To a tamne (25.03.26)
Lěpši škit ludźi před škodami, kotrež alkohol zawinuje, žada sej zwjazk wjacorych organizacijow. Stajny poskitk alkohola měł wobmjezowany być, runje tak kaž wabjenje za njón, rěka w dokumenće, kiž je němska Centrala za prašenja chcyćiwosće wozjewiła. Tež płaćizny alkohola dyrbjeli so zwyšić. Naprawy přećiwo alkoholej za wodźidłom měli so zesylnić a konsekwentnje wutwarić. Sylnjenje prewencije přećiwo alkoholej a lěpše lěkowanje potrjechenych stej wažnej.
Zakaz socialnych medijow za dźěći pod 14 lětami chcetej Delnja Sakska a Durinska přesadźić. Wobě knježerstwje chcetej zhromadnu iniciatiwu w Zwjazkowej radźe za škit małolětnych zapodać. Předwidźane su krute kontrole staroby kaž tež wobmjezowany internetny přistup za młodostnych. Zwjazkowe knježerstwo měło so w EU za to zasadźeć.
To a tamne (24.03.26)
W piwowym stanje dyrbjachu pomocnicy minjenu njedźelu w Augsburgu listowe wólby wuličić. Tradicionalna městnosć, wulka wikowanska hala, bě w třećim najwjetšim měsće Bayerskeje wobsadźena. Poprawom podłožki listowych wólbow tam rjaduja a wuliča, před tydźenjomaj pak to móžno njebě. Při planowanju terminow drje njejsu na móžne rozsudne wólbne koło myslili. Dokelž bě wulki piwowy stan za jutry hižo natwarjeny, wobalki tam wuličichu.
Kumštna inteligenca je we wšědnym žiwjenju mnohich dźěći a młodostnych mjeztym kruće zakótwjena. Na wšěch 21 procentow wšěch woprašanych w starobje mjez dźesać a 17 lětami programy kaž ChatGPT abo Gemini wjace króć wob tydźeń wužiwa, šěsć procentow čini to wšědnje, chorobna kasa DAK zwěsća.
To a tamne (23.03.26)
Wot swojeje smjerće w seriji „In aller Freundschaft“ je dźiwadźelnica Annett Renneberg sama překwapjena. Awtorojo su rozsudźili, zo dyrbi 48lětna filmowa lěkarka prof. Maria Weber po dźewjeć lětach zemrěć. Wusyłać chcedźa tole w pokročowanju jutře wječor w sćelaku ARD. Renneberg: „Myslach sej, zo sym woblubowana a před tajkim filmiskim dóńtom tuž poměrnje wěsta.“
Ličba wot lawiny morjenych sněhakowarjow w Južnym Tirolu je so na tři zwyšiła. 26lětna Italčanka je w chorowni w awstriskim Innsbrucku wudychała. Do toho běchu ćěle 56- a 62lětneju mužow pod sněhom namakali. Štyrjo dalši sněhakowarjo so ćežko zranichu. Skupina bě sobotu w alpinych kónčinach po puću, jako jich lawina překwapi.
To a tamne (20.03.26)
Wobmjezować internetne komunikaciske słužby kaž whatsapp za dźěći a młodostnych, wobhladuje prezident zwjazka wučerjow Němskeje kritisce. Generelny zakaz „je w praksy lědma realistiski“, rjekny Stefan Düll nowinarjam. Słužby hraja dźensa „centralnu rólu we wšědnej komunikaciji a při wothłosowanju terminow“, Düll rjekny. To płaći tež za swójby, towarstwa, młodźinske kluby a nabožne zjednoćenstwa. Zwjazkowa ministerka za kubłanje Karin Prien bě so za to wuprajiła, internetne słužby regulować.
Jako cyklon druheje najhóršeje kategorije 4 je tropiski wichor „Narelle“ sewjerowuchodny pobrjóh Awstralskeje pola města Cairnsa docpěł a je tam wulke škody zawostajił. Zamołwići su šulu zawrěli a wobydlerjow namołwjeli, kónčinu do směra na juh wopušćić. „Narelle“ cychnuje w kónčinje jako wichor z 300 km/h.
To a tamne (19.03.26)
Finojo su najzbožowniši lud swěta. W najnowšej swětowej rozprawje wo zbožu steja wobydlerjo kraja na sewjeru Europy dźewjaty króć pospochi na prěnim městnje. Z Islandskej, Danskej a Šwedskej zaměstnja so tři dalše sewjerne kraje mjez prěnimi pjećomi. Mjez nimi steji Costa Rica na 4. městnje. Němska je so z 22. na 17. městno polěpšiła a při tym Awstrisku přesćahnyła.
Z wisatym mostom wabi Eiffelowa wěža w Parisu nowych wopytowarjow. Něhdźe 60 metrow wysoko móža so zmužići na čumpaty zwisk mjez wuchodnym a zapadnym sćežorom wěže zwažić. Móst wobsteji ze saka, splećeneho z robustnych powjazow, po kotrymž móža turisća a domoródni krosnować. Nowa atrakcija ma najprjedy raz hač do 3. meje na prěnim poschodźe sławneje wěže přistupna być. Ludźo čakaja w dołhich rynkach na zastup.
