Kopańca wažniša hač pyšny Gianni
Hižo dźesać lět je Šwicar Gianni Infantino jako prezident mjezynarodneho koparskeho zwjazka (FIFA) w zastojnstwje. So wě, zo móhł tež FIFA kritizować, ale ludźo so runja mi předewšěm na róli prezidenta postorkuja. Hladajmy wróćo na koparske swětowe mišterstwo 2022 w Katarje. Jako bu Katar w lěće 2010 jako wuhotowacy kraj globalneho wjerška kopańcy wuzwoleny, njemějachu tam ani jenički stadion, kotryž by wuměnjenjam tohole wulkeho podawka wotpowědował. To wšak bě jim wšojedne, a w běhu sćěhowacych dwanaće lět su znajmjeńša pjeć nowych stadionow natwarili.
Nic jenož při tym su čłowjeske prawa ignorowali a najskerje hač do 20 000 ludźi, wosebje dźěłowe mocy z wukraja, je při přihotach mišterstwa swoje žiwjenje přisadźiło. Na swětowym mišterstwje wšak so Gianni Infantino za ničo zamołwjał njebě, jemu bě to wšojedne. Hłowna wěc, zo měješe jewišćo, hdźež móžeše so prezentować.
Kopańca ludźi zwjazuje
Kopańca je wjace hač jenož sport – wona zwjazuje ludźi, polěkuje přećelstwam a wuči wažne kajkosće. Mariji Čušcynej, trenarce Ralbičanskeje młodźiny F, je tónle sport woprawdźita naležnosć wutroby. W rozmołwje ze Stellu Pilzec rozprawja wo swojej zahoritosći, wo radosći na dźěćacej kopańcy a wo tym, što ma jako trenarka za wuspěch.
Što běchu přičiny za Waš rozsud, stać so z trenarku?
Kopańca mje hižo cyłe moje žiwjenje zahorja. Přez wosobinske wobdźělenje na sporće, přez mojeho nana, kiž bě wjele lět jako trenar a hrajer w towarstwje DJK Sokoł Ralbicy-Hórki aktiwny, a přez mojeho syna, kiž sam w Ralbicach kopańcu hraje, sym towarstwu wusko zwjazana. Róla trenarki je za mje tohodla woprawdźita naležnosć wutroby.
Wobchadźa so z Wami hinak hač z muskim trenarjom?
Zwjazkowa wobora wabiła
Benedikt Šołta z Nowoslic, kotryž je tuchwilu jako hłowny gefrajter we Wuskidźi pola Zhorjelca stacioněrowany, bě zašły štwórtk jedyn ze zastupjerjow wustajerja Zwjazkoweje wobory. Milu Dźisławkec je zajimowało, kotre nadawki Benedikt Šołta w Ralbicach ma.
Čehodla sće nadawk dóstał, na powołanskich wikach za Zwjazkowu woboru wabić?
Absolwuju w času regionalnych powołanskich wikow připadnje runje praktikum w Budyskim karjerowym centrje. W tym zwisku směm so tež hnydom na wikach wobdźělić, zo bych nazhonił, kak wabjenje za woboru funguje.
Što sće dźěćom poskićili, štož smědźachu sami wuspytać?
Zajimowani šulerjo smědźachu sej pola nas wuhotowanje a drastu wojaka zwoblěkać. To rěka nahłownik, škitny lac a druhe móžne wuhotowanja. Pokazachmy jim, što wšitko k wuhotowanju wojaka słuša a su na městnje pytnyli, kak ćežke drasty su, w kotrychž dyrbja wojacy tež w nuznym padźe běhać. Ručež bě so dosć zajimcow namakało, smy małe wubědźowanje organizowali. Šulerjo mějachu z monturu poł koła wokoło sportnišća běžeć a dobyćer dósta darik wot Zwjazkoweje wobory.
Z wothłosom spokojom
Filip Žur wukubłuje so tuchwilu na mechatronikarja za industriju w zawodźe TDDK w Nadróznej Hrabowce. Wón bě tohorunja dźensa tydźenja w Ralbicach, zo móhł přichodnym wukubłancam wo swojich pozitiwnych nazhonjenjach w zawodźe rozprawjeć.
