„Serbscy Stonesy“ w dobrej stwě
Knihu a CD wo tworjenju Jura Mětška předstajili
Budyšin (SN/MiR). Nawodnica Smolerjec kniharnje Annett Šołćic witaše wčera na wšě połsta wopytowarjow na prezentaciju wjace hač sto stronow wopřijaceje knihi a dwójneje CD „Juro Mětšk – Jewišćowa hudźba“, kotrež je Załožba za serbski lud loni wudała. Dr. Theresa Jacobsowa, moderatorka wječora, kotryž dlěje hač hodźince traješe, přewšo wušiknje a na zabawne wašnje na projekće wobdźělenych do rozmołwy wabješe. Tak zhonichu přitomni wot Paula Viebega, kiž je projekt wuwił a koordinował, zo je Ulrike Mětškowa trěbnosć za nahrawanje jewišćoweje hudźby jeje mandźelskeho zwurazniła. John Petrik, kiž je ze strony załožby produkciju nawjedował, připowědźi, zo ma so hudźba na streaming-kanalach wozjewić runje tak kaž na digitalnym poskitku Sorbian Music załožby sameje. Wuměłsce wot Ralfa Reimanna wuhotowana kniha přeswědči mjez druhim jewišćowych wobrazow a dalšich materialijow k inscenaciji dla, kotrež je Ulrike Mětškowa stworiła. Dr. Gerald Felber zbliža čitarjej na jara žiwe wašnje tworjenje serbskeho komponista.
Nowa delnjoserbska protyka
„Lěpše suche zjadnanje nježli tucne skjarženje“ (Radšo suche zjednanje dyžli tučne skorženje“) – tutón titul krótkopowědančka w lětušej Serbskej pratyji so mi lubi. Awtor bě Mato Rizo (1847–1931), dołholětny wučer (ceptaŕ) w Strjažowje, zasłužbny prócowar. W powědančku dźe wo wadźeńcu wobsedźerjow dweju susodneju polow wo tym, štó smě trawu mjez susodnymaj polomaj syc – wo maličkosć potajkim.
Strjažow, wjes sewjerozapadnje Choćebuza, steji tematisce w srjedźišću Pratyje 2026. Ze słowom a wobrazom su najprjedy na 24 stronach stawizniske podawki we wsy mjez 1852 a 1932 wupokazane. Zo bě wjes serbska a zo je w Strjažowje „hyšći wjele serbskego“, to wobkruća wjesnjan Rudi Šmerl w knize z lěta 1998: „W kóždym domje hišće něchtó je, kiž móže serbsce. Njewěm pak, kak ze serbstwom dale póńdźe. Te drasty su, te serbske powědanje pola tych młodych wjac njeje.“ Rudi Šmerl je jedna z mjenowanych wosobow, kiž mějachu podźěl na wuwiću wsy a serbskosće. Nimo Mata Riza běchu to Měto a Kito Worak, Marjana Budychojc abo „ćěłozwučowar, Maćicar a wjesnjanosta“ – kaž titul přinoška dr. Pětša Šurmana wo Měće Klawje přeradźa.
Nowy walizisko- serbski album
Wjace docpěli hač wočakowali
Běła Woda (JoS/SN). Projekt „UNESCO 5-namrěwstwo Łužicy“ je žiwjenju bliske perspektiwy wuhotował, zo by so strukturna změna zrozumliwa stała. Před třomi lětami zrodźeny projekt ma so stać inowatiwny a do přichoda kmany – wosebje, hdyž dźe wo prašenje, kak hodźi so kulturne namrěwstwo regiona aktiwnje z dynamiskimi procesami strukturneje změny zwjazować. Wuske zhromadne dźěło štyrjoch łužiskich UNESCO-městnow a imaterielneho kulturneho namrěwstwa Serbow so w tymle zwjazku jako historiske, identitu tworjace namrěwstwo Łužicy jenož njewobchowuje, ale tež do wuhotowanja přichoda zapřijimuje. Loni su projekty zwoprawdźili, kotrež na regionalnej, narodnej a mjezynarodnej runinje kedźbnosć wubudźeja. K tomu słuša projekt „Z wuměłstwom, kulturu a kubłanjom změnu wuhotować“. Projektowa nawodnica Susann Troppa: „To je wusahowacy přikład zwjazanja kultury a strukturneje změny w kooperaciji z Łužiskim festiwalom. Naš format zarjadowanjow ,Pytać slědy po Łužicy‘ zwjazuje dnjowu zeznawansku turu k namrěwstwu Łužicy z wječornym zarjadowanjom festiwala.
Tole wšitko směmy!
„Skazany pryzlak“: sčasami ordinarny, ženje wostudły
To wón potajkim je: stereotypny serbski politikar. Wězo je zapósłanc CDU, wězo sedźi skerje zady w krajnym sejmje. Zo pak z Worklec pochadźa, je zajimawy, haj snano samo pikantny detail. Šelma, štóž nětko na wěsteho politikarja z Worklec mysli. Wito Wjesela je tragisko-komiska hłowna wosoba, wokoło kotrejež so chaos lětušeje hornjoserbskeje produkcije Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła z titulom „Skazany Pryzlak“ šmjata. A tale šmjatańca je wulka, kaž so to za prawu komediju słuša. Karjera, žona, dźěći, party, Wjelećanska Złota króna,tablety a Měrćin Weclich – spirala eskalacije je fulminantna.
Karikatura Mr. Beana
Čěski musical na lodźe dožiwić
Šulska wučbaw kinje
Wo knihach a kniharni (13.02.26)
Wot lěta 2000 wudawa Ludowe nakładnistwo Domowina w swojim rjedźe „Die sorbische Bibliothek“ wobstajnje wuznamne twórby serbskich basnicow a basnikow, spisowaćelkow a spisowaćelow w němskej rěči. Jako reprezentatiwna edicija předstaja rjad serbsku literaturu, kulturu a tradiciju na w zjawnosći skutkowne wašnje, wobroćejo so předewšěm na zajimowane němske čitarstwo, ale tež na Serbow, kotrychž rěčne kmanosće njedosahaja, zo móhli serbsku literaturu w serbskej rěči čitać.
Minjenu nazymu je wušoł 13. zwjazk z titlom „Der Fiedler unterm Dach und weitere Geschichten“. Je to antologija z powědkami z časa NDR. Wudała je ju něhduša lektorka a jednaćelka LND Marka Maćijowa, kiž bě před dobrymi 25 lětami rjad iniciěrowała. Tójšto tekstow je jenož serbsce předležało a so za wudaće přełožiło. Zastupjeni su Jurij Brězan, Beno Budar, Benedikt Dyrlich, Alfons Frencl, Pětš Jahn-Brězan, Jurij Koch, Marja Krawcec, Jurij Krawža, Marja Kubašec, Kito Lorenc, Marja Młynkowa, Měrćin Nowak-Njechorński, Křesćan Krawc, Angela Stachowa, Pawoł Völkel, Pětr Wjeńka a Jan Wornar.
Kak Češa swoju słowjanskosć rozumja
1. dźěl esejistiskeje serije wo słowjanskim žiwjenju Europy a wo tym, čehodla Serbja poprawom na čole Słowjanow steja
Wo Serbach a Łužicy so husto praji, zo su móst mjez Němcami a Słowjanami a tež mjez zapadom a wuchodom – hačrunjež so w Serbach dźensa najskerje nichtó jako wuchodny čłowjek identifikował njeby. De facto pak steja Serbja potajkim wšelakich přičin dla na čole słowjanskeje ciwilizacije. Kak je to móžno?
Jako němscy staćenjo su Serbja runočasnje tež jeničcy Słowjenjo, kiž su na zapadźe žiwi – hdyž z wočomaj zapadneho Europčana na nich zhladuješ. Tutón swój słowjanski dźěl Europa tež rady jako „Europu B-kategorije“ hódnoći, kotraž njeje so na twarjenju „Europy“ wobdźěliła. Woni móža prajić, zo je so zapadny dźěl Europy měrliwje wuwił a zo jenož słowjanska Europa hišće mjez sobu wojuje, kaž smy to w 1990tych lětach na Balkanje widźeli a kaž widźimy to dźensa w Ukrainje. Na druhim boku je so, hladajo na Skandinawisku w lěće 1905, jako bě so Norwegska wot Šwedskeje dźěliła, z měrliwym statnym dźělenjom Čěskosłowakskeje jenož słowjanska Europa z přikładom za cyły swět.
