Kralowski błyšć a serbska hudźba we Wojerecach
Wojerecy (KD/SN). „Wotměna zwjesela“ je hesło 59. Wojerowskich hudźbnych swjedźenskich dnjow, kiž so lětsa wot 12. apryla do 10. meje wotměja. Program wopřijima 17 koncertow w nowym a starym měsće Wojerec kaž tež w třoch šulach, organizatorka rjadu Christiane Vogel wčera we wobłuku nowinarskeje rozmołwy připowědźi. Pianistka Myroslava Khokhych z Hodźija, čestna lawreatka města Wojerecy regionalneho wubědźowanja Młodźina hudźi, swjedźenske dny zhromadnje z Nowej Łužiskej filharmoniju we Łužiskej hali zahaji. Dalše koncerty wuhotuja mjez druhim skupina Zucchini Sistaz, Sinfoniski orchester Wojerecy a cyłk Philharmonic Rock z Vogtlanda. Naposledk mjenowany ansambl rockowych hudźbnikow, sinfonikarjow a spěwarjow interpretuje mjezynarodne hity a šlagry w dospołnje nowym zwukowym šaće.
Serbšćinu słyšeć je jemu swjate
Hižo dwaceći lět přeprošujetaj basnik Milan Hrabal a dźiwadźelnik Martin Louka putnikow ćichi pjatk na Křižowu horu pola Jiřetína blisko Rumburka. Stupajo horje na hórku čitaja Hrabalowy basniski cyklus „Po puću bolosće a wěry“. Lětsa wotměje so zetkanje 3. apryla wot 15.30 hodź. Z Milanom Hrabalom je so Lukáš Novosad wo tym rozmołwjał.
Kak je so zetkanje w běhu lět wuwiło?
Róčnica je drje kulojta, ale korony dla njebě móžno, zjawne zarjadowanja wotměć, tak zo pobrachujetej dwě lěće do dwaceći. Prěnje tři lěta smój basnje dweju čěskeju basnjerkow čitałoj. W lěće 2010 sym za zarjadowanje swójski cyklus napisał. Dokelž je wón požadany, přednjesemoj jón lětsa pjatnaty raz.
Basnje tež serbsce předleža. Kak tomu?
Sym je takrjec na předskazanku napisał. Z ewangelijemi sym wjacore měsacy žiwy był a sym jich powěsć do načasneho „žaketa zwoblěkać“ spytał. To je so Róži Domašcynej lubiło a wona je basnje do němčiny a hornjoserbšćiny přenjesła, delnjoserbski přełožk je potom Alfred Měškank wobstarał. Basnje tež w druhich rěčach předleža, zhromadne wudaće knihi je z lěta 2022.
Z ideje knižka so wuwiła
Dypkownje k lětušim Lipšćanskim knižnym wikam je Ludowe nakładnistwo Domowina (LND) dźěćacu knihu „Zubolak“ wudało. To je prěnička z pjera 55lětneje Petry Šwejdźineje z Pančic-Kukowa. Milan Pawlik je so z njej rozmołwjał.
Što běše Wam z inspiraciju za stawiznu Zubolaka?
Wulku požadosć dźěći za słódkosćemi a wužadanje staršich, je k prawidłownemu zubyrjedźenju pohnuwać, drje kóždy z nas znaje. Ideju stawiznički wo małym čerćiku, kotryž sej w zubje holčki Milenki bydlenčko zarjaduje, mějach spontanje na prózdninskej wuprawje ze spřećelenej swójbu před 18 lětami. Dźěći swójby sym na dołhej jězbje do Chorwatskeje z dožiwjenjemi Zubolaka zabawjała, tak zo su mjenje wostudy pasć dyrbjeli. Wone su powědki lubowali. Pozdźišo sym stawiznu tež dźěćom swojeje ćety powědała. Tež wone njejsu so jeje naposkać móhli.
To je prěnja stawizna, kotruž sće napisała. Kak je k wudaću dóšło?
Mjez dwěmaj rěčomaj
Mějach składnosć, so na olympiadźe serbskeje rěče we Wodowych Hendrichecach jako pomocna studentka wobdźělić. Dohromady bě tam 93 šulerkow a šulerjow 6. lětnika z dźesać serbskich šulow Hornjeje, srjedźneje a Delnjeje Łužicy zastupjenych – ći najlěpši swojeho lětnika. Šulerjo buchu po swojich rěčnych zamóžnosćach do třoch skupin rozdźěleni: W skupinje 1 běchu maćernorěčni wobdźělnicy, w skupinje 2 dźěći, kiž su serbšćinu derje nawuknyli a w skupinje 3 šulerki a šulerjo ze zakładnymi znajomosćemi.
Dohladowar Astrocentruma
Na dnjowym porjedźe pjatkowneho posedźenja zwjazkoweho předsydstwa Domowiny steji namjet, předsydu Dawida Statnika do dohladowanskeje rady Astrocentruma Łužica (ACŁ) powołać. Wo tym je so z nim Marcel Brauman rozmołwjał.
Što čini tuta dohladowanska rada?
Dohladowanska rada ma dalši natwar ACŁ přewodźeć. Do njeje powołuje so 11 wosobow ze zarjadnistwa, wědomosće, hospodarstwa a towaršnosće. Statny minister Sebastian Gemkow je mje prosył, jako zastupjer Domowiny tutomu gremijej přistupić. Chcu tam – jelizo mje zwjazkowe předsydstwo do rady deleguje – serbske zajimy zastupować.
Kotry wuznam Astrocentrum za nas ma?
Chcemy-li strukturnu změnu zmištrować, trjebamy perspektiwy. Zasydlenje Astrocentruma skići młodźinje nowe dźěłowe městna a powabne perspektiwy, kajkež bychu hewak jenož w daloko zdalenych metropolach našli. Mam to za šansu.
