Za podhladnym dale pytaja

pjatk, 27. oktobera 2023 spisane wot:

Lewiston/Washington (dpa/SN). Po masakeru z 18 mortwymi w zwjazkowym kraju Maine pyta policija dale za skućićelom. Wčera wječor přepytachu zastojnicy chěžu podhladneho w měsće Bowdoin. Policija njemóžeše wuzamknyć, zo je wón w bliskosći. Tež pobrjóžna straža na skućićelom pyta. Tak měješe wón móžnosć z čołmom ćeknyć. W potrjechenym regionje je nuzowy staw. Policija wo­bydlerjow warnowaše swoje bydlenja njewopušćić.

Stejnišća w pasmje nadpadnyli

Tel Aviv/Gaza (dpa/SN). Israelske wójsko na mjezy do Gazaskeho pasma dale stejnišća islamistiskeje organizacije Hamas nadpaduje. Kaž wójsko dźensa rano na platformje Telegram rozprawješe, su skupiny wojakow z podpěru trutow a wojerskich lětadłow akcije w Gazaskim pasmje přewjedli a mjez druhim rampy za rakety a teroristow Hamas nadpadnyli. Po tym so zaso do Israela nawróćichu. Fachowcy hódnoća nadpady w Gazaskim pasmje jako přihot za planowanu israelsku ofensiwu.

Znowa stawkowali

Rozrisanje konflikta dale traje

pjatk, 27. oktobera 2023 spisane wot:

Brüssel (dpa/SN). Nastupajo konflikt mjez Serbiskej a bywšej prowincu Kosowo njeje žanych dalšich postupow jón rozrisać. Zastupjerjo EU su drje ze serbiskim prezidentom Aleksanderom Vučićom a šefom knježerstwa w Kosowje ­Albinom Kurtijom na kromje wjerška EU rěčeli, tola bjez wuslědka, zdźěli wčera wječor społnomócnjeny za wonkowne naležnosće EU Josep Borrell. Sčasami wobdźělichu so na rozmołwach tež zwjazkowy kancler Olaf Scholz (SPD), francoski prezident Emmanuel Macron a italska ministerska prezidentka Giorgia Meloni.

Dźensa bydla w Kosowje přewažnje ­Albančenjo. W lěće 2008 je region swoju samostatnosć wozjewiło, štož wjace hač sto krajow mjez druhim tež Němska ­připózna. Serbiska pak to wotpokaza.

Na jednanjach su zastupjerjo EU nětko zwjazk ze serbisce rěčacymi gmejnami w Kosowje namjetowali. Na tajki pak njemóžeštej so stronje dojednać.

To a tamne (27.10.23)

pjatk, 27. oktobera 2023 spisane wot:

W Karlsruhskim zwěrjencu bydlacy wodosłon wjeseli so tele dny předewšěm na kirbsy, kotrež jemu hladarjo přihotuja. Z wulkej klamu móže skoćo kirbs hnydom kompletnje zežrać. Zo ma wodosłon tajke wulke wjeselo nad zeleninu, leži zawěsće tež na swojim mjenje. Tak su zamołwići skoćo Halloween mjenowali, štož měješe konkretnu přičinu. Mjeno dyrbješe z pismikom h započeć a wodosłon je so 31. oktobra 2019 narodźił.

Spěwarku Céline Dion chwala sej ludźo jeje baladow dla. Štóž sej spěwy w přijomnej atmosferje naposka, móže so zawěsće wotputać. W Nowoseelandskej pak maja ludźo spěwy za wobćeženje hary dla. Přičiny toho su w nocy přewjedźene „bitwy sirenow“ z hitami spěwarki Dion. Tajke bitwy pěstuje etniska skupina Pasifika. Tak wuhotuja přiwisnicy swoje awta z wótřerěčakami a sirenami a spěwy wotpiskaja. Mjeztym čuja so wobydlerjo městačka Porirua tak wobćeženi, zo su peticiju zahajili a žadaja sej zakaz bitwow.