Kajki je twój feedback dnja? Bě team TDDK z dnjom spokojom?
Njeběch hač do kónca na městnje w Ralbicach, ale štož sym sobu dožiwił, bě cyle pozitiwne. Spočatnje mějachmy ruce połnej dźěła, zo bychu zajimcy pola nas pozastali. Porno zašłym lětam bě jich chětro mało. Njemóžu pak rjec, hač je so situacija popołdnju polěpšiła. Wot 16 hodźin wšak su starši ze swojimi dźěćimi priwatnje tam přišli. To su ći najzajimawši wopytowarjo, dokelž so woni woprawdźe za wukubłanske městna zajimuja a so zaměrnje na stejnišćach informuja. Ći tamni dźě su ze stron šule na wiki přišli a z tym njeběchu tak zajimowani, za wukubłanjemi pytać a wo nimi wjac nazhonić.
Kotre prašenje su wopytowarjo najhusćišo stajili, kotrež sy dyrbjał wotmołwić?
Wšitko budźe – jenož pozdźišo
Budyska wokrjesna hudźbna šula ma ze swojich tuchwilnych rumnosćow we Powołanskim šulskim centrumje při Schillerowych zelenišćach přichodnje na Tzschirnerowu přećahnyć. Po planje měješe so nowe stejnišćo klětu w februaru přepodać.
Budyšin (SN/MiR). Twarske dźěła na twarje Budyskeje wokrjesneje hudźbneje šule so dlija. Kaž rěčnica wokrjesneho zarjada Sabine Rötschke na naprašowanje SN zdźěli, so přepodaće objekta a z tym kompletneje hudźbneje šule na oktober 2027 přesunje. To rěka, zo móžeja wučerjo, šulerjo a sobudźěłaćerjo hakle klětu nazymu tam wuwučować, wuknyć a dźěłać. Přičiny za to su njeplanowane twarske naprawy kaž tež trěbne wospjetne wupisanje jednotliwych družinow rjemjesła.
Małe maja so wjetše stać
Krabatowy tydźeń 2026 je so předwčerawšim z kemšomaj w serbskej a na to w němskej rěči w Kulowje zakónčił. Milenka Rječcyna je so z předsydu Krabatoweho towarstwa Steffenom Mühlom rozmołwjała.
Smy w procesu změnow. Na kotrym městnje to tež w Krabatowym towarstwje zwěsćiće? Dokal puć Krabata wjedźe? Kotra je Waša filozofija a kotre su Waše přeća?
Krabat ma mnohe woršty. Hdyž so prašamy, dokal nas puć z Krabatom wjedźe, njehodźi so tuž na to zlochka wotmołwić. Widźimy postup w tym, zo wuslědźimy historisku wosobu a połkownika Janka Šajatovića. To słuži zdobom nadźěłanju regionalnych stawiznow. Wězo so prašamy, što za pjeć lět wěmy, kajke změjemy dopóznaća, hdźe scyła stejimy a što móžemy napisać. Snano pak za pjeć lět tež skerje mytos Krabata widźimy. Móžno, zo je Krabatowy młyn w Čornym Chołmcu potom dwójce tak wulki kaž dźensa. Wotewrjene je tež prašenje, hač změjemy wjace projektow, kotrež na stawizny regiona nawjazuja, abo hač wostanje region kaž je, stajnje pak z Krabatom.
Što Krabat za Was woznamjenja?
Naša domizna ma přichod!
W Ralbicach wotměchu so wčera w tamnišej serbskej wyšej šuli znowa regionalne powołanske wiki. Běše tomu mjeztym třeći raz, zo su so wšitcy zhromadnje na puč nastajili, znowa w Serbach njepřirunajomne zarjadowanje na nohi stajić. Šula z kolegijom a ze šulerjemi, gmejna ze swojimi gmejnskimi dźěłaćerjemi a materialom, banery a plakaty rozwožowacy a připrawjacy starši a gmejnske firmy ze wšěm, štož bě trěbne a štož su móhli w předpolu k dispoziciji stajić.
