Cordula Ratajczakowa

Lětanišćo Berlin-Braniborska stawa so dźeń a bóle ze symbolom twarskeje njekmanosće Němskeje. Planowane bě wotewrjenje w lěće 2011, mjeztym hižo dźesać lět na nim twarja a kónc njeje přeco hišće wotwidźeć – tež nic kóštow, kotrež wučinjeja mjeztym šěsć króć telko kaž planowane. Prestižowe předewzaće je so k narodnemu projektej hańby wuwiło.

Hrozy nam w Serbach něšto podobne? Wot lěta 2010 hižo planuja Serbski muzej Choćebuz na tamnišej Młynskej přetwarić a zdobom trajnu wustajeńcu wobnowić. Wězo dyrbiš po wjace hač dwaceći lětach dom, kotryž Serbam a cyłej – tež mjezynarodnej – zjawnosći wobraz wo stawiznach a kulturje Delnjoserbow po­srědkuje, modernizować a dźensnišemu standardej muzejownistwa přiměrić. Muzej je w nošerstwje města Choćebuza, a Załožba za serbski lud jón spěchuje. Jako­ nošer je město za ryzy přetwar zamołwite. Za nowu wustajeńcu bě Załožba za serbski lud hižo dawno pjenjezy zaplanowała.

Wukon małeje strony připóznać

pjatk, 15. julija 2016 spisane wot:
Janek Wowčer

Zapósłancy Europskeho parlamenta su so ze serbskej tematiku zaběrali. Bě to peticija, žadaca sej zakaz wotkrywanja dalšich wuhlowych jamow we Łužicy. To so tak často njestawa. Mjeńšinowe naležnosće drje běchu wjacore razy tema w Brüsselu. Na tym běchu tež Serbja wobdźěleni, zwjetša we wobłuku Federalistiskeje unije europskich narodnych mjeńšin. Tak konkretnje z našim ludom a łužiskej brunicu kaž njedawno pak so tam hišće zaběrali njeběchu. Hišće rědše su docpěte wuslědki, zo parlamentownicy reaguja a pokazuja, zo njeje jim to wšojedne. Hinak hač wočakowane chce so peticiski wuběrk Europskeho parlamenta nadrobnišo z naležnosću rozestajeć. Tak chce sej stejišćo Sakskeje a Braniborskeje wuprosyć a rozmysluje samo wo tym, delegaciju do Łužicy pósłać, zo móhła ranjenja směrnicow EU pruwować a dokumentować. Njeje tole samo na sebi hižo wuspěch? Tež hdyž so dotal „jeničce“ wo wotpohlady jedna a mamy wočaknyć, kak so naležnosć wuwije, njeběchu prócowanja podarmotne.

Cordula Ratajczakowa

Kopańca zwjazuje ludźi – zo to jenož na sportnišću, na fanowej mili abo před telewizorom njepłaći, za to bě lětuša europeada najlěpši přikład. Tak su so na kromje turněra třeći raz dźiwadła europskich narodnych mjeńšin zetkali a so skónčnje na to dojednali, za zhromadny projekt próstwu komisiji EU zapodać. Tež mjeńšinowi muzejownicy su tónraz składnosć wužiwali, sej mysle wuměnjeć – premjera to za nich!

Tróšku so dźiwaš, zo bě to sport, kotryž je schadźowanje kulturnych institucijow skónčnje nastorčił. Su dźě mjeńšiny hižo něšto lět w politiskich organizacijach, kaž FUEN, zwjazane. Medije haja styki hižo wot lěta 2001 přez zjednoćenstwo dźenikow w mjeńšinowych a regionalnych rěčach MIDAS. Zo su spěšniše hač dźiwadła a muzeje byli, ma snano z tym činić, zo přeco wo tym rozprawjeja, što jich politikarjo tak činja. A kulturnicy snano radšo wotstawk dźerža k funkcionaram.

