Wuske styki k Serbam wažne

štwórtk, 28. januara 2016 spisane wot:

Za stajnym blidom Zelenych móžachu zawčerawšim, wutoru, zapósłanču strony w Sakskim krajnym sejmje Franzisku Schubert witać. 33lětna je zdobom zamołwita frakcije za serbske naležnosće. Marko Wjeńka je so z njej wo dźěle na dobro Serbow rozmołwjał

Maće w swojej funkciji hižo styki k serbskim zamołwitym?

F. Schubert: Sym poprawom jara konstantnje z nimi w rozmołwje. Sym zwiski k Domowinje runje tak nawjazała kaž k druhim, na přikład k iniciatiwnej skupinje Serbski sejm. Wobkedźbuju pak tež problem financowanja Załožby za serbski lud. A wjeselu so, zo je so połoženje na tym polu polěpšiło. Serbske naležnosće wšak wobjednawamy w sejmje přez hranicy frakcijow. Wuski zwisk mam tohorunja k Rěčnemu centrumej WITAJ. W serbskich prašenjach wšak je mi na dobro, zo mam sama serbske korjenje.

Hdźe widźiće ćežišća swojeho dźěła?

Před něhdźe lětom je energijowy koncern Vattenfall připowědźił, swoju brunicowu spartu předać. Što je so wot toho časa w Trjebinje a Miłorazu stało, wo tym je so Jost Schmidtchen z Trjebinskej wjesnjanostku Kerstin Antonius (Trjebinske wolerske zjednoćenstwo) rozmołwjał.

Knjeni Antonius, kak wobhladujeće minjene lěto?

K. Antonius: Nimam je runjewon za jara přijomne. Lěto 2015 njeje našim wobydlerjam jasnosć za žiwjenske planowanje přinjesło, štož nastupa přesydlenje. Tale njewěstosć wšědne žiwjenje w Trjebinje a Miłorazu poćežuje.

Móžeće to dokładnišo wopisać?

K. Antonius: Wězo. Lěto 2014 bě so z připowědźenjom skónčiło, zo chce Vattenfall předań brunicoweje sparty pruwować. Ale cyłe lěto pozdźišo njebě hišće ničo jasne. Wobydlerjo njemóža swoju swójbnu a powołansku perspektiwu planować a nichtó jim k tomu žanu jasnu wotmołwu njeda. Tohodla žadamy sej wěstu perspektiwu za přichod, a to za cyły łužiski brunicowy region.

Kak hódnoćiće w tym zwisku aktualne prócowanja zwjazkoweho knježerstwa wo klimowu změnu?

Móžny model wupruwować

pjatk, 22. januara 2016 spisane wot:
Axel Arlt

Nazymu 2014 je so Budyski krajny rada Michael Harig (CDU) w interviewje ze Serbskimi Nowinami wo tym wuprajił, kak hodźeli so naležnosće našeho ludu hišće lěpje do dźěławosće wokrjesneho sejmika zapřijeć. Tehdy bě tež wo serbski wuběrk město dźěłoweho kruha za serbske naležnosće šło. Tajki konstrukt dźěło sejmika braniborskeho wo­krjesa Sprjewja-Nysa wot decembra 1998 wobohaća. Model z Delnjeje Łužicy pak njeje Budyskeho krajneho radu dotal hišće přeswědčił.

Štož je krajny rada Harig na změnu wobstejnosćow tłóčacemu dźěłowemu kruhej za serbske naležnosće na jeho njedawnym posedźenju namjetował, je wažny mjezywuspěch: Čłonojo gremija měli so jako kompetentni wobydlerjo do wuběrkow wokrjesneho sejmika z poradźowacym hłosom powołać. Eksplicitna serbska wěcywustojnosć ma so potom – jeli wokrjesny sejmik 21. měrca namjet zarjadnistwa sćěhuje – wot meje na wuběrkowych posedźenjach wobdźěleć.

„Zasadnje serbsce rěčimy“

srjeda, 20. januara 2016 spisane wot:

Gmejna Ralbicy-Róžant je jedna z pjeć serbskich, kotrež přisłušeja zarjadniskemu zwjazkej Při Klóšterskej wodźe ze sydłom w Pančicach-Kukowje. Runja Chrósćicam, Njebjelčicam, Pančicam-Kukowej a Worklecam su so radźićeljo tež w Ralbicach-Róžeńće w gmejnskich wustawkach zawjazali, serbsku rěč w gmejnskim žiwjenju zaměrnje nałožować. Měrćin Weclich je so wo tym z wjesnjanostu Hubertusom Ryćerjom (CDU) rozmołwjał.