Literatura na Spotify a Audible
Knižne wiki za dźěći a młodźinu so přeměnjeja. To wuchadźa z informacijow wčera zahajenych knižnych wikow w Frankfurće nad Mohanom. Milenka Rječcyna je so z jednaćelom Ludoweho nakładnistwa Domowina Symanom Pětrom Cyžom rozmołwjała.
Knižne wiki w Němskej, předewšěm dźěćace a młodźinske nakładnistwa, zhubjeja kupcow. Kajka je situacija w Serbach?
Situacija po cyłej Němskej pokazuje so tež w našim nakładnistwje. Předawanske ličby knihow dźěćaceje a młodźinskeje literatury spaduja, to mjeztym hižo tři lěta wobkedźbujemy. A to njepotrjechi jenož nowonakłady abo publikacije, kiž hižo dlěje předleža. Tež nowostki, kiž wudawamy, ludźo hižo tak njekupuja, hač hišće před něšto lětami.
Što su přičiny za to?
To dospołnje posudźować je ćežko. Na jednym boku je to powšitkowny demografiski trend. Na druhim pak steja nakładnistwa tež w mjezsobnej konkurency. Z rozmołwow wěm, zo wudawamy dobre knihi, kiž dźěći a młodostni rady čitaja. Tež naše temy su žiwjenju a přećam młodeje generacije bliske.
Šiman wospjet na čole přirady
Z Markom Šimanom, wčera znowa wolenym předsydu parlamentariskeje přirady Załožby za serbski lud, je so Marcel Brauman rozmołwjał.
Połdra lěta je trało, doniž njeje přirada po spočatku wólbneje doby zaso dospołnje dźěłakmana. Je to wuraz přiběraceje dysfunkcionalnosće politiki?
Ně, to ma druhe přičiny, skerje, zo su na zwjazkowej runinje priority hinak zarjadowali. Łužiski zapósłanc CDU Florian Oest pak je ćišć wukonjał, zo bychu procedere zakónčili. Wón bu na namjet CDU jako čłon přirady woleny. Jeho zastupjer je Knut Abraham (CDU). Na druheho zastupjerja – tule ma AfD prawo namjeta – njejsu so dojednali. Braniborski krajny sejm je Larsa Katzmareka (SPD) a Falka Peschela (BSW) wolił, jeju zastupjerjej staj Wolfgang Roick (SPD) a Julian Brüning (CDU). Ze Sakskeje je nimo mje Doreen Schwietzer (AfD) zaso w přiradźe, naju zastupujetaj Elaine Jenčec (CDU) a Timo Schreyer (AfD).
Što budu ćežišća dźěławosće w tutej wólbnej dobje?
Žiwjenje bjez wody kónči
Wulkotna, haj woprawdźe wulkotna wona bě, ta „Wulkotna woda“. Oratorij pod wuměłskim nawodom Judith Kubicec z kompozitoriskeho pjera Měrćina Weclicha na teksty Róže Domašcyneje a w aranžemenće Johannesa Gerstengarbe je wopytowarja na te a druhe wašnje překwapił. Přewšo putało je mje prašenje, z kotreje přičiny je lědma wo tym rěč, kak aktualna tale produkcija ze swojim wobsahom je a zo so z njej wosebje młodźi ludźo zaběraja. Fota Maćija Bulanka wšěm tym, kotřiž su tekst – snano samo wospjet – čitali, přidatnje jasnje před woči wjedu, z čim so bědźimy. Mi znajmjeńša bě při tychle motiwach a k tomu jadriwych wuprajenjach ćežko dychać. Přetož woda je zakład wšeho žiwjenja, runje tak kaž powětr. Pokładaj to, kotrejž znajmjeńša w bohatych krajach swěta hišće w dosahacej měrje mamy. Kak dołho pak hišće? Lodowcy taja, z tym žórleška wusaknu, studnje wuschnyja, flora a fawna mrěje ... A my? My tohorunja! Ćim wažnišo tuž je, zo bjerjemy chutnje, hdyž młodźi ludźo praja, zo njewědźa, hač swójbu załoža. Boja so, zo njemóža swoje dźěći hižo nasyćić.