To a tamne (18.03.26)
Štó chowa so za streetart-wuměłcom Banksyjom? Rešerša powěsćernje Reuters budźi znowa spekulacije wo identiće Banksyja, kotraž je hižo wjele lět hódančko. Po tym drje je Banksy sčasami pod pseudonymom David Jones wustupował. Pokiwy na to wuchadźeja z rešeršow wo grafitiju, kotryž bě wuměłc pječa 2022 w Ukrainje zawostajił.
Dopóznaća złožuja so po rozprawje mjez druhim na wuprajenja swědkow a zwiski k wosobam, kiž so hižo dlěje z Banksyjom zwjazuja. Swědcy mjenowachu při tym muža z mjenom David Jones, kotrehož z dawno podhladnym wuměłcom Robinom Gunninghamom do zwiska stajeja. Wobkrućena pak identita njeje. Prawiznik Banksyja tukanjam zdźěla znapřećiwja. Tež scena wuměłcow móžne wotkryće kritisce wobhladuje. Za mnohich fanow je anonymita bytostny aspekt Banksyjoweho tworjenja a jeho mytosa.
To a tamne (17.03.26)
Wjace hač 30 popjelnicow pokradnyli su njeznaći z pohrjebnišća na kromje malaysiskeje stolicy Kuala Lumpur. Popjelnicy stejachu w kolumbariju, w rownišću nad zemju. Skućićeljo žadaja sej wot přiwuznych za jich wróćenje pjenjezy. Kelko sej žadaja, dotal znate njeje. Policija z połnej paru na tym dźěła, skućićelow wuslědźić.
Hotowy wjedrowy chaos knježi tuchwilu w USA. Na zapadnym pobrjohu knježi njezwučena horcota, na kupje Hawaii bědźa so ze zapławjenjemi, na sewjeru je wjele sněha napadało a na wuchodźe bliži so wulki wichor. Wjace hač 200 milionow wobydlerjow je potrjechenych. Dotal su wjace hač 4 500 lětow wotprajić dyrbjeli. W zwjazkowych statach Michigan, Wisconsin a Minnesota zachadźa zymski wichor. Na zapadźe kraja zastaruja ludźi při horcoće 30 stopnjow z pitnej wodu.
To a tamne (16.03.26)
Z plěchom na Instagramje je so předsydka badensko-württembergskeje FDP Nicole Büttner předstajiła. „Sym so sadźiła, sym přěhrała a nětko sym swoje přilubjenje zwoprawdźiła“, rjekny Büttner w krótkim wideju. Pozadk toho je poražka FDP w njedawnych wólbach krajneho sejma w Badensko-Württembergskej. Tam bě strona na mjezy pjeć procentow zwrěšćiła a tak ze sejma zlećała. Do wólbow bě Büttner přilubiła, zo da sej w tymle padźe plěch třihać.
Na swětowym mišterstwje młodych pjekarjow w Taiwanje je sej němske mustwo třeće městno zdobyło. Olympiske rynki z chlěboweho ćěsta a z olympiskim wohenjom su jurorow přeswědčili. Němsku zastupowaštaj němska mišterka młodźiny Lilly Jahn z Frankfurta nad Wódru a Jonah Rosentreter z Essena.
To a tamne (13.03.26)
We wokrjesu Prignitz bě wčera dźewjeć bykow ćeknyło. Za nimi zamołwići přeco hišće pytaja. „Nimamy woprawdźe hišće žane slědy“, rjekny nowinski rěčnik wokrjesa. Weterinarny zarjad pytańcu podpěruje. Transporter ze 27 skoćatami bě so štwórtk na nakrajnej dróze powróćił. Dźesać bykow bě při tym twochnyło, jednoho dyrbjachu hišće na městnje zatřělić.
Změna klimy wuskutkuje so na dołhosć dnjow. Tole su slědźerjo z Awstriskeje a Šwicarskeje nětko zwěsćili. W minjenych milionach lět njeje so rotacija zemje hišće nihdy tak masiwnje spomaliła, kaž zašłe lětdźesatki, rjeknychu wědomostnicy. Rotacija zemje so wo 1,33 milisekundy wob lětstotk podlěši. Tole drje so na wšědny dźeń njewuskutkuje, wobwliwuje pak precizne wobličenja, na přikład za nawigaciju w swětnišću.
To a tamne (12.03.26)
Twarski kran je so wutoru w Erkrathće pola Düsseldorfa při składowanju twaršćiznow powalił a na hruby twar padnył. Hoka krana pak zrazy do susodneho bydlenskeho domu. Fachowcy trjebachu hač do wječora, zo bychu kran zaso zběhnyli. Wjacore twarjenja dyrbjachu ewakuować. Wobydlerjo přebywachu tak dołho pola znatych. Hakle wječor wokoło 22 hodź. smědźachu ludźo zaso do swojich bydlenjow.
Po hodźiny trajacej hawariji wšitke nuzowe telefony podłu awtodróhow Němskeje zaso funguja. Tuchwilu nuzowe stacije zaso normalnje funguja, awtodróhowy zawod Zwjazka zdźěla. Wutoru wječor běchu telefony podłu awtodróhow wupadnyli. Přičina bě techniski defekt pola eksterneje firmy, kotraž system dohladuje. Po wšej Němskej steji 17 000 nuzowych stacijow.