Kajke běše dotal zhromadne dźěło Domowiny a Astrocentruma?
Debata móhła změnu nastorčić
Poslednje lětuše zarjadowanje rjadu Serbska debata wotměje so jutře, štwórtk w Chróšćanskej zaměrowej hali Jednota. Vanessa Žurec je so z moderatorom zarjadowanja Janom Budarjom wo temje „Žony doprědka! Ale jenož za foto?“ rozmołwjała.
Što wot jutřišeje debaty wočakujeće?
Wujewja so jasnje, zo su žony tež w serbskich gremijach sylnje podreprezentowane – často stej w gmejnskej radźe jenož jedna abo dwě žonje scyła zastupjenej. Na tamnym boku su to předewšěm žony, kotrež w čestnohamtskim zastojnstwje wažne nadawki přewozmu. Nadźijam so, zo so w diskusiji z tym zaběramy, čehodla situacija tajka je, kajkaž nětko je. Snano nańdźemy zhromadnje jedyn abo tamny namjet, tutón njedostatk wotstronić.
Čehodla su na podiju žony, kotrež běchu a su hižo wuspěšne?
Wulki wothłós na premjeru „Małeho šerjenja“
Pančicy-Kukow (BW/SN). Z wutrobitym, dźakownym přikleskom a ze zhromadnym spěwanjom z Lipkami skónči so zawčerawšim w awli „Šule Ćišinskeho“ w Pančicach-Kukowje premjerne předstajenje noweje serbskeje knihi „Małe šerjenje“ nakładnistwa Veles. Klasikarja dźěćaceje literatury z pjera Otfrieda Preußlera bě Rejza Šěnowa do serbšćiny přełožiła. Wša rozradowana přija wona z rukow wudawaćelki Lubiny Hajduk-Veljkovićoweje awtorski eksemplar.
Wotewrjeny dialog trěbny
Wobkedźbowanje, zo so stile mody a wonkowne wobrazy měnja, njeje ničo njewšědne – kóžda generacija pyta za pućemi, so zwuraznjeć a so wot druhich wotmjezować. Problematiske pak potom je, hdyž frizury, wěste dźěle drasty, marki abo symbole z ekstremistiskimi ideologijemi w zwisku steja a wone so wědomje abo njewědomje do zjawnosće noša.
Dale a časćišo pak wuhladamy młodostnych, kotřiž prawicarsce wustupuja. Tak móže so stać, zo zetkaš w běhu někotrych mjeńšinow wjacorych młodostnych, kotřiž so na te wašnje drasća a wotpowědnu frizuru maja. Tak je so mi tónle tydźeń po puću do redakcije stało, hdyž sym wědomje na to dźiwała. Tež wjetše skupiny, kotrež so na přikład na centralnych městnach kaž kołowokoło dwórnišćow abo kupnicow zetkawaja, přez swoje wustupowanje napadnu. Předewšěm wótře woni wustupuja a při tym alkohol konsumuja. Tajke zadźerženje móže na druhich ludźi wottrašace skutkować a k tomu wjesć, zo woni wěste městna hižo njewopytuja.
Na wšěch šulach jenak postupuja
Na wjacorych serbskich zakładnych šulach ma so nawodnistwo znowa wobsadźić. Milenka Rječcyna je so pola rěčnika sakskeho Krajneho zarjada za šulu a kubłanje (LaSuB) Clemensa Arndta za tym wobhoniła.
Kak zajimcy wo wupisanjach zhonja?
Wupisanje městnow za nowe wobsadźenje šulskeho wjednistwa resp. wospjetne wupisanje njewobsadźenych městnow přewjeduje so na karjerowym portalu Swobodneho stata Sakskeje. Ručež je znate, zo je městno šulskeho nawody wakantne, informujemy potrjechenu šulu kaž tež potencielnych požadarjow.
Kotre wuměnjenja dyrbi zajimc spjelnić?
Požadarjo dyrbja w kóždym padźe we wupisanju naspomnjene wuměnjenja spjelnić, zo móhli jich při wobsadźenju šulskeho nawodnistwa wobkedźbować.
Z kotreje přičiny LaSuB zajimcow za městno šulskeho nawody wotpokazuje?
Nadźija so nowych idejow a impulsow
„Serbska literatura – pozicije a perspektiwy“ rěka druhe zarjadowanje lětušeho rjada Serbskeje debata, kotrež wotměje so srjedu na žurli Serbskeho domu w Budyšinje. Na podiju budźe mjez druhim Syman Pětr Cyž, jednaćel Ludoweho nakładnistwa Domowina (LND). Wo jeho wočakowanjach a wo tuchwilnych wužadanjach wudawanja serbskeje literatury je so Maximilian Gruber z nim rozmołwjał.
Serbskich awtorow je dźeń a mjenje. Je to wuslědk falowaceho spěchowanja literarneho dorosta?
Zo je serbskich awtorow dźeń a mjenje, tak pawšalnje wobkrućić njemóžu. Mamy lěto wob lěto tójšto angažowanych Serbowkow a Serbow, kotřiž so pjera jimaja a swoje teksty tež wozjewjeja. To su zwjetša twórby krótkeje prozy abo lyriki, kiž so často w antologijach abo w nowinach a časopisach wozjewjeja. Njeda pak so prěč, zo je so ličba powołansce pisacych w běhu zašłych 40 lět drastisce pomjeńšiła. Z tym je zdobom mjenje dołheje prozy, na přikład romanow. Knižna produkcija LND bě zašłe lěta poměrnje stabilna. To rěka, zo kóžde lěto něhdźe 25 do 35 knihow wudawamy.