Kajka je wobchadna rěč na prawidłownych měsačnych zeńdźenjach wašeje gmejnskeje rady, na kotrež tež zajimo­wani wobydlerjo přichadźeja?

Wjele młodych so za spěw hori

wutora, 19. januara 2016 spisane wot:

Lětsa zhladuje Zwjazk serbskich spěwarskich towarstwow (ZSST) na 25. jubilej znowa załoženja. Cordula Ratajczakowa je so z předsydu Pětrom Cyžom rozmołwjała.

Kak wupada bilanca minjeneho lěta?

P. Cyž: Sobustawske chóry ZSST su derje dźěłali a našim připosłucharjam zajimawe koncerty poskićeli. Skedźbnić chcu nimo poskitka nazymskich koncertow a koncertow wokoło hód wosebje na fakt, zo steji zhromadne spěwanje zaso w fokusu. Mjenować chcył programaj chóra Budyšin z chórom Łužyca a koncert „Lipa a přećeljo“, kotryž je znowa za spočatk małeho róžka připowědźeny. Zhromadny spěw steji tež w srjedźišću našeho jubilejneho koncerta k 25. róčnicy znowazałoženja ZSST. Wot smažnika 2015 jón intensiwnje přihotujemy.

Z kotrym facitom zhladuje ZSST na 25lětne wobstaće?

P. Cyž: Chórowa scena je so pomjeńšiła, štož zaleži na demografiskim wuwiću Łužicy. A přiwšěm mamy wjele spěwarjow, runje tež młodych, kotřiž so za serbski spěw – hač chórowy abo ludowy – horja. To mje jara zwjesela. Tuchwilu je nimale­ 500 čłonow w 16 towarstwach ZSST organizowanych.

Wumjetowanja njepomhaja

pjatk, 15. januara 2016 spisane wot:
Janek Wowčer

Tele dny dyrbjachmy nazhonić, zo su mjez ćěkancami tež čorne wowcy. Po­dawki silwesterskeje nocy w někotrych městach Němskeje nam tole wuwědomjeja. To zdobom pokazuje, zo njeje towaršnosći lochko, azyl pytacych integrować. Hač ćěkanc, čorna wowca abo domoródny – wšitcy su čłowjekojo.

Mamy so nětko wšitkich swojich demokratiskich zasadow a přeswědčenjow wzdać? Ně, dyrbimy sej mjezsobny respekt wužadać. K tomu słuša, zo wobě stronje płaćiwe prawidła a zakonje akceptuja. Runje tohodla je nimoměry wažne, zo wo ćežach při integrowanju zjawnje rěčimy – tež we Łužicy. Problemy, wo kotrychž ničo njewěmy, njemóžemy wotstronić. Mjezsobne wumjetowanja połoženje njepolěpša. Njeakceptancu a zdźěla­ hidu na wšo cuze a ćěkancow tuchwilu bohužel na serbskich wsach přiběrajcy začuwaš. Mnozy Serbja sobu swa­rja a su wo aktualnej politice w našim kraju přesłapjeni. Wočakujemy wot wjetšiny, zo nas chutnje bjerje. Tohodla měli my ćěkancow chutnje brać a njeskutki jednotliwcow njespowšitkownjeć.

Ruba puć za legitimowane zastupnistwo Serbow

štwórtk, 14. januara 2016 spisane wot:

Lědma štó w Serbach tak wótře wo přichodźe rozmysluje a tak polarizuje kaž wón: dr. Měrćin Wałda. Dźensa swjeći wědomostnik 65. narodniny.

Jubilar je tójšto pospytał a wjele nazhonił – špatneho runje tak kaž dobreho. Tole sej zawěsće kóždy wuwědomi, kiž měješe składnosć so z nim intensiwnišo wo tym rozmołwjeć, što jeho zaběra. Rozmołwjeć so, to Měrćin Wałda, rodźeny 14. januara 1951 w Pěskecach, zamóže. A je to tež dyrbjał,­ jako běše po studiju kulturnych wědomosćow na Lipšćanskej uniwersiće jako wědomostnik po Łužicomaj ćahał a wo serbskich nałožkach slědźił. Slědźić wšak bě stajnje hižo jeho powaha, kaž jónu w Serbskich Nowinach přeradźi. Hižo jako hólčec sej wo najwšelakorišich naležnosćach hłowu łamaše. Sam wo sebi praji, zo bě „sonjer, tež jako šuler w Njebjel­čicach, Wotrowje, Róžeńće a Ralbicach“.

