Wone žane wowcy njetorhaja, ale su wegetarojo. Přiwšěm ma wjele ludźi bobra za njepřećela. Bobry w kulturnej krajinje swoje slědy zawostajeja a jich žiwjenski rum po swojich předstawach wuhotuja. Za to bobry pilnje zawěry twarja, nasypy podrywaja, štomy pušćeja, zo móhli ćeńke hałuzy žrać. To wuwabja konflikty z wobsedźerjemi ležownosćow. Mjeztym maja zwjazkowe kraje hižo bobrowych managerow, kiž ludźi poradźuja. To wšak je přikładne. Mam za wažne, zo je za bobry městno w kulturnej krajinje. Skutkowanje bobrow ma wjele pozitiwnych efektow, kotrež su hladajo na změnu klimy bytostne.
Dźensa postaja čłowjek wužiwanje kulturneje krajiny. Tola tež wobydlerjam přirody měli šansu dać. Bobram njemóžeš ničo wumjetować, dokelž jenož to činja, štož je jim „mać přirody“ do kolebki połožiła. A w njej njeje dźensniši, moderny swět ze swojimi mnohostronskimi wužiwanjemi předwidźany. Bianka Šeferowa
W Njeswačidle maja wot spočatka nowembra nowu kupnicu Nahkauf. Wo wosebitosćach wobchoda je so Maximilian Gruber informował. Sobumějićel Ronny Škoda je jemu přidatnje zajimawostki kołowokoło nastaća wobchoda přeradźił.
Kak je tomu dóšło, zo sće jako sobumějićel kupnicu w Njeswačidle přewzał?
Kumwałd (CS/SN). Kumwałdska gmejna wobsedźi 1 100 hektarow komunalneho lěsa. Tola kaž wšudźe na juhu Hornjeje Łužicy je skórnik swoje slědy zawostajił a škody w šmrěkowym lěsu zawinował. Přiroda sama njemóže tole hižo wurunać a čłowjek dyrbi pomhać. Předewšěm maja so ludźo wo to starać, zo njeje w lěsach hižo monokultura ze šmrěkami, ale strowy lěs ze wšelakimi družinami štomow – měšany lěs.
Lubnjow (SN/at). Chrěn je za Błóta typiska zelenina, kotruž nazymu žněja. Tak kaž je zazběh žnjow hromaka zjawny termin, spožči Błótowske towarstwo ze sydłom w Lubinje chrěnej samsnu kedźbnosć. Plahowarjo chrěna wočakuja po włóžnym nalěću, suchoće w lěću a mokrej nazymje lětsa přerězne žně. Chłódneho nalěća dla su sadźenki dwě njedźeli pozdźišo do zemje přišli, bě na zazběhu lětušich žnjow chrěna wčera w Radyńcu (Klein Radden), městnym dźělu Lubnjowa zhonić. Tam plahuje zawod za plahowanje zeleniny „Błóta“ chrěn na 8,5 hektarach. „Na dwěmaj třećinomaj přestrjenje nětko žnějemy. Zbytk wostanje hač do nalěća w zemi. To je najlěpši skład“, jednaćel Marcel Mich rozłoži. Z połnej paru dźěłać pak njemóža. Rola je tuchwilu přemokra, zo móhł Mich tež wjetšu z dweju mašinow zasadźić.
Po cyłej Sakskej je tuchwilu 38 wjelčich črjódow, štyrjoch wjelčich porow a dweju jednotliweju wjelkow zadomjenych. Tole wuchadźa z njedawno wozjewjeneho wjelčeho monitoringa.
Budyšin (SN/BŠe). Wjelki so po cyłej Sakskej dale a bóle wupřestrěwaja, wuchadźa z wuslědkow wjelčeho monitoringoweho lěta 2022/2023, kotrež je sakski zarjad za wobswět, ratarstwo a geologiju njedawno wozjewił. Ćežišćo sydlenskeho ruma wostanje kónčina na wuchodźe Sakskeje. Kaž fachowcy zdźěla, je w mjenowanym regionje wulka dynamika, při čimž so teritorije wjelčich črjódow stajnje zaso přesuwaja. Tohodla njeje hižo móžno, ličbu teritorijow dokładnje přirunać, tak kaž bě to w dotalnych lětach z wašnjom.
Něhdźe 1,05 milionow nadhodźinow su dźěłopřijimarjo loni w Budyskim wokrjesu wukonjeli. Wulki dźěl toho pak su ludźo takrjec „darili“, wuchadźa z „nadhodźinskeho monitoringa“, kotryž je institut Pestel wozjewił.
Budyšin (SN/BŠe). W Budyskim wokrjesu dźěłopřijimarjo wjele nadhodźinow nadźěłaja a je ze swobodnym časom njewurunaja. Přičina toho su předewšěm pobrachowacy fachowcy. „Jeničce w hotelach a hosćencach wukonjachu sobudźěłaćerjo w Budyskim wokrjesu loni 49 000 nadhodźinow. Za něhdźe 17 000 hodźinow toho njejsu woni žanu mzdu dóstali a je dźěłodawarjam darili“, institut Pestel zdźěli. Zo móhli wědomostnicy instituta informacije wuslědźić, wuhódnoćichu woni daty mikrocensusa.
Zły Komorow (AK/SN). „Dyrbimy po nowych kreatiwnych pućach kročić, zo bychmy fachowcow za wobłuk turizm namakali a dźeržeć móhli. Za to trjebamy wuměnu nazhonjenjow a dobre mjezsobne syće.“ To podšmórny Kathrin Winkler, jednaćelka mjezy překročaceho turistiskeho zwjazka Łužiska jězorina wutoru na turistiskim dnju w Złym Komorowje. Wjace hač 50 zastupjerjow wšelakich turistiskich branšow kaž tež komunow běše do domu wobydlerstwa tamnišeje Serbskeje cyrkwje přichwatało. „Hladajo na wulku potrjebu fachowcow je wulki cil turistiskich předewzaćow, swojich sobudźěłaćerjow dołhodobnje dźeržeć a na so wjazać“, Kathrin Winkler dale wuwjedźe. W tutym zwisku rozsudny aspekt njeje financielneho razu, wjetšu hódnotu ma dobry mjezsobny wobchad, połneho respekta. Wažne tež je, zo sobudźěłaćerjow kmanosćam wotpowědujo zasadźuja.