Smochćicy (SN/bn). „Wutrobnje witajće do Smochćic! Dołho smy čakali a so strachowali, hač móžemy dźensnišu premjeru swjećić. Nětko pak sym wjesoły, zo móžemy skónčnje zaso zhromadnje kulturu dožiwić.“ Tak powita jako „přichodny intendant Serbskeho ludoweho ansambla“ předstajacy so Tomaš Kreibich-Nawka něhdźe 150 přihladowarjow do prěnjeho předstajenja inscenacije „Napoléon a agentka“ minjeny pjatk na dworje kubłanišća swj. Bena w Smochćicach. Nawoda kubłanišća Sebastian Kieslich doda: „Nam je so zawěrno zešlachćiło! Samo swj. Pětr derje z nami měni!“
Jako „komornohudźbny słuchokruch z baletom“ připowědźena inscenacija po ideji a zwoprawdźena pod režiju Kreibicha-Nawki złožuje so přewažnje na listowanje mjez francoskim kejžorom Napoléonom a tehdyšej wobsedźerku Smochčanskeho kubła hrabinu Charlottu von Kielmannsegge kaž tež na wobeju memoary. Łužisku zemjanku sćělesni dźiwadźelnica Anna Thalbach, francoskemu knježićelej spožči Matthias Wagner swój hłós.
Wojerecy (KD/SN). Što w času zeza časa leži? Na tele prašenje pyta łužiska basnica Róža Domašcyna w swojej lyrice a prozy zas a zaso wotmołwy. Cyłu basnisku zběrku „W času zeza časa“ je wona tomule prašenju wěnowała, a na Wojerowskim hrodźe je wčera připosłucharjow do swojich rozmyslowanjow zapřijała. Čitanje zarjadowało bě tamniše wuměłstwowe towarstwo.
Čas pokazuje so w metamorfozach, kaž Róža Domašcyna wuswětla. Na swoje cyle wosobinske wašnje powěda wona wo tulpach, kotrež nalěto z „maćerneje“ cyble wurostu, swoje krasne kćenja wotwěraju a hač do nazymy „dźowki“ wutworjeja, kotrež přichodne lěto kćěja. Tajke a hinaše wobkedźbowanja wo přirodźe a łužiskej krajinje basnica w swojej knize w serbskej a němskej rěči wopisuje. Přełožkow so wona wzdawa.
W awgusće swjeći Róža Domašcyna 70ćiny. Marka Maćijowa je so z jubilarku wo jeje žiwjenju a skutkowanju rozmołwjała, a čitarjo zhonja, čehodla móže so basnica druhdy něčemu jeničce z basnju bližić. Mjez druhim je z Delan pochadźaca wot lěta 2000 literarny almanach „Wuhladko“ z přełožkami z druhich literaturow wudawała. To je dobra přiležnosć, so tež w aktualnym wudaću z tajkimi zaběrać. Róža Domašcyna sama je prozu Tomáša Přidala a lyriku Taje Kramberger přełožiła. Sylwija Šěnowa je basni Wisławy Szymborskeje do serbšćiny přenjesła. A Dorothea Šołćina je so lyrice Janiny Osewskeje kaž tež Tadeja Karabowiča wěnowała. Mamy pak tež originalnu serbsku literaturu. Tak dawa prozowy tekst Ingrid Hustetoweje „Ptašk leśi“ dohlad do zetkanja na dwórnišću w Francoskej, štož so tematisce wuběrnje do lěćneho dowoloweho časa hodźi.
Budyšin (SN/bn). „Witam was na dalše zarjadowanje rjadu ‚Zynki a linki‘. Dźensa wěnujemy so Mikławšej Andrickemu, kotrehož 150. narodniny njedawno swjećachmy“, připowědźi dramaturgowka Serbskeho ludoweho ansambla Jěwa-Marja Čornakec wčerawše ćežišćo hudźbno-literarneho wječora w Budyskim Kamjentnym domje. Na to předstaji wona publikumej – žurla bě wobkedźbujo wobmjezowanu kapacitu hygienowych předpisow dla wupředata – program wuhotowaceju wuměłcow: „Na klawěrje słyšiće Soyoung Kim. Čitar je wosebity hósć Tomaš Kliman, rodźeny Radworčan a tuchwilu hišće w Grazu skutkowacy.“
Tomaš Kliman poda spočatnje krótki biografiski zarys Mikławša Andrickeho a zjimaše, citujo Jurja Młynka, zo bě „horliwy dźěłaćer na polu serbskeje kultury. Jako fejetonist a ze swojimi literariskimi skicami je serbske pismowstwo na wyši schodźenk wjedł.“
Zhorjelc (AK/SN). Europski centrum wopominanja, kubłanja a kultury w něhdyšim lěhwje za wójnskich jatych Stalag VIII A w Zgorzelecu chce swoje pedagogiske skutkowanje rozšěrić. To podšmórnje Małgorzata Schubinski, nowinska rěčnica němsko-pólskeho towarstwa Meetingpoint Music Messiaen, kotrež je najwažniši kulturny partner nošerja lěhwa-wopomnišća, załožby Fundacja Pamięć, Edukacja, Kultura.
Přeměstnja historisku baraku
Njedawno w Zhorjelcu „namakana“ baraka z Druheje swětoweje wójny ma přichodnje na arealu centruma nowe stejnišćo dóstać. Zhorjelski region bě w 1940tych lětach wuznamny producent prowizoriskich zaměstnjenjow předewšěm za wojersku potrjebu. Ale tež w kacetach a lěhwach za wojerskich jatych tajke wužiwachu. Firma Christoph & Unmack z Niskeje je baraki naćisnyła a zhotowjała. Po tam 1933 wuwitym patenće běchu hač do kónca fašistiskeho němskeho mócnarstwa wjacore předewzaća standardizowane modele twarili.
Bajkojte 1 034 000 kilometrow pokazuje tachometer busa, z kotrymž towarstwo Bibelmobil Bože słowo wot lěta 1992 po cyłej Europje šěri. „Jedna so wo mjeztym třeće tajke jězdźidło. W minjenych jědnaće lětach smy z nim něhdźe poł miliona kilometrow zmištrowali“, powědataj referentaj towarstwa Andreas Schmidt z Ullersdorfa a Stephan Naumann ze Zhorjelca. Wonaj staj jako wodźerjej busa hižo wjace hač 1 000 městow a městnosćow w Němskej, Pólskej, Čěskej, Madźarskej a Rumunskej wopytałoj. „Zastawamoj předewšěm tam, hdźež žanu cyrkej nimaja. Namaj je stajnje wažne připosłuchać a rozmołwu nastorčić. Chcemoj wćipnosć na a wotewrjenosć za wěru budźić.“