Aktualny „Łužiski almanach“ předstajili – Přichod ...
Najprjedy raz dobra powěsć: Před něhdźe sto hosćimi su minjeny štwórtk w Kamjenskim měšćanskim dźiwadle wuchadźenje mjeztym 15. wudaća „Łužiskeho almanacha“ swjećili. Mjenje dobra je powěsć po dalewobstaću kóždolětnje wuchadźaceje regionalno-stawizniskeje knihi. „Podróšenja zhotowjenskich kóštow lětsa su dych wotražace. Almanach wudawace towarstwo a koło awtorow dźěła čestnohamtsce. Tola nowe płaćizny přichodne wudaće do prašenja stajeja“, zwěsći Norbert Schnabel, předsyda towarstwa, kotrež je po swojej hłownej publikaciji pomjenowane, we witanskej narěči. Su pak tež hišće hinaše přičiny: Tež Łužičenjo su před pozadkom stajnje stupacych kóštow za žiwjenje k lutowanju nuzowani. „Wotbytk knihow je w tychle časach dźeń a ćeši“, Schnabel wuzběhny.
Wuměłstwopod hamorom
Załožba za wuměłstwo a kulturu w Hornjej Łužicy wuhotuje tradicionalne přesadźowanje twórbow tudyšich a z regionom zwjazanych tworjacych wuměłcow lětsa w Muzeju Budyšin. Wjace hač sto mólbow, plastikow, kolažow, skulpturow, rysowankow, ćišćow, asemblažow a keramikow čaka na nowych wobsedźerjow.
Zhorjelc/Budyšin (SN/bn). Hišće hač do zajutřišeho maja zajimcy składnosć, sej twórby we wobłuku wosebiteje wustajeńcy na městnje wobhladać. Na dnju přesadźowanja, mjenujcy sobotu, 24. septembra, poskićuja do awkcije přidatnje wodźenje po přehladce, za kotrež je přizjewjenje hač do jutřišeho pod móžne. Na samsnej internetnej stronje je katalog wozjewjeny, tak zo hodźa so wuměłske wudźěłki takrjec tež digitalnje wobdźiwać a pruwować. Tam podawaja nimo toho tež opcije, so pak pisomnje, pak telefonisce, pak online na přesadźowanju wobdźělić. Prezencne zarjadowanje započnje so w 14 hodź.
Sorabisća na konferency
Bochum (SN/CoR). Wot dźensnišeho hač do soboty wotměje so w Bochumje 14. němski dźeń slawistiki, na kotrymž so wjacori wědomostnicy Serbskeho instituta wobdźěla. Dohromady je wjace hač 260 přednoškow na třoch dnjach planowane. Fokusowa tema konferency, kotruž předewšěm na podijowych diskusijach wobjednaja, je „Gender – diwersita – prestiž“.
Na podijowej diskusiji wo temje, w kotrej měrje rěčny prestiž, pochad a identita situaciju słowjanskich rěčow na šulach wobwliwuja, wobdźěli so dr. Jana Šołćina jako diskutantka. Dale přednošuje dr. Thomas Menzel wo genderowej linguistice serbšćiny a dr. Leńka Šołćic přirunuje hromadźe z prof. dr. Tanju Anstatt z Bochuma hornjoserbsku wobchadnu rěč z pólšćinu w Němskej. Nimo nich staj dalšej sorabististaj z přinoškami w programje.
Tež wo wuslědkach ruskeje wójny přećiwo Ukrainje chcedźa jutře w Bochumje diskutować, a to pod nawodom čłona wědomostneje přirady Serbskeho instituta prof. dr. Tilmana Bergera z Tübingena.
Nowa protyka
Něhdźe 2 400 zajimcow je zašłu sobotu wužiło składnosć, za ...
Nadźija z apokalypsy
Porjedźenka
Wulka syła dźěći je prěni króć po lětnich prózdninach na ...
Michał Wjerab
16. septembra před 150 lětami narodźi so w Chelnje wyši wučer a muzejownik Maćicy Serbskeje Michał Wjerab jako syn bura. Wón wopyta w Budyšinje Tachantsku šulu a Katolski wučerski seminar a započa w Zdźěri swoju pedagogisku słužbu. Wot lěta 1892 do 1920 wučerješe na Tachantskej šuli a bě potom dwanaće lět jeje nawoda. 1895 zastupi Wjerab do Maćicy Serbskeje. Wón bě jeje pokładnik a měješe jako zarjadnik tež čestnohamtsce jeje ležownosć ze Serbskim domom na Lawskich hrjebjach na starosći. Zaběraše so z kulturnostawizniskimi temami. Dopisowaše do Katolskeho Posoła za rubriku „Z cyrkwje a swěta“ a do časopisa Łužica. Z jeho pjera su „Serbski dom“, „Čornobóh – prastare mjeno abo snadź wupłód romantiskeje doby?“, „Stawizny serbskeje Łužicy“, „Wućahi z protokolow Maćicy Serbskeje“ a zeserbšćenje ruskeje bajki „Maruška“. Za protyku Krajan bě kalendarij zestajał. Wjerab bě čłon TCM a je 1902 sobu Budysku „Jednotu“ załožił, kotrejež pokładnik bě. Zemrě 2. měrca 1932 w Zhorjelskej chorowni a bu na Budyskim Mikławšku při zapadnej muri blisko rozwalinow Próšneje wěže pochowany.
Manfred Laduš
Zjawny list
Bywši serbscy nowinarjo starosća so přichoda Serbskich Nowin. To w zjawnym lisće z 8. septembra zwuraznja. Dokumentujemy jón posłownje.
Wokoło Serbskich Nowin so njemało pali. To zhoni mjeztym čitarstwo němskorěčneho wudaća Serbskich Nowin runje tak kaž přihladowarstwo telewizijneho magacina Wuhladko. Hrozy strach, zo je – doniž so hnydomne a daloko sahace rozrisanje njenańdźe – wosud wažneho hłosa serbskeje spisowneje rěče dale jara njewěsty.
Serbske nowinarstwo je hižo w zašłym lětstotku w krizy tčało, tak 1937 ze zakazom Serbskich Nowin přez nacistiski režim a 1990 za čas towaršnostneho přewróta. Mocy zwonka serbskeho žiwjenja su so nanajwšelakorišo do serbskich naležnosćow tykali. Mjeztym pak je w Serbach samych wažny organ serbskeje rěče wohroženy. Přičiny nowočasneje mizery njech su rozdźělne, njeměło pak ničo k tomu wjesć, zo wšědne wudaće Serbskich Nowin zańdźe, štož móhło bórze być.