Lěpšiny hižo njezačuwać

pjatk, 24. junija 2016 spisane wot:
Axel Arlt

Brexit. Najwšelakoriše pozicije nastupajo jasny wuslědk wčerawšeho referenduma we Wulkej Britaniskej su nas w běhu dnja dosćahnyli. Fakt je, sławne kralestwo je hłuboko pačene. Fakt tohorunja je, zo widźi w Sewjernej Irskej a Šotiskej stajnje wjetšina přichod kraja dale w Europskej uniji a nic kaž w Jendźelskej a Waliziskej zwonka njeje. Z poraženeho, EU přichileneho lěhwa bě dźensa rano sebjekritisce słyšeć, zo su w swojich kampanjach lěpšiny přemało tematizowali.

Nječińće tajku haru, Serbja!

pjatk, 10. junija 2016 spisane wot:
Marko Wjeńka

Njedawno běch na nowinarskej konferency sakskeho nutřkowneho ministra Markusa Ulbiga (CDU) w Drježdźanach. Zhonich tam, zo je ličba chłostajomnych njeskutkow w Sakskej minjene lěto woteběrała a zo móžeše policija wjace njeskutkow wujasnić. Wšitko w porjadku takrjec, kaž smy to w Sakskej zwučeni.

Jako so za antiserbskimi njeskutkami prašach, mi zamołwity wotrjadnik poruči so w tymle prašenju na přisłušnu Zhorjelsku policajsku direkciju wobroćić. Přećiwo Serbam měrjaca so kriminalita, kaž wonječesćenje swjatych křižow abo nadpady na serbskich młodostnych přez cwólby prawicarjow, so w sakskej statis­tice njejewi. Čehodla tež?

Nóc kultury bjez serbskeje?

pjatk, 03. junija 2016 spisane wot:
Cordula Ratajczakowa

„To je prosće křiwje běžało“, bě prěni inoficialny komentar, kotryž sym ze stron Muzeja Budyšin na swoje prašenje słyšała, čehodla njejsu za Budysku Dołhu nóc kultury termin namakali, na kotrejž móhł so tež Serbski muzej wobdźělić. Haj, druhdy so něšto nimokuli, štož płaći wosebje tež za terminy kulturnych zarjadowanjow. Kak často so mjerzamy, zo samo ani serbske institucije kmane njejsu terminy za wjetše podawki mjez sobu tak wotrěčeć, zo so wone njekryja a zo nje­trjeba so zwjetša samsny wobmjezowany kruh zajimcow roztorhać, zo by so na dwěmaj městnomaj wobdźělił – kaž na přikład loni nazymu, jako wotmě so w dźiwadle na Budyskim hrodźe serbska premjera a napřećo w Serbskim muzeju bě zdobom hudźbna prapremjera komponista Jura Mětška.

Zamołwići ze zbožownej ručku

pjatk, 27. meje 2016 spisane wot:
Marko Wjeńka

Štóž je zawčerawšim, srjedu, na zjězdźe katolikow w Lipsku „serbski dźeń“ sobu dožiwił, tón drje to tak spěšnje njezabudźe. Žiwjenska radosć a narodne sebjewědomje Serbow stej mjez wopytowarjemi hłuboki zaćišć zawostajiłoj. Hač chór Meja, skupina Con-tact, Smjerdźečanska rejwanska skupina abo saksofonist Daniel Matka – wšitcy běchu pósłancy Serbow a su swoju misiju derje spjelnili. Nic naposledk pokaza so zajim ludźi w mnohich rozmołwach ze spěwarkami chóra Meja, kotrež běchu katolsku swjedźensku drastu woblečene. Wulku zasłužbu na jara poradźenym podawku maja tež serbscy studenća w Lipsku a tam bydlacy Serbja. Woni su „partyjowu atmosferu“ při jewišću wuraznje přisporjeli.

Dopominam so hišće derje na Dźeń Saksow před lětami we Wojerecach. Serbja mějachu tam swoje jewišćo na kromje města, hdźež bě so lědma štó „zabłudźił“. Wšo druhe hač pozbudźace to połoženje. Wotpowědnje bjezlóštnje a njemotiwowane tam serbske skupiny swoje kulturne programy pokazachu.

Cordula Ratajczakowa

Jako nawuknych žurnalistiske rjemjesło, rěkaše jedna mojich prěnich lekcijow, zo je wšitko, štož do kulturneho wobłuka słuša, luksus. Chutne informacije su z politiki a hospodarstwa, za nje su prěnje městna rozprawnistwa rezerwowane. Feuilleton zady namakaš, quasi jako desert. Móžno, zo bě tomu w NDR­skim času hinak a snano je to tež dźensa w Serbach tróšku hinak, wšako je kultura runje ta wosebitosć a wažna za zhro­madnosć a identitu. Zo pak ma dźiwadło hladajo na dźensniše towaršnostne połoženje wulku politisku wahu, wo tym swědči tele dny wotměwace so 9. zetkanje sakskich dźiwadłow w Budyskim Něm­­sko-Serbskim ludowym dźiwadle.

Statistika je jedna stronka

pjatk, 13. meje 2016 spisane wot:
Milenka Rječcyna

Daty a fakty su to, štož statistikarjow zajimuje. W zwisku z naćiskom nowelěrowaneho sakskeho šulskeho zakonja tež daty a fakty njepomhaja, postupowanje ministerstwa za kultus (SMK) zrozumić. Te bě spočatk lěta zjawnosć namołwjało wo zakonju diskutować. Nimale tysac ludźi je so na dźewjeć tajkich diskusijnych kołach wobdźěliło, mjez druhim w Budyšinje. Tam su pomocnicy z agentury, kotruž bě SMK angažowało, ideje a namjety napisali. Ministerka Brunhild Kurth (CDU) bě napominała wužiwać nastajene kašćiki. Do nich móžachu ludźo swoje namjety k polěpšenju naćiska pisomnje podać, tež anonymnje. 430 tajkich je ministerstwo dóstało. Přidatna onlinowa konsultacija je 570 stejišćow wunjesła. Wjace hač tysac na kóncu zličichu, 660 z konkretnymi pokazkami. Šwarna to ličba. Hač do zańdźeneho tydźenja, jako druhi naćisk zakonja předpołožichu, je jón SMK w 40 dypkach změniło. Te pak su po wjetšinje jenož redakcionelneho razu, ministerka přizna. Njeběchu namjety domyslene dosć? Běchu wone snano přezastarske, předoprědkarske abo překritiske?

Rjadowanja to dowoleja

pjatk, 06. meje 2016 spisane wot:
Axel Arlt

Transparenca je kaznja towaršnosće, kotraž móže dowěru ludnosće do skutkowanja wosebje politiskich gremijow jara wobwliwować. To bywa ćim wočiwidniše, maš-li konkretne přirunowanje z druhim zwjazkowym krajom. Prašenje tuž rěka: zjawnje abo njezjawnje wuradźować? Přikład­ za to je zhromadne posedźenje sakskeje Rady za serbske naležnosće a braniborskeje Rady za naležnosće Serbow minjenu póndźelu w krajnym sejmje w Drježdźanach.

nawěšk

  • Jara awtentiske běchu poskićenja ansambla Zabava z Ruskeje.
  • Na zahajenju festiwala štwórtk w Budyskim NSLDź počesćichu přitomni Juraja Kubánku (3. wotprawa) z trójnej serbskej sławu.
  • Hosćo z Peruwa zbudźichu ze swojimi přewšo pisanymi kostimami tójšto zajima.
  • Pólski cyłk z Bolesławieca na štwórtkownym swjedźenskim ćahu k zahajenju festiwala "Łužica 2019" po Budyšinje
  • Algeričenjo na jewišću NSLDź
  • Rejwarjo z Boliwiskeje
  • XIII. mjezynarodny folklorny festiwal "Łužica 2019" je zahajeny. Tule namakaće impresije z prěnich wustupow wobdźělenych skupin. Tule předstajichu skupiny štwórtk dopołdnja w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle hižo raz dźěćom swoje poskićenja, na wobra
  • Rejwarki a rejwarjo Serbskeho folklorneho ansambla Wudowor su zdobom hosćićeljo festiwala.
  • Rejwarki a rejwarjo z pólskeho Bolesławieca
  • Zajim zbudźi tež skupina ze Sewjerneje Makedonskeje
  • Dalši hosćićeljo łužiskeho mjezynarodneho festiwala: Serbska rejwanska skupina Smjerdźaca z hudźbnikami folklorneje skupiny Sprjewjan
  • Překwapjenka běchu mnohim wuměłcy z Peruwa.
  • Prěni raz spožčichu lětsa zarjadowarjo mjezynarodneho folklorneho festiwala wosebite myto a diplom za wurjadny wuměłski wukon. Jón dósta słowakski ansambl Bobańovci za swoju přirodnosć, awtentiskosć a originalitu.
  • Rejwarjo algeriskeho cyłka Couleurs d‘ Algerie
  • Boliwiscy rejwarjo a rejwarki w kostimach na jewišću
  • Boliwičenjo "in action"
  • Sobotu wječor běchu po Chrósćicach mnozy nadróžni muzikanća po puću.
  • Pólski młodźinski orchester z Leśnicy zahaji sobotny wječor na farskim dworje.
  • Tójšto ludźi zhromadźi so na programy na jewišću při gmejnskim zarjedźe ...
  • ... a wobhlada sej poskićenja skupin.
  • Na Koklic statoku předstajichu so tež čłonojo skupiny Wotała. Wšitcy z nich su bywši rejwarjo Smjerdźečanskeje rejwanskeje skupiny.
  • Smjerdźečanscy rewjarjo na jewišću pola Koklic
  • Pohlad z jewišća na dwór Wjeselic statoka
  • Na Zahrodnikec-Grutekc statoku pokaza mjez druhim tež Slepjanski folklorny ansambl dźěle swojeho programa.
  • Tež Slepjanscy wuměłcy hižo zahe na dorost mysla.
  • Wšitcy sobuskutkowacy słowakskeho ansambla Bobańovci zamóža znajmjeńša jedyn instrument piskać, spěwać a rejwać.
  • Na Kralec statoku knježeše čiła atmosfera.
  • Schow před krótkim dešćom pytachu sej tež hosćo na Kilankec statoku pod wulkimi předešćnikami.
  • Pólscy hosćo z pokazku ze swojeho programa na Kilankec statoku
  • Wo tym, zo bě sej na lětuši festiwal sobotu a njedźelu do Chrósćic wjac hosći dojěło hač hewak, swědčachu kopate połne parkowanišća.
  • Kultura zwjazuje, kaž tule Smjerdźečanskej rejwarce a algeriskeho rejwarja.
  • Sčasami nimale přepjelnjeny bě Koklic statok.
  • Wudworscy při poslednich přihotach na sobotny wustup na farskim dworje.
  • Wudworscy na farskim dworje
  • Jewišćo při gmejnje bě stajnje derje wopytane.
  • Rjanolinki-rejwarki Smjerdźečanskeje rejwanskeje skupiny
  • Serbska reja je jewišću při gmejnje tójšto pasantow do rejki prosyła.
  • Lóze hólcy wječor na jewišću Zahrodnikec-Grutkec statoka
  • Kabaretna skupina Lózy hólcy pokazachu přitomnym we wobłuku programa "Chróšćan special" na Zahrodnikec-Grutkec statoku, zo njejsu w běhu lět ničo zabyli
  • Na Wjeselic statoku zahudźi skupina NIMO ...
  • ... band wokoło Brězanec bratrow Józefa a Jana.
  • Tež němska skupina Slapstickers pokaza, što zamóže.

nowostki LND