Peticija z nimale 11 000 podpismami

Dienstag, 27. Oktober 2026 geschrieben von:
Lipsk (dpa/SN). Peticiju, kotraž so přećiwo zasydlenju dalšich brónjenskich zawodow w Lipsku wobara, je dotal wjace hač 10 000 ludźi podpisało. Zaměr peticije je zakładna debata wo brónjenskej industriji a přichodźe Lipska, iniciatiwa „Lipsk wostanje měrliwy“ zdźěla. Iniciatiwa dale wo tym informuje, zo su peticiju městu Lipskej a sakskemu krajnemu sejmej­ přepodali. Na online-platformje „Open Petition“ je peticiju z titulom „Z města měrliweje rewolucije njesmě so město brónjow stać!“ dotal 10 749 ludźi podpisało. Towarstwo, kotrež je peticiju do žiwjenja zwołało, wobsteji hižo wot lěta­ 2019. Same mjenuje so zwjazk angažowanych wobydlerjow. W zašłosći je skupina akcije přećiwo wojerskemu wužiwanju lětanišća Lipsk/Halle iniciěro­wała. Organizatorow podpěruje „Alianca mjeće na radlicy“. Zhromadnje sej transparencu, wobdźělenje wobydlerjow a hospodarsku alternatiwu za militarizaciju žadaja.

Wšitcy smy šulerjo

Dienstag, 27. Oktober 2026 geschrieben von:

Pojědźemy sobotu do Drježdźan? Wšitcy hromadźe? Cocktaile knjeza Molotowa na masy policistow mjetać?

Sprawdu prajene na tym dwěluju, zo změjemy na němskich pućach francoske poměry. Wotmysł pak je dobry, to rady přiznawam. Jako student sym na uniwersiće w zapadźe pytnyć dyrbjał, kak Němska w kubłanskim wobłuku lutuje. A tež cyle blisko, w ródnych Worklecach, mi tute lutowanje napadnje, wšako pjenjezy za ponowjenje šule prědku a zady njedosahaja. Potajkim na puć, ale prošu nic tak pěknje kaž hewak přeco. Nětko Wam wězo­ kazać njebudu, zo maće wokna wobchodow rozbić a so ze zastojnikami policije bić. Přeprošuju pak Was, na dobro přichodnych generacijow jasne znamjo za to wusyłać, zo maja šulerki a šulerjo a studentki a studenća skónčnje prawje wulku lobby. Snano wšak woni potom tež jónu za Was sobu protestuja, hdyž budu městna w starownjach rědke abo renta hižo njedosaha. Maximilian Gruber

Dźěło załožby předstajili

Dienstag, 27. Oktober 2026 geschrieben von:
Markus Bauer, wiceprezident Załožby Eriki Simon, je minjeny pjatk w Šleskim muzeju w Zhorjelcu publikaciju z titulom „Mosty časa w Šleskej. Załožba Eriki Simon 1993–2026“ wo wuwiću a skutkowanju załožby předstajił. Redigował běše jón awtor Marc Oliver Rühle (nalěwo). Zajimcy dóstachu nazorny dohlad do projektow załožby, wot zachowanja twarskich pomnikow hač k spěchowanju publikacijow, wustajeńcow, slědźerskich a dokumentaciskich projektow, kulturnych zarjadowanjow a němsko-pólskich zetkanjow. Mjez hosćimi běše tež Waltraud Simon (naprawo), předsydka załožby­ a žona załožićela Gerharda Simona. Foto: Matthias Wehnert

