Skóržba wotpokazana – ničo pak njezhubjene!, piše dr. Peter Kroh z Neubrandenburga, wnučk a biograf Jana Skale:
Tomaš Domaška piše: „Dodźerža wětrniki, štož slubja?“
W rozmołwach a z nowinskich přinoškow zhonich, zo přemysluje gmejna Chrósćicy wo hoberskich (něhdźe 250 metrow wysokich) wětrnikach. Zawěsće z dobrym wotpohladom, energiju z mnohostronskich žórłow čerpać. Nimo toho njeda so prěć, zo tež wuhlady na pjenježne dochody za wětrniki wabja. Ale su tute dochody tež tak wěste, kaž so přilubi? Tute prašenje ma so do móžneho rozsuda gmejnskich radźićelow dokładnje wobswětlić. Wšako rěči tójšto wobstejnosćow přećiwo wětrnikam. K tomu liča: ptače pasmo, wulki měnjacy so sćin, wotnošenje materialijow atd. Tež hdyž něchtóžkuli tute wobstejnosće za sebje jako mjenje złe posudźuje, wone druhich ze zrozumliwych přičin jara poćežuja.
Timo Meškank je nam z Prahi sćěhowacy čitarski dopis sposrědkował:
W najnowšim čisle čěskeho časopisa Respekt je literarny stawiznar Martin C. Putna mjenował rjad Čechow, kiž su so wo to prócowali, křesćanstwo „mjenje klerikalne a knježace, bóle etiske a praktiske“ sčinić. Lisćina mjenow saha wot Jana Husa přez Jana Amosa Komenskeho a Bernarda Bolzana hač ke Karelej Čapekej a Ivanej Martinej Jirousej. Wo skutkowanju jednoho z nich na dobro Serbow doporučuju sej přečitać knihu Wilhelma Zeila „Bolzano und die Sorben“. Swój krótki přinošk w časopisu kónči wědomostnik ze zwěsćenjom: Mjenowani skutkowachu nawopak k tomu, štož da so zjeć pod zapřijećom dukowšćina. Što awtor z tym měni, njech je tu skrótka zjimane.
Křesćan Krawc z Hrubjelčic:
Mejanam dźak za nazymski koncert zańdźenu sobotu w Serbskim domje! Předstajenje je było přez cyłe wjeselo zbudźace, dušu hrějace, styskne mysle podušace. Sće spěwali a na hnujace wašnje předstajili „Staraj budźemoj, šěraj budźemoj, ženje wjace rejwać njeb’dźemoj …“, wot Radworčana-Mejana zbasnjene. Wón, Michał Nawka, je na to přišoł, wo čo w žiwjenju dźe: „Pěstoń čistu wutrobu, njenoš so ze zrudobu, młodosć zdźerž a witaj starobu!“ Chór je spěwał a pódla chóra na jewišću, na ławce sedźo, je porik wyšeje staroby spěwanje přewodźał. Je ze skromnymi gestami a runje tak skromnym posměwkom publikumej k wědźenju dał, wo čo dźe. Mi njeje hańba přiznać: Sylzy su mi po tym štučki zarejowali, njemóžach je zwuzdźić. Mojej žonje je so runje tak šło. – Štóž so jako Serbowka, Serb čuje, so dźensa – Serbja praja dźensniši dźeń – stysknym myslam njewuwinje. Tola po tutym koncerće je namaj lěpje. Prajimoj sej: Wjeselo – njewopušć naju!
Iniciatiwa „Zhromadnje za Witzenhausen“ (GfW) piše w swojich zdźělenkach medijam wo předstajenju filma „Pola nas rěka wona Hanka“. Wjace hač 50 zajimcow bě sej srjedź oktobra film w tamnišim kinje Capitol wobhladało. Kinowy dokumentarny film hódnoćachu přihladowarjo w zetkanišću susodow, kotrež bě před pjeć lětami w Hessenskej nastało, jako zaćišćow połny. Na to zeńdźechu so wopytowarjo na informaciske zarjadowanje wo stawiznach a přitomnosći serbskeho luda w Němskej. Dale pišu w zdźělence, zo su něhdyši wjesnjanosta Njebjelčanskeje gmejny Tomaš Čornak a hudźbnik Jacke Schwarz kaž tež Elisabeth Scheibe ze zahrodnistwa Permagold wšelake iniciatiwy a ludźi mjez rěku Werra a Mišnjanskej krajinu wopytali, mjez druhim solidarne ratarstwo w Unterriedenje a wjes Hilgershausen. Tam rozprawješe Čornak wo swojim skutkowanju jako něhdyši wjesnjanosta. Zdobom je wón wšelake projekty gmejny, kaž demokratiske wobdźělenje, ekologiske wuwiće a serbskosć jako samozrozumliwosć předstajił.
Weronika Bulankowa z Prawoćic piše:
Šwarna ličba lubowarjow je njedźelu nawječor do Chróšćanskeje wjacezaměroweje hale „Jednota“ přichwatała, zo by sej inscenaciju Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła „Won do swěta“ wobhladało. Wjele zajima za wupućowanje Serbow we 1850tych lětach, jich stawizna, wosebje fararja Jana Kiliana, je lóšt a lubosć za tutu hru wubudźił! Hra je so mi jara lubiła, wjace nochcu přeradźić!
Jara wuměłski to wukon šěsć hrajerjow. Najbóle zahori mje kěrluš, kotryž je Jan Kilian spisał a kotryž dźensa hišće na Božej mši spěwamy „Hdyž budźemy so widźeć něhdy“. Tón su dźiwadźelnicy profesionalnje a wjacehłósnje zaspěwali! Je mje jara hnuło.
Mócny přiklesk a wězo přidawk na kóncu hry wot tym swědči, zo je so wšěm hra jara lubiło!
Wobhladajće sej tute „Won do swěta“-předstajenje, dokelž so tu tež stawizny Serbow nazornje rysuja.
Tomaš Kreibich-Nawka, intendant Serbskeho ludoweho ansambla (SLA), piše k přilopkej „Nimoměry němski“ (SN z 22.10.):
Skrótšenje wěcnych wobstejnosćow resp. wopačne zwobraznjenje a wospjetowanje njereflektowanych faktow njemóža tak w rumje stejo wostać. Najprjedy k wumjetowanju přiběraceho přeněmčenja ansambla: Při produkciji „Dalina“ smy so wědomje za wužiwanje němskeje rěče rozsudźili, derje wědźo, zo njebudźe so tutón rozsud wšitkim hosćom spodobać.
W prěnim dźělu hry poskići so z „Fischerin“ (po spěwohrě Goetheho) z pjera Emilie Mayer prapremjera. Prapremjery so w originalu – tu w originalnej rěči – předstajeja. Tak wobchowachmy tež wjetšu orchestrowu wobsadku a njeschroblichmy so, twórbu našej wulkosći orchestra přiměrić. Jako kompromis poskići so přihladowarjam prěni raz profesionelne serbske nadtitulowanje.
Kak na lětuši kongres FUEN zhladujeće?
Luiza Winarjec z předsydstwa młodźinskeje organizacije Pawk: Předewšěm je mi na kongresu FUEN napadnyło, zo njeje wjele zastupjerjow młodźiny, štož je jara škoda. Přiwšěm dóstach dźakowano wuměnje z tamnymi zastupjerjemi mjeńšinow wjele inspiracije a nowe ideje. Přesłapjena pak sym, zo so čłonojo přemało mjez sobu wothłosuja. Jelizo bychu wšitcy wotewrjenišo mjez sobu rěčeli, móhli wjace docpěć.
Eliza Płocieniak-Alvarez wotmołwi na wozjewjeny list Cosimy Stracke-Nawka z 8. oktobra 2025 wo prapremjerje serije „Kito, Maja a potajna křinja“ na dźěćacym filmowym festiwalu:
Na filmowym festiwalu Schlingel w Kamjenicy njejednaše so wo serbsku prapremjeru. Ta wotmě so swjatočnje a z wulkim wopytom 22. septembra w Ralbicach. Tam pokazachu štyri epizody, serbscy rěčnicy a sobuskutkowacy Serbskeho rozhłosa su so předstajili a móžachu samo awtogramy dawać. Runje tohodla njebu němska prapremjera w Kamjenicy hišće raz medialnje přewodźana. Tuž so prašam: Hdźe měli potom scyła němsku wersiju zjawnje pokazać?
Tež serbšćina bě na festiwalu bjezdwěla prezentna: Koawtorka serije Lubina Hajduk-Veljkovićowa je so při předstajenju cyłeho teama na spočatku zarjadowanja serbsce na publikum wobroćiła a pokaza na serbsku tematiku serije. Hač njeje knjeni Stracke-Nawka to hišće na žurli była?
Christiana Piniekowa z Choćebuza: Tekst do wučby zapřijeć
Dźakuju so za wozjewjenje myslow Stanija Nawki pod nadpismom „Mosty nad bjezdnom“ w našim wječorniku 22. oktobra. Přihłosuju jemu we wšěm. To je wulkotny tekst, dokelž Nawka wobšěrnje, na bazy faktow a žiwjenju přiwobroćeny argumentuje a rěč je wuběrna. Tuž namjetuju, zo so hnydom do šulskeje wučby zapřija, na přikład w předmjetach towaršnostnowěda/prawniske kubłanje/hospodarstwo, geografija, nabožina/etika a wězo tež w serbšćinje, dokelž runje w tutych předmjetach dźe nimo posrědkowanja faktow wo to, zo zwučujetej a nawuknjetej so tekstowa interpretacija a diskusija.