Mnohe wopory po třěleńcy

štwórtk, 26. oktobera 2023 spisane wot:

Lewiston/Washington (dpa/SN). Při třěleńcy w US-ameriskim měsće Lewiston, buchu wjacori ludźo zamordowani. US-ameriske medije rěča wo cyłkownje 22 woporach. Dale maja „mnohich zra­njenych“, kaž zdźěli měšćanski radźićel Robert McCarthy sćelakej CNN. Třěleńcy w USA wšak njejsu ničo njezwučeneho, wšako su brónje jara lochko dóstać. Prezident USA, Joe Biden, poskićeše połnu podpěru stata po „grawoćiwym atentaće“, kaž praji wón poboku zarjadowanja we Washingtonje.

Podpěrje centralnej temje

Brüssel (dpa/SN). Dźensa zahaji so oktoberske zetkanje statnych šefow EU. W dwudnjowskich wuradźowanjach chcedźa so mjez druhim wo tym wothłosować, kak dale z wójnu w Israelu wob­chadźeć. Tež dalša podpěra Ukrainy steji na agendźe. Prezidenta Wolodymyra ­Zelenskeho wočakuja k tomu přez widejo. Dalše temy su rewizija wjacelětneho finančneho plana (MFR) a bój přećiwo ilegalnej migraciji.

Znowa žadanja za wjace mzdu

Třo astronawća, dotal najmłódša wobsadka, wotlećachu dźensa, štwórtk, na misiju k chinskej staciji „palast njebja“ w swětnišću. Cyle po planje wotzběhny raketa w 11.14 hodź. na swětnišćowym lětanišću Jiuquan w pusćinje ­Gobi na sewjerozapadźe kraja. Foto: pa/AP/Andy Wong

Znapřećiwjenja wobkedźbuja

štwórtk, 26. oktobera 2023 spisane wot:

Erkner (dpa/SN). Kritiku ze słyšenja nastupajo planowany wutwar twornje Tesla w Grünheide ma so při přepruwowanju dowolnosće sobu wobkedźbować. „Wšitke zarjady bjeru sej chwile, zo móhli přednjesene znapřećiwjenja přepruwować a wotpowědne stejišća zhotowić“, zdźěli wčera rěčnik braniborskeho wobswětoweho zarjada Thomas Frey. „Z toho na kóncu tež zdźělenku sformulujemy.“ Časowy plan dotal žanoho njeje. Tesla pak nadźija so toho, zo dóstanu prěnju dźělnu dowolnosć hižo klětu w prěnim połlěće.

Předewzaće chce produkciju jězdźidłow twornje Grünheide wot tuchwilu 500 000 awtow na jedyn milion rozšěrić. W zawodźe dźěła tuchwilu 11 000 přistajenych, z wutwarom twornje měli to pozdźišo 22 500 być.

Dwěle na planowanych naprawach

štwórtk, 26. oktobera 2023 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Wjacori nutřkowni mi­nistrojo unije dwěluja na tym, hač su plany zwjazkoweho knježerstwa hladajo na wupokazanje ćěkańcow skutkowne. Tež němski zwjazk městow ma jenož snadne wočakowanja na plany zwjazkoweje nutřkowneje ministerki Nancy Faeser (SPD). Srjedu bě zwjazkowe knježerstwo w Berlinje nowe naprawy za wupokazanje wobzamknyło. Wone wobsahuja mjez druhim podlěšenje přebytka w jastwje před wupokazanjom wot tuchwilu dźesać na 28 dnjow. Dale maja zarjady wjetše kompetency při zadźěwanju pašowanju dóstać. Ze zakonjom, kiž ma zwjazkowy sejm hišće wobzamknyć, měła so ličba zwrěšćenych wupokazanjow pomjeńšić. Němski zwjazk městow pomjenuje ­pakćik naprawow drje jako prawy, „ale skutkowne su naprawy hakle, přiwzaja-li kraje, z kotrychž ćěkańcy pochadźeja, ­ludźi tež“, praji hłowny jednaćel zwjazka Helmut Dedy. Tež frakcija Zelenych w zwjazkowym sejmje ma wulke wobmyslenja hladajo na naprawy a chce tute w poradźowanjach tež tematizować.

Wobydlerjo maja profitować

štwórtk, 26. oktobera 2023 spisane wot:

Iniciatiwa sakskeho knježerstwa za wjace wětrnikow w kraju

Drježdźany (SN). Předewzaća inwestuja tuchwilu wjele pjenjez a swoje zawody klimje přichilene přetwarja. Kaž wčera sakske hospodarske ministerstwo zdźěli, sej předewzaća wot sakskeje politiki dale a bóle wutwar wobnowjomnych energijow a syće kaž tež móžnosće składowanja žadaja. „Nětko dźe wo to, energijowu změnu zwoprawdźić“, wuzběhny sakski hospodarski minister Martin Dulig (SPD). Wójna w Ukrainje a z tym zwisowaca energijowa kriza stej wuskutko­wałoj, zo je mjez předewzaćemi wulka akceptanca za wobnowjomne energije. Hladajo na konkretne projekty pak často wšitko wot toho wotwisuje, hač potrjecheni wobydlerjo naprawy akceptuja. Tuž měli so woni hladajo na planowanje a zwoprawdźenje bóle zapřijeć. Politiske a hospodarske wobdźělenje mjez druhim z financielnym spěchowanjom je roz­sudne.

Empatija jako kompas

štwórtk, 26. oktobera 2023 spisane wot:
Demokratija – qua definicija „móc kotraž z ludu wuńdźe“. Kajku móc pak ma lud? Po wšěm zdaću chětro wulku. Hdyž žada sebi zwjazkowy kancler SPD „spěšnišo a efektiwnišo wupokazać“, potom smě so čłowjek prašeć, što je so z našeje demokratije stało. Přeco wjace pozicijow najwšelakorišich politikarjow zdadźa so mi pomału, ale wěsće wotpis praweje polemiki. Wobsahi, kotrež našemu krajej tyja, druhdy paruju. Diskutujemy wo ćěkańcach a ilegalnej migraciji, ale poprawom njeje to naš najwjetši problem. Naš problem je, zo smy jako towaršnosć zabyli, kak to je, hdyž maš ćeknyć, hdyž nimaš hižo domizny. Z našeje priwilegowaneje pozicije won je stajnje lochko wšěch druhich zasudźeć a jim prawo woteznać jako swobodni čłowjekojo eksistować. A wěm, zo ćerpja naše komuny pod wulkim nawalom ćěkańcow. Hdyž pak njepolěkujemy problemam w pochadnych krajach, móžemy wšitkich wupokazać, a wšitcy budu so znowa wróćeć. Maximilian Gruber

To a tamne (26.10.23)

štwórtk, 26. oktobera 2023 spisane wot:

We woprawdźitym zmysle słowa maja w měsće Lewdow w Jendźelskej šlinkowu póštu. Tam běchu so po informacijach wobydlerja hižo před lětom šlinki do jeho póstoweho kašćika zaměstnili a listy nakusali. Šlinki čuja so wočiwidnje w kašćiku doma a njemóžeš je najebać prawidłowneho wotstronjenja z kašćika zahnać. K zasydlenju je pječa přez bliske rostliny na pódlanskej murce dóšło.

Wobchadne njezbožo z mjeńšej blachowej škodu při ampli w Sauerlandźe je hnydom wjacore njeskutki wotkryło. 40lětny wodźer awta z falšowanym personalnym wupokazom bě do awta 37lětneho, wot policije njepłaćeneje pokuty dla pytaneho, prasnył. Wobaj steještaj pod wliwom drogow. Policija wobeju mužow zaja, pozdźišo zaso pušći a přepytuje nětko hnydom wjacorych njeskutkow dla.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025