Starši wjace předčitaja

Dienstag, 27. Oktober 2026 geschrieben von:
Mainz (dpa/SN). Starši w Němskej swojim dźěsćom zaso časćišo předčitaja. Tole je Załožba za čitanje we woprašowanju zwěsćiła. Nimale 77 procentow staršich, kotrychž běchu so woprašeli, zdźěli, zo swojim dźěćom jónu wob dźeń abo wjace króć wob tydźeń předčitaja. 2024 bě tole hišće 68 procentow staršich prajiło, 2022 samo jeničce 61 procentow woprašowanych. Nad tym, zo wjace staršich swojim dźěsćom předčita, směmy so wjeselić, rjekny Timm Albers, profesor na Instituće za kubłanske wědomosće Paderbornskeje uniwersity. Albers słuša do teama fachowcow, kotřiž tak mjenowany atlas předčitanja wuhódnoćeja. Wot lěta 2022 je trend pospochi pozitiwny. Monitor předčitanja je zhromadny projekt Załožby za čitanje, nowiny „Die Zeit“ a Załožby němskeje železnicy. Wot lěta 2007 so staršich prawidłownje woprašuja. Najprjedy běchu tole kóžde lěto činili, w lěće 2024 so potom na dwulětny rytmus dojednachu. Za najnowši monitor běchu so reprezentatiwneje skupiny 914 staršich woprašowali. Jedyn z wuslědkow je, zo starši wosebje najmjeńšim dźěćom wjele předčitaja.

Kraje E5 Ukrainu podpěraja

Dienstag, 27. Oktober 2026 geschrieben von:
Paris (dpa/SN). Pjeć čłonskich statow NATO­ z najsylnišimi wójskami chce Ukrainu w zymje ze zakitowanskim systemom za powětr a z dalšim wuhotowanjom podpěrać. „Smy we wobłuku našeje podpěry za Ukrainu pakety za zymu wobzamknyli“, rjekny němski zakitowanski minister Boris Pistorius po zetkanju ze swojimi kolegami z Francoskeje, Pólskeje, Wulkeje Britaniskeje a Italskeje w Parisu. „Budźemy so nimo toho ze wšěmi mocami za to zasadźeć, zo USA Ukrainu ze swojej techniku podpěruja, a to wosebje tež z informacijemi tajnych słužbow a datow satelitow.“ Tak mje­nowane E5-kraje nimo toho zhromadnje z Ukrainu na tym dźěłaja, swójski zakitowanski system wuwić. „Tutón ma Ukrainjanow přidatnje k systemej Patriot a druhim systemam před nadpadami z powětra škitać“, rjekny Pistorius. Ruskemu prezidentej Wladimirej Putinej wumjetowaše Pistorius teror přećiwo ludnosći. „Wón budźe ze zymnej zymu kalkulować a wobstejnosće za ludźi w Ukrainje dale pohubjeńšeć, z tym zo da ukrainske zastaranje z energiju a wodu zničić, a to cyle systematisce.“

To a tamne (27.10.26)

Dienstag, 27. Oktober 2026 geschrieben von:

Ze suchim lodom a selu w mróčelach chce Indoneziska katastrofalnym wohenjam w lěsach a na kraju na kupomaj Borneo a Sumatra wotpomhać. Lokalna agentura za meteorologiju, klimatologiju a geofyziku (BMKG) je na woběmaj kupomaj dohromady 15 lětadłow wupósłała, kotrež maja kumštne spadki wuwabić. Dołhož ludźo na dešć čakaja, wojuja wohnjowi wobornicy dale přećiwo wohenjam, kotrež hižo wjacore měsacy zachadźeja.

Rapper Jay-Z budźe w februarje 2027 wjeršk spektakla w přestawce połčasa Super­ Bowla, finala footballoweje ligi w USA. Tole zdźělichu Apple Music, NFL a zawod Roc Nation, kotryž bě Jay-Z załožił. Finale, kotrež sej kóžde lěto miliony ludźi po cyłym swěće wobhladuja, wotměje so klětu 14. februara w SoFi-sta­dionje w Kaliforniskej.

