Zetkawać so a so derje čuć

póndźela, 13. januara 2020 spisane wot:

Wojerowčanka Dagmar Steuer angažuje so za dotal jónkrótny projekt w regionje. Pod hesłom „Město sadźa“ nastawa we Wojerecach na něhdźe 1,3 hektary wulkej priwatnej ležownosći předewzaćelki přirodna drohoćinka, na kotrejž su hižo 250 sadowcow sadźeli. Ze štomami a jich płodami ma wona tójšto předwidźane. Silke Richter je z iniciatorku projekta rěčała.

Byšće-li swoje předewzaće z jeno třomi wopřijećemi wopisać měła, kak by to klinčało?

D. Steuer: Wutrobna naležnosć, lubosć k přirodźe, regionalny sad.

Inwestujeće nimo swojeho dźěła tójšto časa a pjenjez do tohole čestnohamtskeho projekta, štož njeje samozrozumliwe ...

Digitalne medije dale a wažniše

wutora, 07. januara 2020 spisane wot:

W Budyskim studiju Sakskeho wu­kubłanskeho a wupruwowanskeho kana­la (SAEK) wusměrjeja swoje mnohostronske poskitki mjez druhim na to, wužiwać digitalnu techniku. Milenka Rječcyna je so z nawodu studija Michałom Cyžom rozmołwjała.

Čehodla přiběra zajim wosebje staršeje generacije za kursy nowych medijow?

M. Cyž: Starši wopytowarjo našich kursow chcedźa z młodej generaciju w zwisku wostać. Za to pak dyrbja z handyjom wobchadźeć móc, abo – kaž my tajki moder­ny smartfone mjeztym mjenujemy – ze šmóratkom kaž tež z tabletom. Wšako su młodźi ludźo dźensa přewažnje w socialnych syćach po puću. Na tamnym boku su po wšěm swěće rozbrojeni.

Kotre wobsahi tele kursy maja?

M. Cyž: Zbližamy wobdźělnikam lěpšiny, kotrež digitalne medije maja, na přikład za nakup w interneće, štož nimo młodych tež staršich ludźi zajimuje. Jim pak zdobom wuwědomjamy, zo z kóždym klikom towaršnostne a hospodarske wuwiće wobwliwuja.

Podpěrujeće dale tež kubłanje z načasnymi medijemi pola młodych ludźi?

Njezajim za naše naležnosće rosće

póndźela, 06. januara 2020 spisane wot:

W třoch sakskich stronach skutkuje serbski cyłk. Z čim su so wone lětsa za­bě­rali? Rěčnica serbskeje Lěwicy Měrka­ Kozelowa wotmołwja tule na pra­šenja Axela Arlta.

Kotre temy su serbskej Lěwicy lětsa pod nochćemi palili?

M. Kozelowa: Strukturna změna w brunicowych kónčinach serbskeho sydlenskeho ruma steješe nade wšěm. Ale su tež dalše předmjety – kaž prašenje serbskeho šulstwa, pobrachowacy wu­čerjo abo šulerski transport na wo­krjes­nej runinje – a trajne problemy, hdźež žane­ politiske konsekwency njewidźimy. Nutřkostronsce zaběrachu nas wólby wokrjesneho sejmika a krajneju sejmow, to poslednje samo před změrcowskej komi­siju sakskeje Lěwicy.

Podpěruje strona serbske naležnosće?

M. Kozelowa: Sakska Lěwica drje serbsku Lěwicu financnje podpěruje, to pak bjezlóštnje a hakle na naše žadanje. Nimamy jenož generacisku změnu w stronje, ale bohužel tež změnu nastajenja k Serbam scyła. Hladamy-li na paragraf 7 wustawkow sakskeje Lěwicy – prawa serbskich čłonow maja wosebje škitane być –, dyrbimy zwěsćić, zo stawa so tele přilubjenje z hołym słowom.

Potencial hišće njewučerpany

póndźela, 30. decembera 2019 spisane wot:

Přiwzaće nałožkow Serbow do zwjazkoweje lisćiny imaterielneho kulturneho herbstwa Němskeje 2014 skići po měnjenju dr. Theresy Jacobsoweje a dr. Ines Kelleroweje dalše šansy. Cordula Ra­tajczakowa je so ze sobudźěłaćerkomaj Serbskeho instituta (SI) rozmołwjała.

Poprawom je cil ze zapisanjom tola docpěty – čehodla ma imaterielne kulturne herbstwo (ikh) Serbow dale zaběrać?

T. Jacobsowa, I. Kellerowa: Na formalnej runinje, haj. Kulturno- a mjeńšino­politiski zaměr, ze zapiskom k wjetšej widźom­nosći Serbow přinošować, je docpěty. Kak so tajki zapisk w praksy wuskutkuje, njepokaza so hnydom, ale hakle po wěstym času. Na kóždy pad je so wědo­mje za ikh zesylniło. To njepoćahuje so jenož na nałožki a swjedźenje, je wjele wobšěrnišo. Tele sensibilizowanje za wšitke wurazy ikh a wosebje za ludźi, kiž to wukonjeja, to wostanje stajny nadawk.

Kak zaběra so institut dale z ikh?

Domowina ma so bóle wotewrěć

póndźela, 23. decembera 2019 spisane wot:

W třoch sakskich stronach skutkuje serbski cyłk. Z čim su so wone lětsa zabě­rali? Z Benediktom Dyrlichom, jednym­ z rěčnikow krajneho dźěłoweho kruha Serbja sakskeje SPD, zhladuje Axel Arlt na nachilace so lěto.

Z kotrymi temami je so dźěłowy kruh Serbja­ lětsa zaběrał?

B. Dyrlich: W prěnjej połojcy lěta koncentrowachmy so na prašenja kubłanja a demokratije w Serbach. Zdźěłali smy sej mjez druhim z fachowcami towarstwa Stup dale, SŠT a Serbskeho sejma jasne pozicije w zwisku z knježerstwowym progra­mom SPD. Tomu słužeše zjawny wječork ze statnej ministerku dr. Evu­Mariju Stange 16. apryla w Budyskim „Wjelbiku“. W druhim połlěće smy při­hotowali a přewjedli počesćenje ze Serbow pochadźaceho ministerskeho prezidenta Wilhelma Buka składnostnje jeho 150. narodnin.

Kak posudźujeće podpěru sakskeje SPD za serbske naležnosće?

„Naše wudźěłki su přiwzate“

štwórtk, 19. decembera 2019 spisane wot:

Lěto so nachila, tuž je tež w Ludowym nakładnistwje Domowina načasu bilan­cu sćahnyć. Z jednaćelku LND Marku­ Maćijowej je so Cordula Ratajcza­kowa rozmołwjała.

Kak spokojom sće z bilancu LND 2019?

M. Maćijowa: Smy so wšitcy mócnje napinali, zo bychmy swoje zaměry docpěli. Lětsa je na 30 knihow wušło, słucho­kniha, e-booki, wjacore dalše nakłady, ka­lender a zbožopřejne karty. Naše nowiny a časopisy prawidłownje wuchadźeja, a hromadźe z Rěčnym centrumom WITAJ smy serbšćinu wuknjacych z pedagogiskej literaturu zastarali. Poradźiło so nam je dochody porno lětu 2018 zwyšić a to je dobre znamjo, zo su naše wudźěłki při­wzate. Kniha z „Lipicy do hole“, wušła kónc awgusta, ma mjeztym druhi nakład. A sym wjesoła, zo smy ze šulerjemi a wučerjemi Ralbičanskeje wyšeje šule knihu „Schadźowanka zwěrjatow“ wuwili a dźěćom tak nakładniske dźěło zbližili.

Kotry wuspěch Was wosebje zwjesela?

Nastupajo CD optimistiska

štwórtk, 19. decembera 2019 spisane wot:

Adwentny koncert bě zdobom zakónčenje jubilejneho lěta 1. serbskeje kulturneje brigady. Bosćan Nawka je so ze zamołwitej za organizatoriske naležnosće brigady, wučerku stawiznow a serbšćiny Sylwiju Rječcynej, wo wusahowacych wjerškach minjenych měsacow kaž tež wo wuhladach do přichoda rozmołwjał.

Knjeni Rječcyna, cyle powšitkownje: Kajki je Waš wosobinski facit jubilejneho lěta składnostnje 70. narodnin brigady?

