Nowa kwalita zamołwitosće

pjatk, 03. julija 2020 spisane wot:
Axel Arlt

Połdra lěta po kónčnej rozprawje Komisije za rozrost, strukturnu změnu a dźěło je zwjazkowy sejm dźensa zakoń wo redukowanju a zakónčenju zmilinjenja bru­nicy kaž tež zakoń wo zesylnjenju struktury za wuhlowe regiony wobzamknył. Prašenje pak je, hač bě zwjazkowe knježerstwo kompromisowe poručenja tak mjenowaneje strukturneje komisije přejara złahodniło abo hač nětko wobzamknjene wobsahi nastupajo škit klimy dosahaja. Kritikarjo su w dźensnišej sejmowej debaće samo „zakoń wo 18lětnym zawěsćenju wuhla“ rozjimali. Tež prašenje wodoweho managementa w pohórnistwowej Łužicy, nětko zakótwjene w rezoluciji parlamenta, njeje dorozrisane.

Z praksu sej wulki són spjelniła

štwórtk, 02. julija 2020 spisane wot:

W Radworju maja wot wčerawšeho dźěća­cu lěkarsku praksu. Wjesnjenjo maja tuž nětko nimo powšitkowneje dalšu lěkarku we wsy. 39lětna Jadwiga ­Wałdźina praksu nawjeduje. Před lětomaj je so wona ze swójbu do Łužicy ­nawróćiła. Do toho bě jako dźěćaca ­lěkarka a chirurgowka mjez druhim na uniklinikumje w Münsteru, pozdźišo w Drježdźanach na uniklinikumje ­a w praksy zasadźena. Clemens Šmit je so­ z njej rozmołwjał.

Gratuluju k wčerawšemu wotewrjenju swójskeje praksy. Sće do toho rjekła, zo chceće w swojej nowej dźěćacej praksy něštožkuli hinak činić, hač je poprawom z wašnjom. Što z tym měniće?

Prapremjera – solo za dudy

štwórtk, 02. julija 2020 spisane wot:

Pod hesłom „Kóždom ludej swoje dudy“ wěnuje so dudak a spěwar Serbskeho ludoweho ansambla Handrij Henčl njedźe­lu w Budyskim Serbskim muzeju z koncertom wosebitemu ludowemu instrumentej. Cordula Ratajczakowa je so­ z hudźbnikom rozmołwjała.

Kak sće ideju koncerta zrodźił?

H. Henčl: Loni je so mje organizatorka Wojerowskich hudźbnych swjedźenskich dnjow prašała, hač nochcu raz na dudach koncert wotměć. Tak smy tam hromadźe z hudźbnikami našeho Prěnjeho łuži­skeho barokneho orchestra koncertowali. Wothłós bě přewšo dobry a zarjadowanje wupředate. Ludźo su fifolejo domoj šli. Nětko mamy koronu, a cyły swět žedźi so za programami w małym formaće, za čož su dudy kaž stworjene. Sym tuž tehdyši program swojim móžnosćam jako solist přiměrił a to SLA namjetował. Argumentowach, zo su ludźo nětko lačni, nazymu budźe paleta poskitkow snano hižo přewulka. Tak bě w běhu třoch tydźenjow ideja wuzrawjena. Budźe to prapremjera – tajki solowy koncert za dudy hišće w ansamblu njemějachmy.

Što Was na dudach wabi?

Hriwna spočatk wulkeje změny

srjeda, 01. julija 2020 spisane wot:
Marko Wjeńka

Zawjedźenje němskeje hriwny w bywšej NDR dźensa před 30 lětami drje zwjazuje kóždy, kiž je čas tehdy wědomje dožiwił, z cyle wosobinskimi dopomnjenkami. Mi je so razne dopóznaće do pomjatka zaryło, jako stejach prěni króć ze zapadnymi pjenjezami w zaku we wobchodźe: Nětko dyrbimy za wšitke banalne wěcy kaž chlěb, mloko a butru z wonej zapadnej hriwnu płaćić, kotraž bě runje hišće złoto hódna, hdyž jako dar wowki z poslednjeje jězby do zapada w kamorje ležeše.

Chcedźaz busami přijěć

wutora, 30. junija 2020 spisane wot:

Delegacija towarstwa Societas Amicuum Liberec (SAL), kotrež organizuje Serbske kulturne lěto w čěskim měsće, bě wčera z hosćom w Budyšinje, mjez druhim pola Domowiny. Cordula Ratajczakowa je so z čłonku SAL, zamołwitej za program lěta Janu Vančatovej a z intendantku SLA Judith Kubicec rozmołwjała.

Po přestawce koronakrizy dla nětko Serbske lěto SAL – što planujeće?

J. Vančatová: Smy za nalěto plano­wane zarjadowanja w Liberecu na nazymu přesunyli. To bohužel za procesiony křižerjow, kotrež chcychmy sej wobhladać, móžno njebě. Zakładnje nimamy jenož­ wotpohlad, našim ludźom serbsku kulturu zbližić, ale chcemy ju tež na městnje we Łužicy dožiwić. Dwě ekskursiji mamy lětsa planowanej. Za meju předwidźanu třidnjowsku do Hornjeje a Delnjeje Łu­žicy chcemy w septembru nachwatać, a srjedź awgusta po­damy so tři dny do Delnjeje Łužicy, do Choćebuza, Grodka, Bórkow a Raduša. Tam dotal scyła hišće byli njejsmy. Lětušej wjerškaj budźetej w Liberecu přehladka Maje Nage­loweje 9. oktobra a 11. nowembra wustajeńca wo stawiznach Serbow. Tajki wupada hruby koncept.

Kak wobdźěli so SLA?

Načasne spěwy a wideja tworić

póndźela, 29. junija 2020 spisane wot:

W Serbach je tuchwilu rěč wo „Astronawtach“ – nowych serbskich spěwach a widejach. Měrćin Weclich je so wo tym z jednym z hłownych iniciatorow, Matejom Dźisławkom, rozmołwjał.

Wo čim so při „Astronawtach“ jedna?

M. Dźisławk: To je skupina serbskich hudźbnikow. Žro su Jurij Hantuš, Matej Dźisławk a němski bubnar Oliver Böhm, kiž bydli blisko Wittenberga. My třo w Lipsku najwjace spěwow přihotujemy a našej skupinje Astronawt z dalšimi hudźbnikami posrědkujemy. Prěni króć smy so wokoło swjatkow zetkali a prěnje pjeć spěwow natočili. Jurij a ja je zwjetša komponujemoj. Chcemoj načasnu hudźbu tworić. To je funk, to su balady a rocko­we zynki runje tak kaž lubosćinske a poetiske štučki. A to zwjetša ze swójskimi tekstami, mjez druhim z pjera studenta Pětra Dźisławka.

Su to serbske spěwy „w nowym šaće“?

M. Dźisławk: To njejsu spěwy w nowym šaće, ale nowe spěwy, zwjazane z widejemi. Statisća we widejach sobu skutkuja. To ma w přirodźe być a tróšku z domiznu zwjazane. Swjatkowny kónc tydźenja smy widejo za naš prěni titl nato­čili.

Hdy a kak móžemy to widźeć-słyšeć?

Strowy rozum njech knježi

pjatk, 26. junija 2020 spisane wot:
Marian Wjeńka

Někak so minjene dny zdaše, jako by koronowa pandemija w našim kraju nimo była. Z wolóženjemi w mnohich wobłukach smědźa so zaso wjetše swójbne swjedźenje wotměwać, kina a muzeje su zaso přistupne, samo přednoški a koncerty so zaso po nimale zwučenym wašnju poskićuja. Wězo wšitko wotpowědnje hygieniskim a wotstawkowym předpisam. Hišće mału chwilku a potom smy wšo zmištrowali a takrjec z jednym módrym wóčkom wotešli, tak zawěsće hižo tón abo tamny mysleše. Ale nadobo nam jednotliwe tak mjenowane hotspoty bolostnje wuwědomichu, zo hišće ničo nimo­ njeje. Mjaso předźěłacy zawod Tönies je při tym bjezdwěla najzrudniši přikład, kak spěšnje móže so wirus rozšěrić. Porno tomu bě Ischgl mała hwězda.

