Wustajeńcu pod hesłom „Ze smuhami a nitkami – patchwork a molerstwo“ su wčera wječor w foyeru Čornopumpskeje mili­narnje wotewrěli. Nimo mólbow Wojerowčanki Moniki Schumann prezentuje tam pjatnaće žonow swoje patchwork-twórby, nastate we wobłuku kursow na Wojerowskej ludowej uniwersiće pod třomi wšelakorymi aspektami. Wot lěta 2009 wobdźěla so na patchwork-kursach něhdźe 50 žonow. Wubrane wuslědki pokazuja w milinarni hač do 31. awgusta. Foto: Jost Schmidtchen

Wo knihach a kniharni (24.04.15)

pjatk, 24. apryla 2015 spisane wot:

Runje dźens tydźenja je awtorka Lubina Hajduk-Veljkovićowa šulerjam Budyskeje Serbskeje zakładneje šule ze swojej­e najnowšeje dźěćaceje knihi „Za wšě pady přećelki!“ čitała. A kaž hižo w Ralbicach a Chrósćicach je tež tam zajim­ młodych čitarjow zbudźiła. Přeće za knihu, w kotrejž wo konje dźe, su dźěći na druhich čitanjach stajnje zaso wuprajeli. Tež z mojeho časa, jako w bi­bliotece dźěłach, dopominam so na hromady konjacych knihow, kotrež sej holcy wupožčowachu. Haj, běchu to wosebje holcy, a za nje su „Za wšě pady přećelki!“ w prěnim rjedźe myslene. Jim, kotrež bydla tu w serbskej wokolinje, je so z předležacej nowostku takrjec přeće spjelniło, nimo toho je stawizna do jich znateho wobswěta zapo­łožena.

W Budyskim Serbskim muzeju kon­certowaše chór Serbskeho ludoweho ansambla njedawno pod hesłom „hudźba romantiki a pózdnjeje romantiki“. Zarjadowanje, kotrehož hudźbny nawod měješe chórowy direktor SLA Gabriele Donà – na klawěrje přewo­dźeše spěwarjow Liana Bertók –, běše poměrnje derje wopytane.

Serbski podźěl něhdźe 50mjeńšinskeho koncerta wučinješe při tym runje 15 minutow. Tajki koncert, takrjec gala-disciplina kóždeho chóra, je bjezdwěla wužadanje. Zo zamóža ansamblowcy spěwać, njeje prašenje. Swój program zahajichu z wurězkom Antonína Dvořákoweho cyklusa morawskich spěwow, wobdźěłanych wot Leoša Janáčeka za chór z pře­wodom klawěra. Bohužel nałožowachu mało romantiskeho charaktera w interpretaciji: lědma ritardandow a fermatow, akcentow, dynamiki atd., město toho skoro stajnje jenake (spěšne) tempo w stajnje samsnej sylnosći zwuka. To wšak so w dalšim tež njepolěpši.

Nowy termin wotedaća próstwow

štwórtk, 23. apryla 2015 spisane wot:

Hłowna tema na posedźenju konwenta kulturneho ruma Hornja Łužica-Delnja Šleska wčera w Zhorjelskim krajno­radnym zarjedźe bě, zo měli so dotalne směrnicy spěchowanja změnić.

Zhorjelc (SN/CoR). Hižo dlěši čas dźěła kulturny rum na směrnicach spěchowanja, wosebje tež tohodla, zo bychu kriterjie za připrajenje a wotpokazanja projektow transparentniše byli. Wšako pjenjezy hižo dawno za wšitke projektowe próstwy njedosahaja. Nimo 44 stron lěta 2011 wobzamknjenych kulturnopolitiskich zasadow, kotrež intencije za kul­turne wuwiće regiona wopisuja a ramik za rozsudy konwenta tworja, eksistuja hišće­ spěchowanske ćežišća a spěchowanske směrnicy. Dokelž pak to z wida konwenta tež hišće njedosaha, běchu 26. měrca zwoprawdźenski koncept kulturnopolitiskich směrnicow wobzamkli.

Předstaja delnjoserbsku komediju

štwórtk, 23. apryla 2015 spisane wot:
Na komediju „Smjeće zakazane“ najčasćišo přełoženeho chorwatskeho awtora Mira Gavrana móža so Delnjoserbja wjeselić. Słowjenski režiser Jaša Jamnik je kruch za Něm­sko-Serbske ludowe dźiwadło inscenował, kotryž změje sobotu w Hochozy premjeru. Měrko Brankačk, Lisa Čornakowa a Anna-Maria Brankačkec (wotlěwa) předstajeja nic runjewon lochki, za to pak za přihladowarjow ćim amizant­niši třiróžkowy lubosćinski poćah. Foto: Mirosław Nowotny, SN/M. Bulank

Pokazuja „Wobrazy ničenja“

štwórtk, 23. apryla 2015 spisane wot:

Budyšin (Łu/SN). „Wobrazy ničenja – Budyscy wuměłcy rysuja swoje 1945 w rozwalinach ležace město“ rěka nowa wustajeńca w Muzeju Budyšin. Zestajał je ju muzejownik Hagen Schulz. Cyłkownje pokazuja połsta mólbow dźesać wuměłcow, wot serbskeho molerja Jurja Hajny wobrazaj zničeneho Mosta měra a mosta dźensnišeje awtodróhi. Dotal nje­znata rysowanka zničeneho Maćič­neho domu bě Max Döcke zhotowił. Widźeć­ su tež štyri napohlady na Mi­chałsku cyrkej z rozbitej wěžu.