Dalša papjerowa mašina rosće

wutora, 17. decembera 2019 spisane wot:

Nimale štyri měsacy hižo twari přede­wzaće Hamburger Rieger tzwr w Čornej Pumpje druhu papjerowu mašinu. Jost Schmidtchen je z nawodu cyłkowneho projekta Uwu Amannom porěčał.

Knježe Amanno, jako kajke wulkotwarnišćo tuchwilu začuwaće?

U. Amann: Smy mjeztym wulka europska twarnišćowa swójba. Jej přisłušeja 400 twarskich dźěłaćerjow, fachowy personal a monterojo z nimale wšěch krajow Europy. Mnozy z nich su z wuchodneje Europy a wobknježa přemysła, w kotrychž chce w Němskej jenož hišće mało ludźi dźěłać. Myslu na přikład na skowarjow z wosebitymi znajomosćemi, plećerjow železa a twarcow wupaženja. Wobdźělenych je něhdźe 160 firmow. Wjeselu so, zo je mjez nimi 65 regionalnych z wokoliny sto kilometrow a zo móžachmy twarski plan dotal dodźeržeć.

Kak twarske wotběhi koordinujeće?

U. Amann: Na wšědnych twarskich a montažowych rozrěčach mamy paralelne dźěła mjez twarskej a procesowej techniku derje koordinować. To žada sej tójšto prócy a je tež tohodla wažne, zo bychmy njezbožam zadźěwali.

W kotrej rěči so na twarnišću dorozu­mjeja?

Zadźěwk licencow dla

póndźela, 16. decembera 2019 spisane wot:

Tema tuchwilneje zjawneje diskusije je di­gitalizacija, wosebje na šulach. Zapři­jeći su ći, kotřiž wučbne srědki zdźěłuja. Milenka Rječcyna je so z nawod­nicu Rěčneho centruma WITAJ dr. Beatu Brězanowej rozmołwjała.

Kak posudźujeće staw Němskeje we wobłuku digitalizacije w kubłanju?

B. Brězanowa: Wěmy, zo su druhe kraje­ hižo wjele dale hač Němska. Mamy mjeztym digitalny pakt. To pak njerěka, zo je to ta wulka rewolucija. Nachwatamy to, štož w druhich krajach hižo je, to pak njedosćehnjemy.

Je RCW lětsa někajke digitalne wučbne srědki wuwił, a što je za klětu planowane?

B. Brězanowa: Tuchwilu mamy hišće wěsty zadźěwk. Tón pokazuje so w tym, zo nam nakładnistwa drje licency za wučbnicy kaž tež za wuwučowanske a wuknjenske srědki přewostajeja, nic pak za wot nich wuwity přidatny digi­talny material. Smy so wo tajki próco­wali, licencu pak dóstali njejsmy.

Maće za to přikład?

B. Brězanowa: Mějachmy před lě­to­maj na přikład wučbnicu stawiznow, kotruž­ chcychu naši serbscy wučerjo za swo­ju wučbu měć. Smy wučbnicu zeserbšćili. Digitalny přidatny material pak dóstali njejsmy.

Nowe naročne wužadanje

štwórtk, 12. decembera 2019 spisane wot:

Wot klětušeho februara změje wokrjes Hornje Błóta-Łužica nowu, potom hłownohamtsku społnomócnjenu za serb­ske naležnosće. Zastojnstwo wukonja dźiwadźelnica Hanka Rjelcyna. Bosćan Nawka je so z njej rozmołwjał.

Knjeni Rjelcyna, što je Was pohnuło přichodnje na zarjadniskej runinje skutkować?

H. Rjelcyna: To ma wjacore přičiny. Sym rady na Złokomorowskim Nowym jewišću stała, a to mjeztym dźesać lět. Moje zajimy kaž tež žiwjenske ćežišća pak su so prosće změnili. Mjeztym mje dźěło za kulisami bóle wabi. Nimo toho chcych so zaso sylnišo angažować, wo­sebje nastupajo serbskosć tu w nowopřipóznatym sydlenskim rumje. Za to nimaš jako dźiwadźelnica wulce chwile, wšako dźiwadło potom hraješ, hdyž maja publikum wutworjacy ludźo swobodne. Tež swójba rólu hraje – nadźijam so, zo změju potom trochu wjace chwile za swoju třilětnu dźowku.

Kak sće so na nowy nadawk přihotowała, a wo čo chceće so jako prěnje starać?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND