Towarstwa přećelow Serbow (SPL) w Praze, je minjeny kónc tydźenja na žurli Serbskeho seminara štyrjoch referentow kaž tež wjacorych zajimcow na wšelakore přednoški witać móhł.
Sobudźěłaćer Informaciskeho centra města Liberec a přećel Serbow mgr. Milan Turek wěnowaše turistiskej dróze Via sacra, kotraž wjedźe tež w našej domiznje k 16 historiskim kulturnym pomnikam euroregiona Nysa. Zdźěla wjedźe wona tež po Via regiji, Kralowskim kaž tež Jakubowym putniskim puću. Wočakowanja na lěta 2003 zahajenu turistisku iniciatiwu – rěčnik jej přisłušeše – njebuchu spjelnjene a tuž chcedźa ju lětsa z pomocu medijow zaso aktiwizować.
Budyšin/Choćebuz (SN/JaW). Twarske dźěła na Choćebuskim Serbskim muzeju budu dróše hač wobličene. Nimo toho bě so přetwar dlijił. Tole zdźěli direktor Załožby za serbski lud Jan Budar. Jako přičiny mjenowaše wón „njewočakowane komplikacije na twarskej substancy domu“. Kelko přetwar dokładnje wjac płaći, zamołwići nochcychu rjec. Po njewobkrućenych informacijach pak jedna so wo něhdźe 400 000 eurow wjac. Přidatne wudawki Załožbje za serbski lud lětsa z toho njenastanu, dokelž běchu hižo loni 151 000 eurow do etata 2018 zaplanowali. To je rada Załožby za serbski lud tež wobzamknyła. Na zašłym posedźenju gremija srjedź apryla w Drježdźanach su so čłonojo wo aktualnym stawje přetwara a zatwara noweje stajneje wustajeńcy wobhonili a jón „na wědomje brali“. „Město Choćebuz jako nošer kulturneho zarjadnišća je mjeztym zdźěliło, zo so na wjac kóštach za přetwar wobdźěli“, wuswětli Budar. Tež kraj Braniborska je signalizował něšto přinošować a je njemjenowanu sumu do lětušeho etata zapisał. Jón pak ma krajny sejm hišće wobzamknyć.
Budyšin (CS/SN). Na Budyskeho dobroćela Johanna Christopha Prentzela (1718–1794) su ludźo bohužel pozabyli, byrnjež sej wón to zasłužił njeje. Składnostnje jeho 300. narodnin je jeho nawodnica archiwoweho zwjazka Grit Richter-Laugwitz w swojim přednošku zaso do pomjatka zwołała. Archiwarka móžeše na zakładźe jej přistupnych podłožkow jara zajimawe žiwjenske aspekty w šleskim Lubanju rodźeneho wikowarja płatow znosyć.
Wojerecy (SN/bn). Na tuchwilu so wotměwacych 53. „Wojerowskich swjedźenskich dnjach hudźby“ je publikum wčera na tamnišim hrodźe z hudźbno-literarnym programom „Sym Serbow serbske holičo, mi Hanka rěkaja“ prěni serbski wjeršk dožiwił. Pianistka Christine Hesse, docentka Drježdźanskeje Wysokeje šule za hudźbu „Carl Maria von Weber“, a huslerka Drježdźanskeje statneje kapały Anette Thiem stej basnje a wujimki dlěšich tekstow z twórbami nimale bjezwuwzaćnje słowjanskich komponistow wobrubiłoj. Rěčnica a moderatorka wječora bě Ines Hommann, tohorunja ze sakskeje stolicy. Tři wuměłče, kotřiž běchu program tež zestajeli – wuraznje dźakowachu so sobudźěłaćerkomaj Budyskeje Smolerjec kniharnje za podpěru – wobdźělichu so lětsa hižo třeći raz na Wojerowskich swjedźenskich dnjach hudźby.
„Nad Sprjewju wisaše mła, rozpřestrěwaše swoje porsty po cyłej dolinje. Wysoko nad njej włačachu so jimaj njeličomne awtowe swěcy napřećo. Ludźo z wokolnych wsow jědźechu po mosće do města na dźěło.“
Budyšin (SN/bn). Serbski institut wuhotuje tež lětsa zaso „Lětni kurs za serbsku rěč a kulturu“. Poskitk, kotryž dwulětnje zarjaduja, měri so předewšěm na studentow, docentow a profesorow slawistikich předmjetow. W nowinskej zdźělence pak institut na to skedźbnja, zo su tež posrědnicy a přełožowarjo serbšćiny kaž tež wuměłcy witani.
Kurs wopřijima hornjo- a delnjoserbske zwučowanja za započatkarjow a pokročenych; rěčespytne, stawizniske, kulturnostawizniske a ludowědne čitanja kaž tež specialne kursy. Nimo toho přihotuja ekskursije ke kulturnohistorisce wažnym městnosćam Łužicy kaž tež zetkawanja ze serbskej kulturu a jeje wuměłcami.
Za zajimcow ze słowjanskeho wukraja je so Serbski institut ze Załožbu za serbski lud lětsa znowa na wosebite kondicije dojednał. Město 600 eurow respektiwnje 450 eurow za studentow płaći kurs za wobdźělnikow z Pólskeje, Čěskeje abo Chorwatskeje jenož 300 respektiwnje 200 eurow. Wšitke sumy kryja kóšty za wuwučowanja kaž tež wuprawy a wobsahuja nóclěh runje tak kaž zastaranje.
Waršawa bě w lěće 1939 město z najwjace Židami na swěće. Poł miliona bě tam doma. Nadpad němskeho wójska 1. septembra 1939 na Pólsku bě za nich kaž za dalšich Polakow čas złóstnistwow. Wot lěta 1940 dyrbjachu wšitcy Židźa pólskeje stolicy w štyri kwadratne kilometry wulkim ghetće wusko hromadźe stłóčeni bydlić. Něhdźe 100 000 z nich špatnych poměrow dla zahiny. 1942 započachu esesacy Židow deportować, zwjetša do sto kilometrow zdaleneho koncentraciskeho lěhwa Treblinka. Něhdźe 323 000 Židow z Waršawy bu tam z płunom morjenych. Hač dosrjedź lěta 1944 přisadźi w Treblince dohromady na 900 000 Židow swoje žiwjenje. Wot lěta 1964 dopomina tam wopomnišćo z hoberskim kamjenjom z napismom „Nigdy wiecej“ (Nihdy wjace) a ze 17 000 narownymi platami na tamniše wopory fašizma.