Přehladka je hač do 7. junija přistupna.

Na knižnych polcach mam knihu, kotruž sym w juniju 1978 po „wokołopućach“ ze Zapadneho Berlina dóstał. Je to roman, w kotrymž jenož rybak Edek nje­rěči. Nimo­ kucharki Ilsebill a dalšich swo­jo­raznych, haj skurilnych kucharkow a postawow so w nim wospjet njesmjertna ryba słowa jima, kotruž bě sej Edek z Baltiskeho morja wućahnył. Bjez dźiwa tuž, zo ma twórba, wušła 1977, titul „Der Butt“. Wona je z pjera nošerja Literarneho no­beloweho myta Günthera Grassa, kiž je 13. apryla 87lětny w Lübecku zemrěł.

Kaž mnohe twórby Güntera Grassa sej roman tohodla wažu, dokelž w nim (pa­tria­rchaliski) swět fantastisce na hłowje stawa a rozpaduje. W knize wotwěraja a prěkuja so woršty stawiznow a žiwjenja, runje tak jednotliwcow kaž towaršnosćow, wuchadźacych z kamjentneje doby a sahacych samo hač do Wojerec. A wosebje so w nim słowa a wobroty do jaknych wjazbow wija. Sama rěč budźi lóšt do čitanja a (noweho) myslenja. Při tym spisowaćel tež jednore sady twori, da powědkam wodychnyć, zo by je zapletł do monumentalneho krucha literatury.

„Měli ludowu reju aktualizować“

srjeda, 22. apryla 2015 spisane wot:

Rozmołwa z dr. Theresu Jacobsowej wo jeje doktorskim dźěle

Loni je w Ludowym nakładnistwje wu­šła­ kniha 34lětneje dr. Theresy Jacob­soweje „Der Sorbische Volkstanz in Geschich­ten und Diskursen“. Disertacija Lipšćanki zaběra so ze serbskej ludowej reju. Theresa Jacobsowa tuchwilu jako swobodna sobudźěłaćerka na wšelakich rejwanskich projektach sobu skutkuje. Měrćin Wjenk je so składnostnje publikacije z rodźenej Bu­dy­­šanku, kotraž z man­dźel­skim a dźěsćomaj w Lipsku bydli, wo jeje­ doktorskim dźěle a wo ludowej reji roz­mołwjał.

Spočatnje wočakowach wot knihi wob­šěrny přehlad a wopisanja rejow. Spěšnje pak spóznach, zo tomu tak njeje. Skerje wujasnjeja so poćahi, kotrychž sej wobkedźbowar často wědomy njeje: mjez institucijemi, kotrež so z rejemi zaběraja, a akterami, kotřiž rejuja. Sće so wotpohladnje za dekonstrukciju jako metodu rozsudźiła?

Wažneho etnografa sej wotkryć

srjeda, 22. apryla 2015 spisane wot:

Choćebuska Šula za delnjoserbsku rěč a kulturu wěnuje wot 8. do 10. meje zało­žerjej pólskeje ludowědy Oskarej Kolbergej (1814–1890) wědomostny sympozij „Etnicita, identita, regionalita – Oskar Kolberg jako załožer Europy regio­now“. Kolberg je so tež z Łužicu roze­stajał.

Sympozij na česć Elki Černokožeweje

wutora, 21. apryla 2015 spisane wot:

Po 23lětnym skutkowanju w Budyskim Serbskim instituće rozžohnuje so wotrjad­nica za Kulturne wědomosće dr. Elka Černokožewa kónc meje na wuměnk. Za nju zarjaduje institut 4. a 5. róžownika mjezynarodny sympozij pod hesłom „To ryzy a to měšane – 15 lět po tym“ w slědźenišću.

Budyšin (SN/CoR). Titul sympozij poćahuje so na prěni zwjazk wot Černoko­žeweje załoženeho rjadu nakładnistwa Waxmann „Hybride Welten“. Bě to jeje studija „Das Reine und das Vermischte“ na temu, kak němske medije wo Serbach rozprawjeja. Na sympoziju chcetaj wudawaćelej dr. Ines Kellerowa a dr. Fabian Jacobs­ swjedźenski spis za Elku Černo­kožewu jako mjeztym 8. zwjazk rjadu z přinoškami 30 awtorow přepodać.

nawěšk

nowostki LND