Budyšin (CS/SN). 25. Wjesoła póndźela „Happy Monday“ steješe z małym jubilejom pod wosebitej hwězdu. Po trajnej suchoće so dešćowaše. Tuž su organizatorojo z Kamjentnym domom kruty domicil našli. Dźakowano socialnym medijam bě so informacija spěšnje šěriła a tak sej mnozy do sociokulturneho centruma sprjewineho města dóńdźechu a nic na serbski kěrchow při Michałskej cyrkwi.
Za Neele Selmu Rachelic je nawuknjenje serbskeje rěče wjele wjace hač wučba a wokable. 20lětna z Třoch Žonow chce dźěl swojich swójbnych stawiznow wožiwić a sej rěč znowa wotkryć, kotraž słuša kruće k jeje swójbnym korjenjam.
Korjenje jeje swójby leža w kónčinje wokoło Rakec. Z maćerneho kaž tež z boka nana pochadźeja jich prjedownicy ze serbskich swójbow. W běhu generacijow pak je so rěč ze wšědneho dnja w dalokej měrje pozhubiła. Jenož jeje dźěd Günther Holder hišće aktiwnje serbuje. Wón bě wjele lět w Serbskim ewangelskim towarstwje (SET) kaž tež zdźěla w Domowinje aktiwny. Dźensa je za swoju wnučku najwažniši rěčny partner. Zhromadnje z nim zwučuje Neele prawidłownje rěčeć – přidatnje k wučbje w Domoj-kursu projekta ZARI. „Chcu serbsce rozumić a sama rěčeć móc“, wona powěda. Předewšěm chce so ze swojim dźědom w jeho maćeršćinje rozmołwjeć a rěč cyle samozrozumliwje nałožować. Zhromadne wuknjenje a nałožowanje rěče jeju hižo dźensa na wosebite wašnje zwjazuje a dźěl swójbneje tradicije zaso wožiwja.
Alarm w Pančicach
Pančicy-Kukow. Wjacore serbske wohnjowe wobory, mjez druhim z Pančic-Kukowa, Wotrowa, Žuric, Chrósćic, Smječkec a Worklec, buchu wčera wječor alarměrowane. Přičina bě pozdatny woheń w dźěłarni za zbrašenych w Pančicach-Kukowje. Kaž wuchowanska centrala we Wojerecach na naprašowanje SN zdźěli, bě kur z kachlow stupał, na čož je alarmowa připrawa zaskočiła. Paliło pak so njeje, tak zo wobory zaso wotjědźechu.
Dźak ministra do Slepoho
Slepo. Sakski statny minister za kultus Conrad Clemens je wčera Slepjanski šulski centrum wopytał. Wón dźakowaše so zhromadnje ze zastupjerjemi krajneho zarjada za šulu a kubłanje sobudźěłaćerjam za wobhladniwy wobchad ze zwadnym eksternym dźiwadłowym projektom w nalěću na wyšej šuli „Dr. Marja Grólmusec“. Dalšej temje běštej pobrachowacy wučerjo a powyšaca so ličba šulerjow.
Znowa mjez najlěpšimi
Strowota njeje samozrozumliwa. Kóždy je wjesoły, hdyž ju ma. Što pak móžeš za swoju strowotu činić? Z tym zaběra so serija Serbskich Nowin, za kotruž wjacori awtorojo pisaja. (9)
Štó tule temu nastupajo wěstu mučnotu njezačuwa? Po lětach horcych debatow je wo šćěpjenjach po zdaću hižo tójšto prajene. A runje dokelž je zakładna wěda wo tym a našim imunitnym systemje tak kompleksna, nastawaja přeco zaso kontrowersne diskusije, w najhóršim padźe samo njedowěra do mediciny.
Naš imunitny system je syć z organow, bańkow, włokninow a rozpušćenych proteinow. Wón škita ćěło před rozbudźakami chorosćow kaž wirami, bakterijemi a hribami kaž tež před škódnymi wobswětowymi wliwami. Samo bańki, kotrež móhli hewak raka zawinować, naš imunitny system spóznawa. Wón wuknje z nazhonjenjow a móže so jara derje wonkownym wliwam přiměrić.
Hórki (SN/StŠ). Nimale dwě hodźinje je so dźensa rano po Serbach podešćowało. Běše to nuznje trěbne a dołho wočakowane přirodne krjepjenje zemje. W Hórkach, tak Roswita Šmitowa, su dźensa mjez štyrjoch a krótko po šesćich nimale dwaceći litrow z njebja přišli. „Ja běch hnydom rano w zahrodźe pohladać, je widźeć, kak rostliny wodu trjebachu“, Hórčanka powěda. Tež w Pančicach-Kukowje je so nowy dźeń z tójšto dešćom započinał. „Hižo wčera je so dopołdnja tróšku pokapało, to pak njebě přewjele – jenož někak dwaj litraj abo tři. Dźensa rano, jako sym so na dźěło podał, sym do našeje zahrody pohladnył. Tam běchu pola nas doma wjace hač 25 litrow w měrjenskim nopašku. Potajkimje so wčera a dźensa dohromady nimale 30 litrow našło. To so jenož rostliny w zahrodźe njewjesela, ale tež ja. Nětko su moje sudy a připrawy, w kotrychž dešćikowu wodu z třěchow hromadźu, zaso połne wody“, praji Jan Ješka.
Protecy (CS/SN). Mjeztym dwanaty raz jědźeše minjeny kónc tydźenja wuměłski bus po Hornjej Łužicy, tónraz konkretnje po zapadnej Łužicy. Stacije běchu Protecy, Połčnica, Wachau a Seifersdorf. Wjedro na woběmaj dnjomaj njemóhło rozdźělniše być. Mjeztym zo wopytowarjo sobotu při horcych temperaturach stonachu, dyrbjachu hosćo njedźelu dołho wočakowany dešć znjesć. Tón wšak bě za mamutowu zahrodu w Protecach zawěsće přijomniši, přetož rostliny w rjanym parku skića lědma chłódk. Porno tomu sy so w parku kołowokoło knježeho domu derje posydnyć móhł. Pohosćiło je hosći hibićiwe spěchowanske towarstwo knježeho domu, kotrež so wo wudźeržowanje twarjenje stara. W nim běštej widźeć wustajeńca wo stawiznach wsy a zběrka twórbow Rity Geißler.
Pančicy-Kukow (SN/MWj). Zelowa njedźela je wčera něhdźe 850 wopytowarjow do zahrody klóštra Marijineje hwězdy w Pančicach-Kukowje přiwabiła. Organizatorojo z Křesćansko-socialneho kubłanskeho skutka ze Sonju Hejdušcynej na čole, kaž tež wikowarjo běchu z wuslědkom jara spokojom. Přinošowało je tomu přijomne suche wjedro z nic tak horcymi temperaturami kaž dźeń do toho. Dopołdnja bě so hišće dešćowało.
Zelowu njedźelu wuhotuja kóždolětnje wot lěta 1996, stajnje po swjedźenju Marije donjebjeswzaća (15. awgusta) abo na nim samym. W tym času zela swoje hojenske maćizny najbóle wuwiwaja a su tuž najbóle skutkowne, kaž Sonja Hejdušcyna rozłoži. Zela a přirodne wudźěłki běchu tež hłowny wobstatk regionalnych wikow. Na nich poskićowachu producenća mjez druhim wudźěłki z kobołka, wolije, měd, korjeniny a wjele dalšeho. Mnozy wužichu składnosć a sej tam rjany kwěćel čerstwych zelow kupichu.
Po groblach zaso čołmikować
Slopišća. Po tym zo su zawěsćenske naprawy přewjedli, móža ludźo w Błótach zaso po wšitkich groblach čołmikować. W juliju bě braniborski zarjad za twarstwo a wobchad krótkodobnje dźěl groblow zawrěł, dokelž su so jědojte husańcy z mjenom dubowy pućowanski přadnik wupřestrěli. Minjeny pjatk popołdnju je zarjad wozjewił, zo hižo strach njewobsteji.
Muzej dokumentaciju natoči
Łojojc. Filmowy muzej Łužica we Łojojcach (Klein Loitz) tuchwilu dokumentarny film wo dźiwadźelniku Otto Wallburg natoči. Woblubowaneho Žida je NS- režim přesćěhował a w koncentraciskim lěhwje Auschwitz zamordował. W lěće 1932 je wón zhromadnje z Heinzom Rühmannom blisko Baršća před kameru stał. Filmowy muzej we Łojojcach so předewšěm za demokratiju zasadźuje.
Božemje běłym tigram
Čelchow/Zdźěr (UM/SN). Štóž ze sewjera po zwjazkowej dróze B 156 do Budyšina jědźe, dyrbi kedźbować, zo swojim myslam přejara pućować njeda. Přetož južnje Delnjeho Wujězda je ze zwjazkoweje dróhi na 15 kilometrach jara komfortabelny puć nastał. Na nim dyrbiš so wědomje ke koncentraciji nuzować. Jenož někotre křiwicy a křižowanišća kaž tež Lěskej, Komorow, Zdźěr a Čelchow sej žadaja, zo spěšnosć na 70 resp. 50 km/h redukuješ. Nimo noweje kupy srjedź puća jědźeš do Zdźěrje, hdźež maš ze sewjerneho směra nalěwo kombinowany chódnik a kolesowanski puć, naprawo pak wosebitu jězdnu za kolesowarjow. Chětro wjele komforta za kolesowarjow, móhł sej wodźer awta myslić. Kumštnje nastata wuskosć pak šoferow nuzuje, předpisanu spěšnosć dodźeržeć.
W Čelchowje je hłowny puć přez wjes podobnje wuhotowany kaž w Zdźěri, mjenujcy ze srjedźnej kupu na kóždej kromje wsy, z kombinowanej šćežku za pěškow a kolesowarjow kaž tež z wosebitej jězdnej za kolesowarjow. We woběmaj wsomaj je gmejna Wulka Dubrawa składnosć wužiła, busowe zastanišća tak přetwarić, zo so zadźěwki zhubja.