Wo čěskim angažemenće na dobro Serbow za čas Chróšćan zběžka je so składnostnje jeho 25. róčnicy Lukáš Novosad ze sorabistom Radekom Čermákom rozmołwjał.

Zběžk bě Waša prěnja serbska akcija?

Hižo do toho sym knihu přihotował, hdźež smy so z přeměnjenjom serbskeje towaršnosće zaběrali. Ta bě sej prěni raz wuwědomiła, zo dyrbi za swoje wěcy wojować. To bě mjez druhim z knježacej politiku Georga Milbradta zwjazane, pola Serbow zjawne srědki lutować chcyć. Zastupjerjo čěskeho knježerstwa su prajili, zo su po němskim měnjenju Serbja z pjenjezami zapimpleni. To bě woprawdźe dokładnje tak prajene.

Što su Češa wokoło zběžka činili?

Peticija Milana Hrabala „Warnoćanska solidarnosć“ je 15 000 podpismow nazběrała. A bě iniciatiwa zapósłancow na lěwicy. Jaromír Kohlíček je pjenjezy za ponowjenje Chróšćanskeje šule darił, Robert Kopecký je prajił, zo je serbskeho pochada, a bě nimale wšudźom přitomny, a Miloslav Ransdorf je ministerskeho prezidenta Zemana přeswědčił, zo ma knježerstwo Serbam pjenjezy poskićić.

To je 10 000 hriwnow było.

Budyšin (SN/bn). „Dótkanja“ rěka nowa, w Ludowym nakładnistwje Domowina wušła zběrka poezije Milana Hrabala, kotruž awtor wčera w połnje wobsadźenej Smolerjec kniharni premjernje předstaji. Antologija je prěnja serbska publikacija čěskeho basnika a wopřijima něhdźe połsta lyriskich přinoškow kaž tež krótkopowědančko „Hanka“. Wjetšinu twórbow běchu Měrana Cušcyna, Róža Domašcyna, Benedikt Dyrlich, Jurij Łušćanski, Timo Meškank, Alfred Měškank, Božena Pawlikec a Dorothea Šołćina zeserbšćili, šěsć basnjow je awtor sam w jemu přewšo bliskej „njemaćeršćinje“ spisał. Z nich recitowaše Hrabal mjez druhim twórbje „Basnik so rozžohnuje“ a „Łužica na předwječoru“, wěnowanej wusahowacymaj serbskimaj poetomaj Kitej Lorencej a Benej Budarjej. Přestajiwši dalši přikład „Runje nětko Mikławšk“ přeradźi wón publikumej, zo bě jemu „zetkanje rěčow na tamnišich narownych kamjenjach“ runje tak z inspiraciju kaž na přikład dožiwjenja we wobłuku Mjezynarodnych swjedźenjow serbskeje poezije.

„Zběžk je po cyłej Europje słyšeć był. A sym přeswědčeny, zo je nam tole pomhało“, praji něhdyši Chróšćanski farar Clemens Hrjehor w lěće 2021 w rozmołwje z Markom Kowarjom składnostnje 20. róčnicy Chróšćan zběžka. Wozjewjenje swojeho teksta na jubilejnej manifestaciji Domowiny a angažowanych Serbow, spominacej na měsac trajacy protest přećiwo zawrjenju srjedźneje šule, Hrjehor wjace dožiwił njeje; krótko do toho bě zemrěł.

Tehdyši 5. lětnik – šulerjo a starši – a jich podpěraćeljo zbliska a zdaloka su stawizny pisali. Wojowanje wšak skónči so z poražku: W Chrósćicach je dźensa jenož hišće zakładna, nic pak srjedźna resp. wyša šula. Jako so Google-KI za podawkami 9. awgusta lěta 2001 prašach, naliči mi tři: atentat sebjemordarja na pizzeriju w Jerusalemje, rozsud US-prezidenta, zo budźe stat přeslědźenje embryjonalnych rodobańkow spěchować a (Google wě, zo bydlu w gmejnje Njeswačidło) „zběžk w Serbach přećiwo zawrjenju šule w Chrósćicach“.

Składnostnje bližaceje so 25. róčnicy Chróšćan zběžka je Marcel Brauman z Markom Šimanom, serbskim zapósłancom Sakskeho krajneho sejma, wo dopomnjenkach a konkluzijach rěčał.

Budyšin (SN/mb). Hač do dźensnišeho ma Marko Šiman „wulki respekt před wšěmi ludźimi, kotřiž su so tam angažowali“. Aktualnje je wón za europsku politiku frakcije CDU zamołwity, před 25 lětami bě prawniskopolitiski rěčnik. Jako tajki bě kónc awgusta 2001 kultusoweho ministra Matthiasa Rößlera (CDU) kritizował: „Kultusowy minister je wjacore měsacy chwile měł, zo by do směra kompromisa za zachowanje šulow we wjesnych kónčinach dźěłał. Ale wón je pokiwy, nastorki a wobzamknjenja frakcije CDU ignorował.“ Zdobom namołwješe ministerskeho prezidenta Kurta Biedenkopfa, zo by do rozestajenja wo 5. lětnik srjedźneje šule w Chrósćicach zapřimnył. Za tutymi nastorkami tčeše ideja Šimana, šulski zwjazk załožić a z tym wšě šulske stejnišća zachować.