Serbsko-němskapřećelska kniha bórze na předań
Z dwurěčnej delnjoserbsko-němskej přećelskej knihu projekta „Piš, pśijaśel piś! – bilingualne knigły za pśijaśelstwa w zakładnej šuli“ bě Lizka Wimmerowa jedna z dobyćerjow idejoweho wubědźowanja Załožby za serbski lud „Rěč zwjazuje – Rěc zwězujo – Sorbisch verbindet 2025“. Hana Nukec je so z njej rozmołwjała.
Kak je ideja za přećelsku knihu nastała?
Sym sama mać dweju dźěsćow. Před lětomaj sym za swojeho syna za dwurěčnej přećelskej knihu pytała. Nažel njeeksistowaše žana němsko-delnjoserbska warianta, štož mje jara rudźeše. Jako smědźach 2024 we wobłuku delnjoserbskeho rěčneho projekta Zorja mały swójski projekt planować, mějach ideju, tajku knihu za mój tehdyši rěčny kurs wuwiwać. Tam buch na wubědźowanje idejow „Rěč zwjazuje 2025“ Załožby za serbski lud skedźbnjena. Tuž powabich so ze swojej ideju přećelskeje knihi, kotraž měri so na dźěći w zakładnošulskej starobje – wšako so runje mjez nimi tajke knihi rady wupjelnjeja.
Kak je kniha natwarjena?
Nazhonjenje a začuće trěbnej
Betina Wjeselina z Chrósćic skutkuje hižo wjele lět jako hotowarniča serbskeje drasty. Hižo ze 14 lětami započa, so ze zwoblěkanjom drasty rozestajeć. Dźensa słuša wona k nazhonitym mocam na tymle polu a přewozmje při wulkich składnosćach, kaž na přikład kołowokoło Božeho ćěła, centralnu rólu při organizaciji. Lisa-Maria Cyžec chcyše w rozmołwje wědźeć, što hotowarniču wučinja.
Što hotowarniču wučinja?
Poprawom móže kóždy družku woblec, ale to hišće žanu hotowarniču njewučinja. Hotowarniča je něchtó, kiž jenož doma swójsku dźowku njezdrasći, ale tež druhim k dispoziciji steji. Wona je takrjec kaž zjawna wosoba, kotraž swoje kmanosće jako serwis za druhich zasadźuje. Při tym njeńdźe jenož wo techniku, ale tež wo nazhonjenje a začuće za estetiku. Počasu wuwiwaš wóčko za to, što rjenje wupada a kak dyrbi wšitko sedźeć. To je proces, kotryž so wuwiwa – kaž dobre wino, kotrež hakle z časom zrawja.
Kak stanješ so z hotowarniču?
Měli sej jich dźěło česćić
Budyski CSD lětsa cyle hinak
Budyšin (SN/hn). Regionalni organizatorojo CSD (Christopher Street Day) přeproša tež lětsa zaso do Budyšina, při čimž wotměje so akcija na hinaše wašnje hač dotal. CSD – zarjadowanje za zjawne posrědkowanje zajimow queernych – je so zašłe lěta tež w sprjewinym měsće chětro etablěrowało. Loni bě so něhdźe 3 000 ludźi zbliska a zdaloka na demonstraciji w Budyšinje wobdźěliło, mjez nimi tež tójšto swójbow a wjetši serbski blok z cyłeje Łužicy.
Dotal bě CSD tež w Budyšinje wulka demonstracija z plakatami a narěčemi. Lětsa budźe to mjeńši event. ,,Smy so wědomje za to rozsudźili, zo so lětuši CSD w Budyšinje w hinašim ramiku wotměje. Přičiny su wšelakore: Na jednej stronje chcemy wosobinske kapacity, kiž su so wosebje loni na CSD chětro strapacěrowali, trochu šonować. Na tamnej stronje chcemy CSD-zarjadowanjam w tamnych městach wjace kedźbnosće zmóžnić. W minjenymaj lětomaj wšako steješe CSD w Budyšinje wosebje w nadregionalnych medijach chětro w fokusu“, Jonas Löschau, jedyn z hłownych zamołwitych a komunalny politikar Zelenych, w rozmołwje z našim wječornikom wuzběhny.
Wuspěšnu seriju zakónčiła
Serbske Nowiny su zašły tydźeń posledni dźěl serije ,,Pokiwy a pomocy z weterinarneje mediciny“ wozjewili. Hana Nukec je so z awtorku Annamariju Zahonowej rozmołwjała.
Čehodla sće so tehdy za studij weterinarneje mediciny rozsudźiła?
Jako dźěćo sym doma w Kopšinje ze skotom wotrostła. Tak sym so stajnje hižo rady ze zwěrjatami zaběrała. W praktikumje, jónu w Budyšinje w chorowni a jónu w skótnolěkarskej praksy, su mje wašnja a móžnosće lěkowanja fascinowali. Na kóncu pak je mje mnohotnosć praktikowanja jako skótny lěkar a wšelakorosć zwěriny přeswědčiła, so za studij weterinarneje mediciny rozsudźić.
Što je was pohnuło prawidłownje kolumnu ,,Pokiwy a pomocy z weterinarneje mediciny“ napisać?
Studować je dźeń a wjetši luksus
Matura a studij – za dźeń a wjace młodych ludźi je tole žiwjenski plan. W lěće 2023 na přikład je wjace hač połojca wšěch tych, kotřiž běchu šulu zakónčili, studować započinało. Mnohim pak wědome njeje, zo je studij stajnje tež financielne wužadanje. Nimo pilneho wuknjenja dyrbiš podruž płaćić, něšto k jědźi trjebaš, hdys a hdys nowu drastu. Doma sydać wězo tež cyły tydźeń wjeselo njewobradźa, tuž trjeba prawy student tež fenk za přichodnu party. Němski stat studowacych financielnje podpěruje – BAFöG je skrótšenka za staraćela, kiž mnohim studowacym měsac wob měsac pod pažu přima. Na měsac móža studowacy maksimalnje 992 eurow tuteje podpěry dóstać. Přerěznje pak dóstawaja studenća jenož 663 eurow. A jenož něhdźe 14 procentow wšěch studowacych scyła BAFöG dóstawa. Nimo toho wot tych pjenjez dźensa hižo žiwy być njemóžeš. Wšako je jeničce podruž za stwu w někotrych z wjetšich městow dróša hač 500 eurow. Tež płaćizny za žiwidła a wšě druhe wudawki razantnje stupaja. Njezadźiwa tuž, zo chodźi wjace hač 40 procentow wšěch studowacych připódla na dźěło.
Hymna za koparjow SJC
Skupina Holaski je za Sportowu jednotku Chrósćicy (SJC) hymnu spisała. Hana Nukec je so z čłonom skupiny Tadejom Donatom wo tym rozmołwjała.
Štó měješe ideju za hymnu?
To běše skerje připad. Wšitcy čłonojo našeje skupiny, to su Józef, Michał, Kito, Bosćan a ja, honimy aktiwnje pola SJC za bulom. Mój bratr Józef je před něšto časom tajke něšto kaž testowu wersiju hymny naćisnył a cyłemu mustwu předstajił. Z tuteje ideje je na kóncu projekt ,,spěw SJC“ w kooperaciji ze sportowcami a hudźbnikami nastał. Na to smy hymnu profesionelnje nahrawali. Nimo toho smy sekwencu juskanja, ručež so wrota docpěja, produkowali. Za to smy podpěru Załožby za serbski lud z idejoweho wubědźowanja 2025 wužiwali.
Što chceće z hymnu za SJC docpěć?
Naš cil je, zo pokazamy jako towarstwo jónkrótnosć našeho bohateho serbskeho žiwjenja na trawniku. Hrajemy wšak husto přećiwo mustwam zwonka serbskeho sydlenskeho ruma, kiž zwjetša hišće wjele wo Serbach njewědźa.
Štó je na produkciji sobu skutkował?
„Błóta steja na hračkach!“
Kołowokoło swjatkow wuhotuje Serbski ludowy ansambl prawidłownje Błótowske powěsćowe nocy w Bórkowach, lětsa hižo 17. raz. Premjera inscenacije „Myšyn impossible abo Wanka, Janek a te tśi njemóžnosći“ wotměje so přichodnu sobotu na zwučene wašnje pod hołym njebjom. Bosćan Nawka je so z režiserku Juliju Schmidt rozmołwjał.
Knjeni Schmidt, přeradźće nam prošu skrótka, što lětsa na publikum čaka!
Tónraz steja Błóta na hračkach! Bohaty imobilijowy makler chce tam mjenujcy wulkotwornju natwarić, za čož ma so bjezmała cyły region planěrować. Wobydlerjo so wězo za to zasadźuja, swoju domiznu z jeje rjanej přirodu a bohatej mytologiju zachować – tola podarmo. Poslednja nadźija je chrobła młoda žona, kotraž nastaji so na dyrdomdej do najschowanišich kućikow raja wódneho muža, zo by sławne bajowe bytosće wo pomoc prosyła.
Tele zjimanje njeklinči za pokročowanom. Scenarij je potajkim cyle nowy?
Swójski puć pytać za čas KI-rewolucije
Kóždy z nas młodostnych znaje „horco lubowane“ prašenja dorosćenych: Što chceš poprawom po šulskim času činić? Što maš předwidźane? Studij abo wukubłanje? Počasu njemóžeš tute prašenja wjac słyšeć, wšako ći je mjenje abo bóle kóždy, kotryž ći přez puć běži, takle abo podobnje staja. Jako hustodosć lědma połnolětny młody čłowjek so rozsudźić, kotry žiwjenski puć chceš kročić, njeje přeco lochko.
Telko móžnosćow a telko najwšelakorišich šansow – za někotrehožkuli je to skerje mała kwakla so rozsudźić. Starša generacija, kaž to druhdy wusłyšu, njeměješe na powołanskim polu scyła hišće telko wuběra, kaž my młodźi to dźensa znajemy. Na kóncu wšak móžemy to jako wulki priwileg wobhladować, kiž njebě přeco samozrozumliwy. Tola najebać lěto a wjac pisanych poskitkow nosy so někotryžkuli młodostny z druhimi myslemi a praša so tež: Ma moje faworizowane powołanje scyła přichod?
Napjatosć přiběra
Clemens Meyer steji jako jedyn z dweju nawodow mjeztym nimale poł lěta na čole filmoweho festiwala Nysa (NFF). Lětuše, 23. raz wuhotowane zarjadowanje wotměje so wot 26. do 30. meje. Wone je 27lětnemu takrjec z prěnim postajenjom pozicije. Bosćan Nawka je so z nim rozmołwjał.
Knježe Meyero, kak Wam hladajo na oficialny debit w nowej funkciji něhdźe njedźeli do zahajenja festiwala je?
Napjatosć přiběra a sym wězo trochu rozbudźeny. Zdobom sym wćipny a wjeselu so, runja cyłemu festiwalowemu mustwu rjec móc: Tuž chcemy raz!
Nowe wosoby wuskutkuja často změny. Byrnjež wotežki hakle krótki čas w rukomaj měł: Kelko z Wašeje strategije sće hižo zwoprawdźić zamóhł?
