Čěskosłowaksku w Mnichowje přeradźili

štwórtk, 04. oktobera 2018 spisane wot:

Wot 1. oktobra 1938 překročichu jednotki Wehrmachty němsko-čěskosłowaksku statnu hranicu, mjez druhim w Hornjej Łužicy pola Załomja, Habrachćic, Neugersdorfa, Wodowych Hendrichec a Žitawy. Hižo měsacy běchu němscy wojacy njedaloko lětstotki wobstejaceje mjezy w lěsach a w domach namjeznych wsow na tutón wokomik čakali. Hač do 10. oktobra wobsadźichu woni bjez bojow 41 100 kwadratnych kilometrow wulke, tak mjenowane sudetskoněmske namjezne kónčiny Čěskosłowakskeje republiki (ČSR), w kotrychž bydleše tehdy wjace hač pjeć milionow staćanow susodneho kraja. Něhdźe milion z nich běchu ­Češa abo Słowacy, wostatni Sudetscy Němcy a Madźarojo. Wjetšina Sudetskich Němcow hitlerske wójsko zahoriće witaše. Předewšěm w tych kónčinach bydlacy Češa buchu w slědowacych měsacach ze swojeje domizny wuhnaći.

Nyšpor z wurywankami duchowneje hudźby

štwórtk, 04. oktobera 2018 spisane wot:

Budyšin (CRM/SN). Po mnoholětnej tradiciji wuhotowa Budyski cyrkwinski hudźbny direktor Friedemann Böhme z katolskim tachantskim chórom k zakónčenju seriala nyšporow z duchownej hudźbu minjenu njedźelu w tachantskej cyrkwi wosebity program. Tónraz zbudźichu wulku kedźbnosć twórby Johanna Gottfrieda Naumanna. Wón słuša do wuměłcow, kotřiž běchu swój čas jara znaći, po smjerći pak na nich ­bohužel bórze zabychu. Nětko dožiwjeja jeho twórby jako wurywanki renesansu.

„To běše zaso jónu wulkotne. Tajke něšto­ dotal hišće słyšeli njejsmy“, běše minjenu njedźelu po dobrej hodźinje hudźby a rozpominanja z wopytowarstwa słyšeć, ko­trež­ pjelnješe wulki Boži dom nimale hač dozady. W Drježdźanach 1741 rodźeny wróći so Naumann po studijach w Italskej do sakskeje rezidency. Młodemu hudźbnikej dowěrichu najprjedy zastojnstwo druheho komponista při Dwórskej cyrkwi a pozdźišo te wysoko dotěrowaneho kapałneho mištra a dwórskeho hudźbneho direktora.

Kniha ze słucho- pisakom wušła

wutora, 02. oktobera 2018 spisane wot:
Budyšin (SN/JaW). Prěnju knihu ze słuchopisakom BOOKiijom je wčera Ludowe nakładnistwo Domowina wudało. Publikacija z pjera Madleny Nasticcyneje „Što tam łazy, běha, lěta“ wěnuje so přede­wšěm přirodźe, zdźěla LND. Knižka z lěta 2001, kotraž bě dołhi čas wupře­data, předleži nětko w 2. nakładźe. Nimo zwučeneho wužiwanja je wona z BOOKiijom kompatibelna. Kniha zabawja maćernorěčne kaž tež serbšćinu wuknjace dźěći a rozšěrja jich słowoskład. Nowostka ze słuchopisakom je wšudźe tam, hdźež serb­ske knihi poskićeja, na předań.

Sakska statna ministerka za wědomosć a wuměłstwo dr. Eva-Maria Stange (SPD) je wčera we Wojerowskim kompjuterowym muzeju ZCOM 26 čestnohamtsce za mu­zeje skutkowacych wobydlerjow počesćiła. Mjez nimi běchu Wolfgang Kunde a Gerhard Walter z ZCOMa, Hans-Jürgen Wenzel a Volkmar Bier z Muzeja zapadneje Łužicy Kamjenc, Frank Feigel a dr. Walter Schindler z lěsniskeho muzeja Hornja Łužica z.t. Załom a Róžamarja Pinkawina z muzeja Njechorńskeho. Dokelž njemóžeše so Pinkawina na počesćenju wobdźělić, přepodadźa jej myto pozdźišo. Foto: Gernot Menzel

Prěni serbski koncert

wutora, 02. oktobera 2018 spisane wot:

24. septembra 1893 dožiwi Delnja Łužica prěni serbski koncert. Na studentskej schadźowance 6. awgusta w Rakecach běchu so za tak krótkodobny termin rozsu­dźili a so na městno dojednali – na Bór­kowski hosćenc „Blejcha“. Hornjoserbja poskićichu za to wšu móžnu pomoc:­ Nazwučowachu spěwy, Marko Smoler da sto programowych zešiwkow ćišćeć,­ kotrež studenća wabjo za kon­cert rozdawachu. W Bórkowach bě potom 24. septembra swjedźenska žurla „Blejcha“ połnje wobsadźena. Postrowne słowa přednjesechu hłowny starši Arnošt Herman, domjacy farar Korjeńk a farar Krušwica z Wjerbna. Nimo hudźbnych poskitkow Hornjoserbow rozwi so zhromadne spěwanje narodnych a ludowych pěsnjow, tak „Hyšći Serbstwo njezgubjone“, „Ja Słowjan som“, „Našo Serbstwo z procha stawa“ abo „Lubka leluja“. Póndźelu na to wšitcy studenća samo hač do Lubnjowa čołmikowachu. Prěni delnjoserbski koncert žněješe w nowinach dosć dobry wothłós. Tež nowina Cottbuser Anzeiger pisaše, zo bě so „cyłe dźěło ­derje radźiło“ a wšěm­ připosłucharjam „je so nimo­měry derje lubiło“.

Mikławš Krawc

Radwor (SN/bn/MiR). Wčerawša 24. literarna kermuša Ludoweho nakładnistwa Domowina w Radworju bě zdobom zakónčenje čitanskeje turneje LND. Kaž hižo­ w Ralbicach, Worklecach a Pančicach-Kukowje tworješe antologija „Hura, prózdniny“ ćežišćo zarjadowanja.

Na žurl­i hosćenca „Meja“ čitaše wčera Pětr Dźisławk swoju krótkokriminalku „Detektiwojo na hrodźišću“, Dušan Hajduk-Veljković zabawješe připosłucharjow z po­wědančkom „Zajac“ a Lubina Hajduk-Veljkovićowa předstaji wurězk ze swojeje stawizny „Jejko z Beskidow“. Jeje powědančko njeje jenož w ćišćanej wjazbj­e, ale je tež jako dźěl słuchoknihi wušło.

Něhdźe 80 zajimcow bě wčera na literarnej kermuši přitomnych, mjez nimi mnohe swójby kaž tež starši ludźo. Zdobom předstajichu šulerki a šulerjo rjadownje 4a Radworskeje zakładneje šule „Dr. Marja Grólmusec“ swój spěw „Naše prózdniny“, z kotrymž běchu wubědźowanje LND doby­li. Hudźbnje wobrubištaj zarjado­wanje Józef a Jan Brězan na akordeonje a gitarje.

Hosćom Slepjanski region zbližili

póndźela, 01. oktobera 2018 spisane wot:
Runje tak zabawny kaž informatiwny bě nazymski koncert, kotryž dožiwichu wčera w połnje wobsadźenej Njebjelčanskej „Bjesadźe“. Tam wustupi Slepjanski folklorny ansambl ze swojimi spěwarjemi, rejwarjemi a instrumentalistami. Z rejemi a pěsnjemi su woni publikumej Slepjanski region zbližili. Nimo toho móžachu so zajimcy na informaciskich taflach wo hudźbnych tradicijach, serbskich husličkach a dalšich temach wobhonić. (Wjace wo tym jutře) Foto: Feliks Haza

Budyšin (SN/bn). Ludowe nakładnistwo je wčera poslednju knižnu premjeru we wobłuku swojeje lětušeje čitanskeje turneje zarjadowało. W Budyskej Smolerjec kniharni witaše Anett Šołćic něhdźe 30 hosći kaž tež redaktora a přitomnych awtorow Serbskeje protyki 2019, kotrymž jednaćelka LND Marka Maćijowa na to dokładowe eksemplary přepoda. Nimo toho dźakowaše so lektorce Katrin Čornakec, ko-lektorce Luciji Bejminej, w­u­ho­towarce Iris Brankačkowej a wšitkim předewzaćelam, kotřiž su wudaće ze swojimi nawěškami podpěrali.

Lessingowe myto Marcelej Beyerej

pjatk, 28. septembera 2018 spisane wot:

Drježdźany/Kamjenc (SN). Lyrikarja, powědarja a romanciera Marcela Beyera, kiž je znaty tež jako awtor operowych libre­tow, esejist a wudawaćel, počesća z Lessingowym mytom Swobodneho stata Sakskeje 2019. Spěchowanskej myće dóstanjetej Anja Kampmann a Bettina Wilpert, kaž sakske ministerstwo za wědomosć a wuměłstwo dźensa wozjewi. Hłowne myto je z 13 000 eurami dotěrowane, spěchowanskej po 5 500 eurach.

Kuratorij fachowcow pod nawodom ministerki Evy-Marie Stange (SPD) je lawrea­tow wuzwolił. Myta přepodadźa swjatoč­nje 19. januara 2019 we wobłuku 52. Lessingowych dnjow w Kamjencu.

W Badensko-Württembergskej narodźeny a wot lěta 1996 w Drježdźanach bydlacy Marcel Beyer je produktiwny spiso­waćel. Jeho tworjenje bu 2016 z najwyšim literarnym wuznamjenjenjom, Mytom Georga Büchnera, připóznate. W swojej prozy wopokaza so awtor jako mišterski wobkedźbowar čłowjeskich žiwje­njoběhow. Žadaše-li sej Goethe jónu „Muža kaž Lessinga mamy trěbneho“, njemóhł pominanju nichtó dźensa lěpje wotpowědować kaž Beyer, měni jury.

Serbska murja a towarstwo Kamjentny dom stej minjenu sobotu zhromadny koncert „End of summer“ w Budyšinje wu­­ho­towałoj. Drježdźanska skupina Sugar:Koma (srjedźa) wječor zahaji, duwo Smohle z Kinsporka a wosebje čěska kapała Jet 8 (napra­wo) zamó­chu publikum zahorić. Njedźelu swjeći we wobłuku interkulturnych tydźenjow kulturne towarstwo Vietnamjanow na žurli­ Kamjentneho domu zjawnje swój „Měsačkowy swjedźeń“.SN/Maćij Bulank

nawěšk

nowostki LND