Tutsi, Twa a Hutu

Montag, 26. Oktober 2026 geschrieben von:

Kigali (B/SN). Po rasowej wučbje 19. lětstotka bydla w Ruandźe ludowe skupiny Tutsi, Twa a Hutu. Za kolonialnych knjezow bě lochko, nad skupinami knježić a je mjez sobu wuhrawać. 1994 wjedźechu rozkory mjez skupinami k najwjetšemu genocidej 20. lětstotka. Po naškaranju hutuskeje milicy bu něhdźe milion, štwórćina wobydlerstwa, za krótki čas morjena. Hač do dźensnišeho njejsu wšě ćěła identifikowane a pochowane.

Katolicizm na swěće rosće

Bonn (B/SN). Ličba 1,42 miliardow katolskich wěriwych rosće kaž wobydlerstwo swěta, jenož teritorialnje rozdźělnje. W Africe bydli 16,7 milionow katolikow, to je přirost 7,6 miliono, w Južnej a Sewjernej Americe je to sydom milionow, w Aziji 0,97 mio., w Europje 0,9 a w Oceaniskej 0,2. Podźěl katolikow na wobydlerstwje swěta ze 17,8 procentami je lochce postupił, zwěsći katolska powěsćernja.

Dźeń ewangelskich cyrkwjow

Nowe financowanje schwalili

Montag, 26. Oktober 2026 geschrieben von:

Praha (SN). Čěski parlament je sobotu kónc financowanja zjawnoprawniskeho rozhłosa z popłatkami wobydlerjow wobzamknył. W přichodźe maja so zjawne sćelaki wuwzaćnje ze statneho etata financować. Naćisk pak předwidźi krótšenje cyłkowneho budgeta za rozhłós wo něhdźe 15 procentow porno nětčišemu. Zakoń ma wot spočatka přichodneho lěta płaćić. Před twarjenjom čěskeho parlamenta w Praze tysacy přećiwo rozsudej demonstrowachu.

Lula da Silva wólby dobył

Brasília (dpa/SN). Tuchwilny brazilski prezident Luiz Inázo Lula da Silva je rozsudne prezidentske wólby w Brazilskej dobył. 80lětny politikar Lěwicy porazy z wuslědkom 51,8 procentow hłosow swojeho prawo-konserwatiwneho konkurenta Flávija Bolsonara, za kotrehož bě 48,2 procentaj Brazilčanow hłosowało. Syn bywšeho brazilskeho prezidenta Jaira Bolsonara wuslědk njepřipóznawa a je juristiske kroki připowědźił.

Panter za kooperaciju z Chinu

We wobłuku cyłozwjazkoweho akciskeho dnja přećiwo wróćopósłanju požadarjow wo azyl je minjenu sobotu na Lipšćanskim lětanišću něhdźe 600 ludźi demonstrowało. Mjez druhim kritizowachu zhromadne dźěło němskeho knježerstwa z islamistiskim knježerstwom talibanow w Afghanistanje w zwisku z wróćopósłanjom. Foto: dpa/JNA Press/Maria Castro

Plany za wutwar přepruwować

Montag, 26. Oktober 2026 geschrieben von:

Drježdźany (SN). Sakske statne ministerstwo za hospodarstwo, dźěło, energiju a škit klimy (SMWA) je próstwu wo přepruwowanje zaměrow za wutwar zdobywanja energije z wětra hač do lěta 2032 za přichodnu konferencu ener­gijowych ministrow zapodało. „Přepruwowanje zaměrow wutwara dyrbi rozdźělne geografiske, topografiske a meteorologiske wuměnjenja w zwjazkowych krajach bóle wobkedźbować“, mi­- nisterstwo w swojej wčerawšej nowinskej zdźělence piše.

Po tuchwilnych zwjazkowych směrnicach dyrbja kraje hač do kónca přichodneho lěta 1,3 procenty, a hač do kónca 2032 dwaj procentaj swojeje přestrjenje za zdobywanje energije z wětra k dispoziciji stajić. Sakska je dotal jenož něhdźe 0,2 procentaj płoninow za to wupokazała.

Nowe poskitki LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2026-27

Chróšćan Šulerjo

Midas Logo