Přiwšěm tójšto nawuknyli

srjeda, 24. junija 2020 spisane wot:

Wurjadne šulske lěto so pomału nachila a maturanća hižo wědźa, hač su wobstali. Kak pak budu swjećić? Cordula ­Ratajczakowa je so z direktorom ­Serbskeho gymnazija Budyšin ­Renéjom Wjacławkom rozmołwjała.

Kak derje sće koronakrizu zmištrowali?

R. Wjacławk: Emocionalnje mam zaćišć, zo ju na našej šuli dosć derje zmištrujemy. Dožiwjam šulerjow, zdźěla tež staršich a wučerjow w jara měrnym mjezsobnym wobchadźe. Wšědny wučbny dźeń je, kaž so mi zda, dosć derje organizowany. Naši šulerjo wuknu w A/B-rytmusu, to rěka, jedyn tydźeń su w šuli, tamny tydźeń doma. Skupinje so wuměnjatej. Dyrbjachmy naše rjadownje na połojcu dźělić, zo bychmy předpisam hygieny wotpowědowali.

Wjedu naprawy k tomu, zo maja někotři šulerjo ćeže šulu zmištrować?

Wuměna jemu na wutrobje leži

srjeda, 24. junija 2020 spisane wot:

Hubert Kokla je wot lěta 1991 aktiwny čłon Černobylskeho towarstwa. Hač do lě­ta 2009 je wón z mandźelskej Luciju­ a dalšimi w Pančicach-Kukowje dokładnje 565 dźěćom a 55 dorosćenym z Běłoruskeje hač do štyri tydźenje trajace wočerstwjenje zmóžnił. Měrćin Weclich je so ze 84lětnym rozmołwjał.

Što Wam tutón čas woznamjenja?

H. Kokla: Smój z mandźelskej wuměnu jara aktiwnje a z cyłej wutrobu pěstowałoj. Z pomocnym transportom sym jědnaće razow sam w nuklearnje poće­ženej kónčinje w Černobylu był. Jedyn transport wobsteješe samo z 15 nakładnych awtow.

Kajka je pomocna situacija dźensa?

H. Kokla: Ći, kotřiž su na spočatku jara­ aktiwni byli, su dawno starši a jich dźěći dorosćene. Mnozy młodostni maja dźensa cyle hinaše zajimy, pućuja radšo po swěće. Tuž je kontakt powšitkownje popušćił.

Kaž wěm, Wam wuměnu pěstować jara na wutrobje leži.

H. Kokla: Zo wuměna hižo tak in­tensiwna kaž w 90tych lětach njebudźe, je so hižo dawno wotbłyšćowało. Wšako je dźeń a wjace starosćow z financami, a cyłu wěc móžeš jeno z darami zaručić, dó­sta­nješ pak lědma podpěry.

A što sej přejeće?

Nowe koncepty nastali

póndźela, 22. junija 2020 spisane wot:

Biskopičanska syć dźěćaceho a młodźinskeho dźěła je mnohim dorosćacym jara wažny domicil. Měrćin Weclich je so­ z teamowym šefom zarjadnišća Andreasom Mikusom rozmołwjał.

Kak sće dźěławosć syće w minjenych tydźenjach zawěsćili?

A. Mikus: Smy organizatorisce wjele změnili a wjacore zarjadowanja na nazymu přepołožili. Přewjedźechmy pak tež někotre widejowe šaltowanja. Nachwatachmy wšelke koncepty, a naš dom smy dokładnje wurjedźili. Smy tu a tam tež něšto renowěrowali. Někotři kolegojo su dru­hdźe wupomhali, dalši wostachu nadhodźin dla doma. Njetrjebachmy niko­ho do krótkodźěła słać. Z nowymi wolóženjemi nětko znowa započnjemy, a chcemy so w našim wšědnym dźěle poněčim zaso k normaliće nawróćić.

Běchu so nowe puće wudali?

A. Mikus: Zdźěla su nowe přemyslowanja a koncepty nastali a smy hladajo na digitalne dźěło tójšto přiwuknyli, přiwuknyć dyrbjeli.

Što je z planowanymi terminami pře­wje­dźenja dyrdomdejskeho campa při Němskopazličanskim wulkohaće?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND