W Braniborskej wukubłaja wot přichodneje nazymy wučerjow za předmjet delnjoserbšćina. Skónčnje! Kelko lět je so wo tym rěčało a diskutowało. Kak wobšěrna běše ewaluacija na tamnišich šulach z delnjoserbskim rěčnym poskitkom a kak šěroka běše za to rešerša. Dopominam so derje na staršich, kotřiž su w Delnjej Łužicy před lětami wo dalewjedźenje delnjoserbskeho rěčneho poskitka za swoje dźěći wojowali. Widźu hišće před sobu mać z ćěšenkom na rukomaj, kotraž z ministerku za kubłanje diskutowaše, a samsnu mać něšto pozdźišo w dispuće ze zapósłancom Europskeho parlamenta, zastupowacym madźarsku mjeńšinu w Słowakskej republice. Wobě rozmołwje je wona z ramjenjomaj sukajo wopušćiła, dwělujo na tym, zo so něšto na dobro wučby delnjoserbšćiny stanje. Swój čas běše wuwučowanje delnjoserbšćiny mało šulerjow dla na wjacorych šulach w Delnjej Łužicy wohrožene. A dźensa? Na BTU móža so zajimcy za studij wučerstwa za zakładnu šulu přizjewić. Wot nazymy je studij přihotowany.

Někotři ludźo po wšěm zdaću scyła njezestarja. Maćij Bulank je jedyn z nich. Nochce so mi prawje wěrić, zo wón dźensa 70. narodniny swjeći. Hdyž jeho ně­hdźe zetkam, so mi zda, zo njeje so ani kuska změnił, po tym zo bě spočatk lěta 2020 po lětdźesatkach jako nowinski fotograf na wuměnk šoł.

Do toho smědźach wjele lět jeho kolega w redakciji Serbskich Nowin być a nazhonich, kak Maćij z rozdźělnych perspektiwow na wěstu wěc hlada. Rady so na to dopominam, kak je mi druhdy na wobrazu wjesne napohlady pokazał a ja dyrbjach rjec, z kotreho městna je wobraz zapopadnył. Tajke fotografije njenastachu někajkeho droheho objektiwa dla, ale skerje dźakowano kedźbliwemu wóčku, z kotrymž Maćij jako fotograf na swět zhladuje. Z wuslědkami swojeho dźěła nas wón stajnje zaso překwapja. Při tym so ženje doprědka abo do srjedźišća njetłóči, ale radšo w pozadku wostawa a wottam fotografuje, štož druzy zwjetša přewidźa.

Jiří Jonák je wučer čěšćiny, kotryž w nadawku čěskeho ministerstwa za kubłanje w Serbach čěšćinu wuwučuje. Wón naslěduje z tym Janu Štillerovu, Pavela Šlechtu a Jana Breindla. Milenka Rječcyna je so z nim rozmołwjała.

Na kotre wašnje přichadźeja čěscy wučerjo do Łužicy, hdźež čěšćinu wuwučuja?

Čěske knježerstwo spěchuje wučbu čěšćiny we wukraju a podpěruje zajimcow při nawuknjenju mojeje maćeršćiny. Kandidatow za jednotliwe dźěłowe městna wu­zwoli gremij ekspertow. W nim skutkuja zastupjerjo čěskeho ministerstwa za kubłanje, čěskeho wonkowneho ministerstwa a Karloweje uniwersity.

A kak wupada to konkretnje z poskitkom za Łužicu?

Dom za wonkowne zhromadne dźěło (DZS), kotrež čěskemu ministerstwu za kubłanje přisłuša, sćele wučerjow do Łužicy a je tež zapłaći. Łužiskich Serbow ma čěska politika za wusko zwjazanu zhromadnosć. Tuž wona wot lěta 2004 wučerjow do Budyšina a wokoliny deleguje. Zasadźenje we Łužicy traje zwjetša štyri do šěsć lět. Nimo Serbow maja tež němskorěčni zajimcy składnosć, tute poskitki wužiwajo, čěšćinu wuknyć.

Něhdźe 200 zajimcow je minjeny pjatk na dnju wotewrjenych duri studijo Liška w serbskim kubłanskim srjedźišću LIPA w Smjerdźacej wopytało. Milan Paw­lik je so z tam skutkowacym medijowym pedagogu, 43lětnym Smjerdźečanom­ Stefanom Gedikom rozmołwjał.

Što je telko ludźi do studija Liška přiwabiło?

Wot časa wotewrjenja loni w awgusće smy mjez druhim tydźenski projekt na Ralbičanskej šuli přewjedli. Cyłodnjowske poskitki we wobłuku dźěła z kompjuterom a programami přewjedujemy nimo na Ralbičanskej tež na Chróšćanskej a Worklečanskej šuli. To rěka: Njesmy hižo njeznaći. Zdobom dźěłamy wusko ze zamołwitymi serbskeho kubłanskeho srjedźišća LIPA hromadźe, kotřiž su sobu za nas wabili.

Studijo Liška je wotnožka Budyskeho studija LUCIJA. Maće w Smjerdźacej specifiski wobłuk nadawkow na starosći?

Zasadnje nadawki tak rozdźělne njejsu. Kolegina Theres Wjeńkec a ja smój so jako wukubłanaj kubłarjej snano bóle na pedagogiske planowanje a přewjedowanje projektow specializowałoj, kotrež starobje zajimcow wotpowěduja.