Nowe wužadanja za RCW

wutora, 12. januara 2016 spisane wot:

Rěčny centrum WITAJ zhladuje na wuspěšne skutkowanje w lěće 2015. Z nawodnicu RCW dr. Beatu Brězanowej je so Milenka Rječcyna rozmołwjała.

Kotre projekty běchu za Was hladajo na lěto 2015 wosebite abo wusahowace?

Dr. B. Brězanowa: Myslu na přikład na plakat „Serbske stawizny w 160 wobrazach“. Z nim hodźeli so rjane projekty za šulerjow wuwić. Wone móhli tež skrućenju narodneje identity słužić. Wo tym hišće rozmyslujemy. Projekty a materialije k powołanskej orientaciji, kaž smy je loni zwoprawdźili, su trajny nadawk. Wjeselimy so, zo mamy za to dobrych partnerow, kaž Zwjazk serbskich rjemjeslnikow a předewzaćelow. Katalog kwalitatiwnych kriterijow k spěchowanju a posrědkowanju serbšćiny w pěstowarnjach žněje dobry wothłós a je nam pohon, k tomu bórze dźěłowy zešiwk wuwić. Tón ma jako přiručka při kwalitatiwnym managemenće a jako zakład sebje­ewaluacije słužić.

Kotre wužadanja lětsa na RCW čakaja?

Njepołnohódni?

pjatk, 08. januara 2016 spisane wot:
Cordula RatajczakowaZas a zas twjerdźi Zhorjelski krajny rada a předsyda konwenta Bernd Lange (CDU), zo rozestajenja w konwenće kulturneho ruma Hornja Łužica-Delnja Šleska ničo ze Serbami činić nimaja a zo wón sakski Serbski zakoń „ze wšej mocu“ podpěruje. Přiwšěm argumentuje, zo „mjeńšina njemóže rozsudna być“, dźe-li wo zakładne zajimy kulturneho ruma. Přeco to samsne! Jako pycha su mjeńšiny witane. Tež wěste prawa so jim rady dawaja – demokraća dźě wědźa, što so dźensa słuša. Zo pak škitanych eksotow chutnje njebjeru, přeco zaso pytnješ, hdyž woprawdźe wo něšto dźe. A zo je w konwenće hłós Załožby za serbski lud runje telko hódny kaž tón Budyskeho a Zhorjelskeho wokrjesa, je drje na papjerje napisane – we hłowach pak hišće nic. Danska mjeńšina w Schleswigsko-Holsteinskej móže štučku wo tym spěwać. Wot spočatka Zwjazkoweje republiki Němskeje dyrbi Južnoschleswigski wolerski zwjazk (SSW) wo swoje prawa wojować: Jako měješe strona wjace hač pjeć procentow hłosow, su 1951 spytali hranicu na 7,5 procentow zwyšić.

„Serbske wobsahi nas jara wobohaćeja“

štwórtk, 07. januara 2016 spisane wot:

Wojerowske wuměłstwowe towarstwo pěstuje wjelelětnu zhromadnosć. Wo wobsahach w lěće 2015 a wo widźe na lětsa je z předsydu towarstwa Martinom Schmidtom Andreas Kirschke porěčał.

Kak intensiwne bě lěto 2015 za was?

M. Schmidt: Jara skutkowne. Smy 65 zarjadowanjow organizowali, přede­wšěm čitanja, přednoški, koncerty a wodźenja. Jara wulku rezonancu žnějachu literarno-hudźbne matineje njedźelu dopołdnja na hrodźe. Tu je kóždy raz ně­hdźe 50 připosłucharjow přišło. Wobsahi běchu „Einer der nie geschwiegen hat“ wo Stefanu Heymje, „Wie ich meinen Großvater kennen lernte“ wo Erwinje Strittmatteru, „Ochsen müssen büffeln – der Mensch muss lernen“ z tekstami wo šuli, šulskim času a šulskim zadźerženju kaž tež „Schriftsteller mit Texten über Hoyerswerda“.

Kak towarstwo ze serbskimi wuměłcami hromadźe dźěła?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND