Punkrock a bozankowa poliwka
„We 80 dnjach po Sakskej“ rěka serija Sakskich Nowin (SZ), w kotrejž lokalni redaktorojo ludźi w swojim regionje wopytuja a předstajeja. Pod titulom „Serbja, punkrock a bozankowa poliwka“ staj reporteraj Budyskeje redakcije SZ Fionn Klose a Miriam Schönbach minjenu srjedu wjacorych Serbow Hornjeje łužicy předstajiłoj.
Zapósłane (28.04.26)
Chrystofer Wjenka wupraja so k přinoškej „Fararka kritizuje skandalizowanje“ (23.4.):
Zamotany čitach přinošk, w kotrymž relatiwizowachu Serbske Nowiny a fararka Jadwiga Malinkowa skandal šěrjenja kruteje pornografije přez lěwicarskej aktiwistce na Slepjanskej wyšej šuli. Tendenciozny artikl přeinterpretuje skandal do skandala přehnateho instrumentalizowanja přez prawe medije. Tute su po SN „porno-skandal“ z lapalije sčinili a jón do swěta trubili. Fararka Malinkowa – citowana w artiklu kaž tež na jeje instagramowej stronje – wuzběhuje, zo poćežuja prawicarske medije a „komentary połne hidy“ šulerjow. Jedna so po jeje měnjenju wo „přehnate skandalizowanje“. SN dale rozprawja, zo „njejsu šulerjo šokowani byli“ tutych wobrazow dla, kotrež pokazuja muži při wšelakich seksualnych praktikach. Wšitko tak zlě njeje, wšako su zamołwići projekta mjeztym „mylne [!] wužiwanje wuswětlaceho zešiwka wo queernej lubosći přiznali“.
Zapósłane (23.04.26)
Čitar Měrćin Wałda je w zwisku z wutornišim přilopkom „Wjele pjenjez, žadyn plan“ pod titulom „Zhromadnje – prjedy hač je přepozdźe“ swoje mysle napisał:
W nowšim ameriskim filmje „Astronawt – Project Hail Mary“ dóńdźe ke globalnej katastrofje – z njej pak stanje so něšto njewočakowaneho: Američenjo, Rusojo, Chinjenjo a Europjenjo so zeńdu a wuradźuja, kak móhli zhromadnje postupować. Žana njedowěra, žana zwada, žana kompetencna rozkora. Jenož zhromadna wola, něšto wuchować, štož wšitkim słuša.
A my? Widźimy film a myslimy sej: To by rjenje było! Abo dyrbi traš najprjedy ke katastrofje přińć? Serbja njesteja před kosmiskej katastrofu, ale před realnej: rěču, kotraž bywa dźeń a mjelčiša. Prašam so: Je tež mjez nami móžno, štož so w filmje radźi? Zo so zamołwići ludźo zetkaja? Serbja z Hornjeje a Delnjeje Łužicy a z diaspory. Towarstwa a zwjazki, kotrež hewak njedowěrliwje na so hladaja. Ewangelska a katolska strona. Aktiwisća a tradicionalisća. Młodźi a stari. A haj – tež němscy susodźa, spěchowarjo, politikarjo.
Zapósłane (22.04.26)
Měrko Šołta z Budyšina kritizuje w zwisku z připowědźenymi předstajenjemi oratorija „Nalěćo“ njedokładnosće nastupajo awtorstwo twórby.
Zapósłane (17.04.26)
Leoš Šatava z Prahi skrótka reaguje na dopis Měrćina Wałdy (Zapósłane, SN z 14. apryla):
Wo temje nuznje trěbneho natwara a zdźerženja kulturnych mjezow a konturow je so hižo před lětdźesatkami swětoznaty francoski antropolog a filozof Claude Lévi-Strauss takle wuprajił: „Kóžda kultura so wuwiwa dźakowano wzajomnym wuměnam z druhimi kulturami. Wona pak dyrbi wuprudźować wěste spjećowanje, hewak njeby bórze ničo specifiske, štož móhła wuměnjeć, měła.“
Zapósłane (14.04.26)
Měrćin Wałda piše składnostnje rozprawnistwa „,Serbska utopija‘ zastarska?“ (SN 31.3.) wo teksće wědomostnika Serbskeho instituta, kiž widźi w Serbach „etnonacionalizm“:
Film „Serbska utopija“ so wot wědomostnika Serbskeho instituta kritisce diskutuje. (Barthold, Willi W.: Serbska utopija? In: Christian Prunitsch u. A.: Die Entgrenzung des Ruralen. Bielefeld 2025) Wusud, zo je film etnonacionalistiski, přima snano překrótko. Při tym so podhódnoća, pod kotrymi wuměnjenjemi serbska kultura scyła eksistuje. Wona njeje někajki moderny eksperiment „změšenja“ (hybridity), ale hižo lětstotki k tomu nuzowana, mjez rěčemi, politiskimi systemami a pod stajnym ćišćom, so přiměrjeć, scyła wobstać. Skerje wšak su Serbja we Łužicy ći, kotřiž su hižo dawno „změšeni“ resp. hybridni.
Zawěsće móhł sej někotryžkuli wjace „wotewrjenosće“ wot Serbow žadać, ale njeměł přewidźeć, zo móže za małe kultury runje tuta radikalna wotewrjenosć tež zhubjenje swójskeje identity woznamjenjeć.
Zapósłane (27.03.26)
Sara Mičkec z južnotirolskeho Mareo wupraja so k přilopkej SN wo Domoj-kursu Zari:
Fakt, zo wukubłani wučerjo njedočinja, šulerjow ze serbskej maćeršćinu spisownu serbšćinu dospołnje nawučić a zo korektorojo SN we wšědnym stresu njedohonja, wšitke stilistiske njeleposće z přinoškow wumazać, njerěči dawno hišće za to, zo so toho wzdamy, wučerjow serbšćiny wukubłować abo zo zalutuje LND městno stilizatora w SN.
Podobnje njeje fakt, zo lědma štó w běhu dźewjeć měsacow nowu rěč perfektnje nawuknje (štož wotwisnje wot definicije za wobknježenje rěče ani do kónca žiwjenja móžno njeje), přičina za to, błóto na tuchwilu najinowatiwniši program za sposrědkowanje serbšćiny mjetać.
Kaž w přinošku steji, docpěja wobdźělnicy Domoj-kursa niwowaj B1 a B2 zhromadneho europskeho referencneho ramika, potajkim samsnej, kajkejž maja sakscy šulerjo w běhu wobdźělenja na předmjeće cuzeje rěče docpěć.
Zapósłane (23.03.26)
Regina Šołćina z Konjec piše: Hódni wěčnoh‘ wopomnjeća – woprawdźe?
Započinam z historiskim datumom: 30. januar 1971. Tón dźeń bu kolebka za jenički serbski muski chór, Delany, stajena, a to na 50ćinach tehdyšeho Konječanskeho wjesnjanosty Mikławša Henča. Črjódka spěw lubowacych muži a mjez nimi pozdźiši zwólniwy dirigent Alfons Hrjehor. Gratulanća so při wjesołej naledźe a piwku rozsudźichu, załožić chór a z ideje wurosće lětdźesatki trajacy swěrny skutk. Přeco wjace muži, kiž mějachu hłós a lubosć za spěwanje, so přidružeše. Alfons, sam akordeon hrajo, pohonjowaše kaž tajki dobry „pastyr“ swoje „wowcki“ a woni jemu disciplinowane ze zahoritosću a pilnosću posłuchachu. Tak bu zwučowanska wutora „swjata“. Tutón wječor wšě druhe dźěła wotpočowachu.
Zapósłane (20.03.26)
Christiana Piniekowa z Choćebuza ma přispomnjenje k přinoškej w młodźinskej přiłoze wo generacijach:
Zapósłane (19.03.26)
Kristina Rječkec z Njeswačidła piše:
Njejsym drje kritikarka, ale chcu rady někotre chwalobne słowa wo zarjadowanju wutoru w Serbskim ludowym ansamblu zwuraznić:
Rejowanski kruch „Smy! – Bin ich?“ Lipšćanskeje choreografki Gundule Peuthert je so přewšo poradźił. Začuwaš žiwosć a intensitu, kotraž za tym tči. Krótke interviewy wo temje serbska identita z hornjo- a delnjoserbskeje ludnosće a krótke sekwency rejwarjow/-kow wo jich kulturnych korjenjach sčinja kruch duši bliski a začujomny. Hudźba z miksom moderny a folklory w nowym stilu přitula so perfektnje kostimam a zwjazuje wobłuk ludowych rejow z inowatiwnej wurazowej reju. Kostimy skutkuja lochke a nic postajene. Běłosć drasty kaž tež lochkosć płata njesetej temu z jasnosću k přihladowarjej. Ornamenty na hornich dźělach drasty (na bluzach, lacach, košulkach, tank-topach) přadu nitku k pochadej abo začuću za serbstwo.
Kołki ze serbskimi motiwami, kiž so w času rejowanskeje performance na kožu kołkuja, maja imensnu symbolowu móc a trjechja runjewon do duše.
